خب بیا با هم سفر کنیم به آلمان، جایی که یه تیم خفن از محققهای دانشگاه Hof تصمیم گرفتن دنیای عایق ساختمونی رو زیر و رو کنن! هدفشون هم این بوده که یه عایق بسازن که هم دوستدار محیط زیسته، هم بشه بعدش کمپوستش کرد، تازه یه کار باحالتر: بتونه CO2 یا همون دیاکسید کربن رو داخل خودش نگه داره و باعث کاهش آلودگی بشه!
این پروژه اسمش هست Mycobuild (مایکوبیلد)، و قراره تا سال ۲۰۲۶ این عایقهای قارچی رو از مرحله آزمایشگاه برسونن به تولید صنعتی حسابی. حالا کل ماجرا چیه؟ محققها اومدن به جای استفاده از عایقهای سنتی که معمولاً از مواد مصنوعی یا معدنی درست میشن و کلی انرژی و منابع میبرن، سراغ قارچها رفتن! البته منظور از قارچ، اونایی نیست که توی پیتزا میریزن، بلکه اینجا بخش اصلی کار به عهده mycelium هست. Mycelium همون ریشههای رشتهمانند قارچه که زیر خاک یا بستر رشد میکنه و کلی خاصیت داره.
این عایقها با کمک “شبکههای قارچی” ساخته میشن و بر خلاف عایقهای فسیلی، نه فقط محیط زیست رو کمتر آلوده میکنن، بلکه انرژی تولیدشون هم خیلی کمتره. اینم اضافه کنیم که کاملاً قابل کمپوست شدن هستن، یعنی اگه یه روز بخوای بندازیشون دور، مثل مواد طبیعی بعد یه مدت تجزیه میشن و به چرخه طبیعت برمیگردن.
حالا روش کارشون چجوریه؟ اول از بقایای گیاهی بومی همون منطقه مثل کاه خشک یه بستر درست میکنن که غذای اولیه قارچه. بعد، رشتههای میسلیوم رو توی این بستر اضافه میکنن. چند روز که میگذره، این شبکههای قارچی کل بستر رو میگیرن و یه ساختارِ محکم ایجاد میکنن. بعد که ساختار شکل گرفت، اون رو خشک و حرارت میدن تا قارچ غیرفعال شه و ساختار ثابت بمونه.
یکی از سختترین بخشها اینه که محیط باید کاملاً تمیز و استریل باشه؛ چون یه ذره هم آلودگی میتونه کل رشد رو بهم بزنه. تازه مادهی بستر هم باید دقیق باشه: هم غذای کافی واسه قارچ داشته باشه هم اونقدر قند نداشته باشه که کپک بزنه (کپک همون fungus یا قارچهای مزاحمه که نمیخوایم تو عایقمون باشه).
یک نکتهی جالب اینه که انواع مختلفی از قارچها رو امتحان کردن، مثل قارچ صدفی (همون Oyster Mushroom)، قارچ عسل، و حتی قارچهای بزرگ بومی. دلیل انتخاب اینها این بوده که تو دمای اتاق رشد میکنن و نیازی به سرمایش یا گرمادهی اضافی ندارن، یعنی صرفهجویی اساسی توی انرژی!
البته مردم یه نگرانی هم داشتن و حق هم دارن: “اگه عایق ساختمونی از قارچ باشه، نکنه بعداً توی دیوار خونهمون کپک بزنه؟” خلاصه محققها برای رفع این موضوع یه راهحل باحال پیدا کردن: یه لایه معدنی (Mineral Coating یعنی پوشش سنگی/معدنی مقاوم) روی عایق اضافه کردن، که هم باعث میشه رطوبت وارد ساختار نشه و هم مقاومت مکانیکی عایق بالا بره. این کار رو چند مرحلهای انجام میدن و هربار حسابی تستش میکنن که مطمئن شن عایق ضد آب و مقاوم مونده.
در نهایت، کلی تست هم انجام دادن تا ببینن آیا این عایق میتونه با استانداردهای ساختمونی رقابت کنه یا نه. تا اینجای کار که امید زیادی دارن. همین الان هم برنامهریزی کردن که تولید رو صنعتی کنن، با حمایت برنامه DATIpilot توی آلمان که یه جور سرمایهگذاری دولتی برای پروژههای نوآوره.
خلاصه داستان اینه که اگه این پروژه موفق بشه، یه تغییر بزرگ توی صنعت ساختمان اتفاق میفته: عایقهای سبک، مقاوم، زیستتخریبپذیر و دوستدار محیط زیست، با کاهش آلودگی و حتی کنترل کپک. شاید چند سال دیگه دیوار خونمون به جای پشم شیشه، از ریشه قارچ ساخته شه و دیگه نگران آلودگی و گرونی انرژی هم نباشیم!
منبع: +
