خب رفقا، امروز میخوام یه داستان عجیب درباره یه زلزله مرموز تو شمال کالیفرنیا رو واستون تعریف کنم که حدوداً ۷۰ سال پیش (۱۹۵۴) رخ داد و حالا پژوهشگرا فهمیدن قضیه از کجا آب میخورده! آمادهاید؟ بریم سراغ کشف حقایق!
این زلزله با قدرت ۶.۵ ریشتر (همون واحد معروفی که شدت زلزله رو نشون میده) شهرهای دور و بر Humboldt Bay رو قبل از ظهر لرزوند و حتی دودکش خیلی از خونهها رو پایین آورد. اما موضوع باحال این ماجرا اینه که دلیل اصلی این لرزش به یه بخش خاص و ترسناک زمین، یعنی “کاسکادیا سابداکشن زون” برمیگرده.
حالا بگم اصلاً این “کاسکادیا سابداکشن زون” چیه؟ این یه منطقه زیرزمینی خیلی بزرگه که از شمال کالیفرنیا شروع میشه و تا ونکوور کانادا کشیده شده. اینجا جاییه که صفحهی اقیانوسی Juan de Fuca داره آروم آروم زیر صفحهی قارهای آمریکای شمالی فرو میره. به این کار تو زمینشناسی میگن “سابداکشن” یا فرورانش، یعنی یه صفحه میره زیر یه صفحه دیگه.
داستان جالب کاسکادیا اینه که برعکس خیلی از گسلها، خیلی ساله که صداش درنیومده و کوچیکترین زلزلهای نمیزنه –میشه گفت کامل “لاک” شده، یعنی حرکت نمیکنه. آخرین بار تو سال ۱۷۰۰ یه زلزله خیلی عظیم (۹ ریشتر!) داد که حتی سونامیش تا ژاپن هم رسید و امواج ۵ متری ساخت! بعد از اون؟ تقریباً خفهخون گرفته!
حالا چرا اینقدر ساکته؟ دکتر لوری دنلر (Lori Dengler) که یه زلزلهشناس بازنشسته است و تو این تحقیق همکاری داشته، میگه: “کاسکادیا خیلی غیرعادی ساکته؛ چون معمولاً ما تو مناطق سابداکشن زلزلههای کوچیک و متوسط میبینیم، اما اینجا انگار خاموش شده!” این یعنی محققها هم هنوز درست نمیدونن دقیقاً این منطقه چه جوری عمل میکنه و همیشه یه هول و ولا دارن که اگر روزی بجنبه، چی میشه!
تا اینکه همین تحقیق جدیدی که تو مجلهی زلزلهشناسی آمریکا چاپ شده، دوباره رفت سراغ زلزله ۱۹۵۴. محققها جمع شدن و همه رکوردهای قدیمی رو که با دستگاههایی مثل سیزموگرافها (که با یه قلم معلق روی کاغذ خط خطی میکردن تکونهای زمین رو!) گرفته شده بودن، اسکن کردن، دادههای دور و نزدیک رو چک کردن و با مدلسازی و بررسی اینکه امواج زلزله از کدوم جهت اومدن و تا چه عمقی بودن، بالاخره دستی به سر این معما کشیدن. جالبه بدونید قبلاً ۱۴ تا نقطه مختلف رو برای مرکز زلزله حدس زده بودن اما الان تونستن مشخصترش کنن: حوالی روستای Fickle Hill نزدیک Arcata، جایی بین ۱۱ تا ۱۴ کیلومتری زیر زمین!
اینجا (Arcata) تو محل اتصال سه تا صفحهی مهم زمینیه: صفحه اقیانوسی پسیفیک، صفحه گوردا و صفحه قارهای آمریکای شمالی. همین باعث میشه هیجان زمینلرزه اطرافش زیاد باشه!
نکته باحال اینه که بیشتر زلزلههای این منطقه از صفحه گوردا میان، ولی زلزله ۱۹۵۴ اینجوری نبود. بر اساس دادهها، این زلزله از خود گسل کاسکادیا اومده بود. این باعث شد فیکل هیل بشه تنها یکی از دو زلزله کوچیکی که از کاسکادیا تو این ۳۰۰-۴۰۰ سال ثبت شده (اون یکی احتمالاً سال ۱۹۹۲ رخ داده که هنوز سرش بحث هست).
این کشف چی بهمون نشون میده؟ آها، اینجا نکته مهمه! تا قبل از این، تصور شده بود که کاسکادیا فقط با زلزلههای وحشتناک و شدید میتونه بشکنه، ولی الان به نظر میاد بعضی وقتا تیکه تیکه میشکنه و زلزلههای کوچیکتر هم ممکنه بده. (یعنی قرار نیست همیشه با یه بمب عظیم بیاد سراغمون).
البته فعلاً این یافته به معنی پیشبینی زلزله جدیدی نیست. اما خب اطلاعاتمون از رفتار این منطقه رو بالا میبره و دانشمندا میتونن برای ارزیابی خطرات منطقه شمالغرب آمریکا حسابی آمادهتر باشن.
در کل، داستان زلزله مرموز شمال کالیفرنیا تو سال ۱۹۵۴ نشون میده که زمین همیشه پر از رمز و راز و ماجراست. هر کشف کوچیکی کمک میکنه یه ذره بیشتر بفهمیم چه خبره اون زیر و شاید یه روز بتونیم جلوی یه فاجعه بزرگ رو بگیریم!
منبع: +
