خب بچهها، یه خبر باحال از فضا! معلوم شده که دوتا از معروفترین سیارکهای منظومه شمسی یعنی “بنو” و “ریگو” شاید واقعاً خواهر و برادر باشن! یعنی چی؟ یعنی احتمالاً هردوشون تیکههایی از یه سیارک غولپیکر بودن که میلیاردها سال پیش تو یه تصادف فضایی به شدت خفن خرد و خاکشیر شده! این موضوع رو دادههای تلسکوپ فضایی جیمز وب (که یه تلسکوپ خیلی پیشرفته است و میتونه ته و توی کلی چیزای عجیب فضا رو در بیاره)، نشون داده.
حالا بیاید یه دور کوچولو با این دوتا سیارک آشنا بشیم:
- بنو حدوداً ۵۰۰ متر قطر داره (یعنی اندازه نصف یه برج میلاد!) و ناسا با ماموریت OSIRIS-REx رفت سراغش، نمونه برداشت و سال ۲۰۲۳ برگشت رو زمین. دانشمندا کلی کشف باحال هم تو نمونههاش داشتن.
- ریگو یه سیارک بزرگتره (تقریباً ۹۰۰ متر قطر داره) که ژاپن تو سال ۲۰۱۹ با فضاپیمای Hayabusa2 بهش سر زد و سال ۲۰۲۰ نمونههاشو آورد رو زمین.
نکته باحالتر اینکه هردوی این سیارکها شکلشون یه جورایی مثل فرفره، یا همون spinning top ـه.
یه چیزی هم هست به اسم “Potentially Hazardous Asteroid” یعنی سیارکهای خطر بالقوه، یعنی اونا انقدر به ما نزدیک هستن و اندازهشون بزرگه که اگه روزی با زمین برخورد کنن واویلا میشه! حالا البته قرار نیست تا صد سال آینده هیچکدوم خطری داشته باشن، فقط ناسا بنو رو مخصوصاً زیر نظر داره چون احتمال خیلی خیلی کمی هست شاید سال ۲۱۸۲ راهشو بذاره طرف زمین.
حالا سؤال اینه که این دوتا از کجا اومدن؟ تئوری قویتر اینه که هردوشون عضو خانواده “پولانا” هستن؛ منظور از خانواده سیارکی، “Asteroid Family”، اون دسته سیارکهاییان که از خرد شدن یه سیارک بزرگ در گذشتههای دور ساختهشدن. بزرگترین سیارک باقیمونده از اون واقعه اسمش “۱۴۲ پولانا” ـه (یه صخره فضایی عظیم به پهنای ۵۵ کیلومتر که مثل یه قاره کوچیک وسط کمربند سیارکها بین مریخ و مشتری لم داده!).
توی یه تحقیق جدید (که تو مجله The Planetary Science Journal چاپ شده)، دادههای طیفسنجی (Spectroscopy یعنی روش بررسی ترکیبات ماده با نور) ۱۴۲ پولانا توسط جیمز وب با نمونههای بنو و ریگو مقایسه شده و معلوم شده که ترکیب اصلی هرسه تا واقعاً خیلی شبیه همه! مثلاً هر سه تا پر از کربن و یه نوع خاص اکسید آهن به اسم مگنتیت (Magnetite که کلاً تو طبیعت نایابه) هستن. فقط یه تفاوت ریز تو مقدار بعضی مواد هست که دانشمندا فکر میکنن بخاطر اینه که سطح این سه تا، هرکدومشون بعد از انفجار بزرگ، جور خاصی دستکاری شده. مثلاً بنو و ریگو به خورشید نزدیکتر شدن و آفتاب یا ذرات خورشیدی ممکنه بیشتر “خورده باشنشون”. یا پولانا بخاطر سن بیشترش حسابی از دست شهابسنگهای ریز ضربه خورده و همینم احتمالا ترکیب ظاهری سطحشو تغییر داده.
ولی در کل، محققای اصلی تحقیق میگن این ۳ تا اونقدر مشابه هم هستن که بهترین توضیح اینه همشون بچههای یه پدر (یا شاید مادر؟) فضایی باشن! به نظرشون، میلیاردها سال پیش، اون سیارک عظیم تصادف وحشتناکی کرده، تیکهتیکه شده و بنو، ریگو و پولانا هم محصول همون داستانن.
اگه این موضوع درست باشه، دانشمندا میتونن با بررسی این تیکهها، اطلاعات توپ و جدیدی از تاریخچه آغاز منظومه شمسی پیدا کنن. مثلاً بفهمن سیارکها چه جوری خانواده تشکیل میدن، پخش میشن و یه روزی شاید (خدای نکرده) به سرشون بزنه بیان سراغ زمین!
پس دفعه بعد که خبرِ یه “سیارک غول” شنیدی بدون شاید ته ماجراش یه داستان خونوادگی باشه!
منبع: +
