تا حالا شده یه جایی ردت کنن یا دست رد به سینت بزنن؟ خب، این اتفاق خیلیا رو داغون میکنه و روی ذهن و حال روانیشون تاثیر زیادی داره. حالا دانشمندها اومدن با یه تحقیق جالب با کمک مغزنگاری (ERP) دیدن دقیقاً مغز ما موقع اینجور رد شدنها چیکار میکنه مخصوصاً وقتی میخوایم احساساتمون رو کنترل کنیم.
بذار اول یه توضیح بدم: ERP یعنی Event-Related Potential، یه روش برای اندازهگیری واکنش مغز به اتفاقهای خاص و فهمیدن اینکه مغز چطوری و چقدر سریع، به این اتفاقا واکنش نشون میده.
توی این تحقیق، چندتا راه مختلف واسه کنترل احساسات رو مقایسه کردن:
اولیش «انتقال توجه» بود، یعنی موقعی که بجای فکر کردن به اون صحنه رد شدن، حواست رو پرت یه چیز دیگه کنی. دومیش «بازبینی شناختی» بود، یعنی منطقی به ماجرا نگاه کنی و سعی کنی برداشت بهتری ازش داشته باشی. سومی هم این بود که اصلاً هیچی کنترل نکنی و بذاری هرچی احساسته بیاد بالا.
حالا نکته جالب اینه که استفاده از روش انتقال توجه، بیشترین تاثیر رو داشت! یعنی وقتی حواست رو از موضوع ناراحتکننده پرت میکنی، مغز راحتتر و سریعتر آروم میشه. توی مغز، اینو با یه علامت به اسم LPP نشون میدن. Late Positive Potential یا همون LPP یه موج مغزیه که شدت احساسات رو نشون میده. هرچی این موج کمتر باشه یعنی بهتر تونستی احساساتتو کنترل کنی.
محققها فهمیدن وقتی حواست رو پرت میکنی، اون LPP به طور قابل توجهی میاد پایین، حتی از روشای دیگه هم بهتر جواب میده، مخصوصاً توی همون لحظههای اولی که داری رد میشی یا ناراحت میشی. خلاصه، روش انتقال توجه از بقیه راهها سریعتر جواب میده و مغز زودتر از فاز ناراحتی خارج میشه.
یه نکته مهم دیگه هم اینه که این کنترل احساسات بستگی به موقعیت داره. مثلاً تو موقعیت رد شدن اجتماعی، بدن یه جوری واکنش نشون میده که انگار باید سریع خطر رو رفع کنه. این نشون میده که مغز کاملاً هوشمندانه و بستگی به شرایط، شیوه کنترل احساساتشو تغییر میده.
البته دانشمندها اعتراف کردن که هنوز دقیقاً نمیدونن کدوم بخش مغز مخصوصاً تو این پروسه درگیره؛ چون روش ERP یه سری محدودیت داره و نمیتونه دقیق نشون بده که مثلاً ناحیه پیشپیشانی دُرزولترال (DLPFC، یه بخشی از مغزه که تو برنامهریزی و کنترل احساسات نقش داره) دقیقاً چقدر فعاله. گفتن برای اینکه اینو بفهمیم باید با روشهای ترکیبی مثل fMRI-EEG کار کنن. fMRI یعنی تصویربرداری مغزی با میدان مغناطیسی و EEG همون ثبت امواج مغزیه.
خلاصه حرف تحقیق اینه: اگه یه روزی تو جمعی یا رابطهای ردت کردن و خیلی ناراحت شدی، امتحان کن حواستو سریع بذاری روی چیز دیگه، اینجوری مغزت هم زودتر آروم میشه و کمتر آسیب میبینه. همین نکته کوچیک میتونه تو کنترل احساسات خیلی بهت کمک کنه! علم داره میگه مغز ما وقتی لایه لایه حس ناراحتی رو پردازش میکنه، روش انتقال توجه یکی از بهترین ابزاراشه.
منبع: +