اگه تا حالا مسابقات خوانندگی اپرا رو دیده باشی، حتماً میدونی که داورا یه نمره کلی به هر خواننده میدن که رتبهشون رو تعیین میکنه. این نمره فقط یه عدد ساده نیست؛ بلکه کلی واسه آینده حرفهای خواننده مهمه و روی تکنیک و احساسش کلی تاثیر داره. ولی اینکه واقعاً این نمره کلی رو چیا تعیین میکنن، همیشه یه جورایی مبهم بوده.
حالا یه تیم از دانشمندای ژاپنی اومدن و دقیق بررسی کردن که چه ویژگیهایی توی صدای خواننده باعث میشه نمره بالا بگیره. برای این کار، ده تا خواننده زن ژاپنی که آموزش دیدن، آهنگ معروف “Caro mio ben” رو خوندن با شرایط ضبط کاملاً استاندارد. بعد چهار تا داور خبره اومدن و اجراها رو بر اساس یه نمره ۱۰۰ امتیازی ارزیابی کردن.
اما فقط به همون نمره کلی بسنده نکردن! داورا شش بخش از صدای هر خواننده رو هم جداگونه نمره دادن: ویبراتو (همون لرزش یهدست صدا که حس رو به شنونده منتقل میکنه)، رزونانس (یعنی طنین قوی صدا تو گوش شنونده)، تیمبر (که بهش رنگ صدا هم میگن، همون حس و جنس خاص صدای هر نفر)، دیکشن (یعنی تلفظ درست کلمات موقع خوندن)، اینتونیشن (درست خوندن نتها) و اکسپرسiveness (یعنی نشون دادن احساس و بیان موقع خوندن).
اینا همه به صورت دستی توسط داورها امتیازدهی شد. ولی دانشمندا دستگاهشون رو هم آوردن وسط و چند تا ویژگی صوتی دقیقتر حساب کردن. مثلاً:
- Singing Power Ratio یا SPR: این یه شاخصه که نشون میده صدای خواننده تو باند فرکانسی بالاتر (۲ تا ۴ کیلوهرتز) نسبت به پایینتر چقدر قویتره. این باعث میشه صدای خواننده وسط سازها واضحتر شنیده بشه.
- Harmonic-to-Noise Ratio یا HNR: یه نسبتیه که کیفیت تمیز بودن صدا رو نشون میده؛ یعنی چقدر صدای اصلی نسبت به صداهای نویز داره.
- Loudness Units Full Scale یا LUFS: این نشون میده صدای ضبط شده چقدر بلند هست.
برای مقایسه و تحلیل، دانشمندا دو مدل آماری ساختن. تو مدل اول، امتیاز کلی داورا رو با اون شش ویژگی صدایی که داورا داده بودن مقایسه کردن. تو مدل دوم، امتیاز کلی رو با خصوصیات فنی و صوتی که دستگاهها حساب کردن، بررسی کردن. (یه نکته اینکه اثر هر داور به عنوان «اثر تصادفی» لحاظ شد. یعنی چون سلیقه داورا فرق داره، این رو تو مدل حساب کردن. مدل آماریشون رو بهش میگن Linear Mixed Model یعنی مدل آماری ترکیبی که هم متغیرهای ثابت و هم تصادفی رو داره.)
نتیجه چی شد؟
تو مدل اول، فقط ویبراتو بود که حسابی روی نمره کلی تاثیر داشت. ویبراتو همون اون لرزش خاص صداست که باعث میشه صدا احساسات بیشتری نشون بده و مهارت خواننده تو کنترل صدا دیده بشه.
اما تو مدل دوم، از بین همه ویژگیهای فنی فقط SPR (قدرت صدا تو فرکانسهای بالاتر) تاثیر مهمی داشت. یعنی شاید جنس و میزان نویز و حتی بلندی صدا خیلی مهم نبوده، اما اینکه صدای خواننده تو بازه ۲ تا ۴ کیلوهرتز قویتر شنیده بشه—که باعث میشه صدای خواننده از دل موزیک و ارکستر بره بالا و متمایز بشه—کلی اهمیت داشته.
خلاصهش اینکه واسه امتیاز بالا گرفتن تو اپرا هم باید ویبراتو (لرزش کنترلشده و احساسی) رو بلد باشی، هم باید صداتو طوری تقویت کنی که تو بازههای فرکانسی بالا قوی باشه. این دوتا انگار همون چیزایی هستن که داورا و مخاطبا رو تحت تاثیر قرار میدن و واسه یه خواننده اپرا کلید موفقیت حساب میشن!
منبع: +
