خب، بشینین یه داستان جالب براتون دارم! ماجرا از این قراره که دانشمندها توی جزیره سولاوسی (Sulawesi) توی اندونزی چندتا ابزار سنگی خیلی خاص پیدا کردن که میتونه یه تیکه بزرگ از تاریخ تکامل انسان رو زیر و رو کنه!
داستان اینه که این ابزارهای سنگی چیزی بین ۱ تا ۱.۵ میلیون سال پیش ساخته شدن. یعنی چی؟ یعنی کسایی تو این جزیره زندگی میکردن زمانی که هنوز حتی گونه ما، یعنی Homo sapiens (همون انسان مدرن خودمون) پا به این دنیا نذاشته بود! یعنی واقعاً تصور کن آدمایی باهوش قبل از ما، اونجا بودن و ابزارشون رو زمین جا گذاشتن.
این ابزارها خیلی سادهان؛ بیشترشون تیکههای تیز سنگی بودن که میتونستن به عنوان چاقو یا ابزار خراشیدن استفاده بشن. آدم برام، یه پروفسور باحال تو رشته باستانشناسی از دانشگاه گریفیت استرالیا، گفته این شکستگیها عمداً بهوجود اومدن و مثلاً برا بریدن یا کندن چیزها کارایی داشتن.
توی حفاریهایی که بین ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ انجام شد، هفت تا ابزار سنگی توی یه سایت به اسم کالیو (Calio) پیدا کردن. جنس این سنگها از یه نوع سنگ رسوبی به اسم چرت (chert) بوده که خیلی سفت و ریزدونهست و اگه با سنگ دیگه بهش ضربه بزنی، لبههای تیزی درست میشه.
کاری که کردن بهش میگن تکنیک شکستگی با ضربه (percussion flaking)؛ یعنی با ضربه زدن سنگ رو تیکهتیکه میکردن تا ابزار درست شه. جالب اینجاست که یکی از این ابزارها رو حتی مجدداً تیز کردن (بهش میگن retouch).
حالا مهمترین سوال: این آدمای باستانی کی بودن؟ هنوز فکر صد درصدی ندارن چون هیچ فسیل از این آدمهایی که این ابزارها رو ساختن پیدا نکردن. فقط یه تیکه استخون فک بالای انسان مدرن، حدود ۲۵ هزار تا ۱۶ هزار سال پیش، توی سولاوسی پیدا شده. یعنی این ابزارها خیلی قدیمیتر از اون فکن! تازه، قدیمیترین نقاشی غاری که داستان تعریف میکنه (یعنی نقاشی که حالت داستانسرایی داره) هم مال همین جزیرهست و حداقل ۵۱,۲۰۰ سال پیش کشیده شده.
آره، پس میپرسین این آدمای ناشناس کی میتونستن باشن؟ دانشمندها میگن شاید همون Homo erectus بودن. Homo erectus یه جور آدم اولیهست که سه تا دو میلیون سال پیشتوی آفریقا زندگی رو شروع کرده بودن و بعدش خودشون رو رسوندن جاوا (یه جزیره دیگه تو اندونزی) حدود ۱.۶ میلیون سال پیش. البته چون توی سولاوسی فسیل قدیمی به اون صورت پیدا نشده، نمیتونن مطمئن باشن. شاید حتی این گروه اسرارآمیز، جد “انسان لوزونی” (Homo luzonensis) یا “انسان فلورزی” (Homo floresiensis) بودن. راستی این دو تا گونه، خیلی کوچیک و قد کوتاه بودن و بین خودشون بهشون لقب “هابیت” داده بودن! (هابیت همون آدم کوچولوهای داستان ارباب حلقههاست.)
ابزارها رو با چندتا روش مختلف تاریخگذاری کردن (dating methods یعنی راههایی که باهاش سن دقیق یه شیء یا سنگ رو درمیارن) و به بازه زمانی بین ۱.۰۴ تا ۱.۴۸ میلیون سال پیش رسیدن؛ که دقیقاً میشه همزمان با دوره Homo erectus ها که تو جاوا بودن.
حالا اینکه این آدمای اولیه از این ابزارها دقیقاً برای چی استفاده میکردن؟ خیلی معلوم نیست، اما حدس میزنن برای تهیه غذا، بریدن چیزای غذایی یا حتی ساخت ابزارهای چوبی یا وسایل از مواد گیاهی که از بین رفتن، استفاده میکردن. تا الان هیچ نشونهای بریدگی روی استخوان حیوانات اطراف اونجا پیدا نکردن، پس شکار کردن و گوشت خوردنشون هنوز یه معماست.
در کل، این کشف نشون میده که سولاوسی خیلی زودتر از اون چیزی که فکر میکردن میزبان آدمای اولیه بوده و حتی شاید آغاز ماجرای آدمایی باشه که بعداً به جزایر دیگه مثل لوزون و فلورس رفتن. ولی تا وقتی فسیل پیداش نکنن، کسی نمیتونه مطمئن باشه این ابزارها رو دقیقاً کی ساخته!
پس ببین چه قشنگ، یه مشت سنگ قدیمی تونسته داستان حضور یه شاخه ناشناخته از خانوادهی انسانی رو بعد از میلیونها سال، دوباره مطرح کنه. باستانشناسی واقعاً آدم رو هیجانزده میکنه! حالا اگه دوست داشتی خودت رو تو آزمون تکامل انسان محک بزنی، کلی کوییز آنلاین هست که حسابی حال میده!
منبع: +
