خب بریم سراغ یه خبر باحالی که به تازگی از ترکیه اومده! باستانشناسها یه معبد خیلی قدیمی پیدا کردن که حدود ۲۷۰۰ سال قدمت داره و احتمالاً برای پرستش یه الهه مادر ساخته شده بوده. معبد رو نزدیک شهر امروزی دنیزلی پیدا کردن؛ اونم وسط کوهها و طبیعت، جایی که کلی داستان و راز داره!
این معبد توسط قوم فریگیها ساخته شده؛ یه پادشاهی قدیمی که بین سالهای حدود ۱۲۰۰ تا ۶۵۰ قبل میلاد اون منطقه رو داشتن. بزرگترین الههشون هم احتمالاً الههای بوده که به فراوانی و طبیعت ربط داشته – اسمش هم چند مدل بوده: “ماتاران”، “ماتار” یا “کیبله”. تازه این الهه فقط مخصوص فریگیها نبوده؛ یونانیهای قدیم و رومیها هم حسابی این الهه رو عبادت میکردن و داستانش خیلی بعد از نابودی پادشاهی فریگیا هم ادامه داشت.
حتماً اسم شاه میداس رو شنیدین! همون که میگفتن به هرچی دست میزده طلا میشده؟ اونم از همین پادشاهی معروفترینشونه. معبد جدیدی که پیدا شده، نهتنها عجیب و خاصه، بلکه ترکیبی از یه یادبود سنگی، یه غار مقدس و دوتا مجسمه (یا به اصطلاح “آیدل” که همون نمادهای خدایان هستن و معمولاً میساختن تا بپرستن) هم هست که بین دو ساختار دیگه تراشیده شدن؛ یعنی واقعاً وسط دل کوه و کلی سنگ!
یکی از رؤسای تیم حفاری، خانم بیلگه ییلماز کولانجی که استاده باستانشناسیه، گفته اینجا یه جای مقدسه و خودش یه صحنه باحال داره: کاسههایی برای مراسم لیبیشن اونجام هست؛ لیبیشن یعنی وقتی تو مراسمهاشون آب یا شراب یا چیزای مقدس رو میریختن رو زمین به نشونه احترام یا دعا.
عکسهایی هم منتشر شده که دوتا این مجسمهها (آیدلها) مستقیماً روی دیواره سنگی حکاکی شدن. یعنی اینا کامل با سنگ کوه یکی شدن! تازه، کنار مجسمهها کلی ظرف و کانال فاضلاب هم کشف کردن که نشون میده مراسمهایی انجام میشده که مایعات باید رد و بدل میشده.
البته چون تحقیقات هنوز تموم نشده، خودشون گفتن فعلاً جزئیات بیشتری نمیتونن بگن. ولی تایید کردن که قدیمی بودن اینجا بین ۲۸۰۰ تا ۲۶۰۰ سال پیشه و احتمالاً جای عبادت همین الهه مادر بوده.
پروفسور لین رولر، استاد بازنشسته دانشگاه کالیفرنیا دیویس تو رشته هنر مدیترانهای هم که تو پروژه نیست، گفته از روی عکسها معلومه اینجا دقیقاً شبیه بقیه معبدهای فریگیه که قبلاً پیدا کردن. این دوتا آیدل سنگی، البته حسابی فرسوده شدن و جزئیاتشون مشخص نیست، ولی فرم دوگانهشون شبیه اون مجسمههایی هست که تو شهر میداس و معبدهای فریگی دیگه هم پیدا شده. البته برای تعیین قطعی قدمت باید اشیای بیشتری رو بررسی کنن.
رولر یه نکته جالب هم گفته: اینکه گفته میشه این معبد برای یک فرقه (کالت) باروری و برداشت محصول ساخته شده فعلاً صرفاً یه حدسه. چون اطلاعات دقیقی از مراسمها و آیینهای مرتبط با الهه “ماتار” یا همون مادر به دستمون نرسیده و نمیدونیم دقیقاً مردم براش چه کار میکردن یا معنیش براشون چی بوده.
این سبک معبد انگار خیلی هم عجیب نیست که اون دور و بر پیدا بشه. چون دنیزلی به هیراپولیس باستانی (که الان به پاموکقلعه معروفه – همون منطقه معروف با سنگهای سفید تراسمانند) نزدیکه و قبلاً هم یه معبد فریگی قدیمی تو اون شهر کشف شده بود.
در کل، فعلاً تحقیقات دارن ادامه پیدا میکنن و قول دادن که به محض اینکه اطلاعات بیشتری جمع کردن، نتایج رو منتشر میکنن. خلاصه، هنوز کلی رمز و راز مونده درباره اینکه مردم اون زمان چطور عبادت میکردن و الهه مادر براشون چه معنیای داشته. ولی همین کشفیات نشون میده تاریخ ترکیه پر از ماجراهای جذابه که هنوز کلیشون زیر خاک پنهون موندن!
راستی اگر به اینجور داستانها علاقه داری، یه سری هم به کشف تمدن گمشدهای که پادشاه میداس رو شکست داد یا کشف قلعه رومی ۱۶۰۰ ساله و حتی جامعه زنمحور ۹۰۰۰ ساله تو همون حوالی بزن! واقعاً ترکیه یه گنجینه بینهایت از گذشتهست.
منبع: +
