حتماً این روزها زیاد اسم “هیدروژن سبز” یا همون سوخت پاک رو شنیدین! بعضیها فکر میکنن این هیدروژن قراره مثل کلید جادویی مشکل انرژی دنیا رو حل کنه. راستش رو بخواین، هیدروژن میتونه خیلی جاها به داد صنایع سنگین مثل کشاورزی، تولید مواد شیمیایی، هواپیمایی و حتی حملونقل دریایی برسه. ولی فعلاً با یه سری چالشهای اساسی روبهرو شده.
یه گزارش جدید از “آژانس بینالمللی انرژی” یا همون IEA حسابی قضیه رو باز کرده. گفتن که خیلی از پروژههای بزرگ تو اروپا و آمریکا یا کنسل شدن یا افتادن عقب. مخصوصاً تو آمریکا که حمایتهای مالی و مالیاتیشون از انرژیهای تجدیدپذیر (یعنی انرژیهایی مثل باد و خورشید که منابعشون تمومی نداره) کمتر شده و این حسابی کار رو کند کرده. البته ناامید نشیم! چین هنوز با جدیت داره ادامه میده و شاید خیلی زود بازارایی مثل جنوب شرقی آسیا هم معادلات رو عوض کنن.
بیاید سه تا نکتهی مهم درباره وضعیت هیدروژن تو سال ۲۰۲۵ رو با هم مرور کنیم:
۱. انتظارات درباره تولید هیدروژن پاک تا ۲۰۳۰ داره کمتر میشه!
شاید باورتون نشه، ولی تقریباً تمام هیدروژنی که الان تولید میشه با سوختهای فسیلی (مثل گاز و نفت که آلودگی زیادی دارن) ساخته میشه. تو سال ۲۰۲۵ فقط تقریباً یک میلیون تُن هیدروژن با روشهای کمآلاینده تولید شده که کمتر از ۱٪ کل تولید جهانه. پارسال تخمین میزدن تا سال ۲۰۳۰ بشه به ۴۹ میلیون تُن برسیم. ولی الان همین IEA نظرش رو عوض کرده و گفته احتمالاً به ۳۷ میلیون تُن برسیم. دلیلش؟ لغو کلی پروژه تو همه جای دنیا، از آفریقا و آمریکا گرفته تا اروپا و استرالیا. مخصوصاً پروژههایی که با الکترولیز کار میکردن (یعنی با برق، هیدروژن میساختن) یا اونایی که دنبال گرفتن کربن بودن.
۲. چین مثل غول داره هیدروژن تولید میکنه!
اگه تا حالا واژهی “الکترولایزر” به گوشتون نخورده، بدونین دستگاهیه که با مصرف برق، از آب هیدروژن جدا میکنه و بهش میگن هیدروژن سبز. الان ۶۵٪ ظرفیت نصبشده یا نزدیک به نصبالکترولایزرهای دنیا تو چینه! تازه، تقریباً ۶۰٪ کل دستگاههای تولید الکترولایزر هم تو همین چین ساخته میشه. تا الان مشکل بزرگ این بود که تولید هیدروژن با روش پاک خیلی گرونتر از روشهای آلوده بود. اما چین داره این فاصله رو سریعتر از بقیه پر میکنه. به طوری که نصب و تولید الکترولایزر تو دنیا تقریباً سه برابر گرونتر از چینه! اگه این روند ادامه پیدا کنه، قبل از پایان همین دهه شاید هیدروژن سبز تو چین مقرونبهصرفهتر از هیدروژن فسیلی بشه.
۳. جنوب شرق آسیا، بازار بعدی هیدروژن سبز!
یکی از مناطقی که احتمالاً آیندهی بازار هیدروژن باشه، همین جنوب شرق آسیاست. اقتصاد اونجا رو به رشده و مصرف انرژی هم هر روز بیشتر میشه. الانش هم حدود ۴ میلیون تُن هیدروژن، مخصوصاً برای صنعت پالایش نفت و کارخونههای شیمیایی (مثل تولید آمونیاک و متانول) استفاده میشه. حتی بندر سنگاپور تو ۲۰۲۴ حدود یکششم کل سوخت حملونقل دریایی جهان رو تامین کرده (که هنوز بیشترش با سوختهای فسیلیه). البته، پروژههایی شروع کردن به تست سوختهای تمیز مثل متانول و آمونیاک، و انگیزه برای حرکت به سمت هیدروژن هم کمکم جدیتر میشه. منطقه داره رو ۲۵ پروژهی جدید کار میکنه اما تا انرژی تجدیدپذیر زیاد نشه، ظرفیت بزرگتری راه نمیافته.
در کل، هیدروژن داره واقعبینانهتر دیده میشه؛ یعنی مشکلاتش داره صدای همه رو درمیاره و دیگه کسی مثل چند سال قبل بیش از حد هایپش نمیکنه. اینکه واقعاً این سوخت خوشآتیه بتونه توقعها رو تا پنج سال آینده برآورده کنه یا نه، به آینده بستگی داره و باید منتظر بمونیم تا ببینیم!
پینوشت: این اطلاعات از خبرنامه هفتگی “The Spark” مجله MIT Technology Review گرفته شده. اگر علاقه دارین هفتهای یک بار جدیدترین خبرهای آبوهوایی رو بخونین، میتونین توش عضو بشین.
منبع: +
