یه استارتاپ آلمانی به اسم Biophelion اخیراً کلی سروصدا راه انداخته چون تونسته با کمک یه قارچ سیاه عجیب، زبالههای صنعتی رو به مواد ارزشمند و دوستدار محیط زیست تبدیل کنه! این استارتاپ تو شهر ینا، با همکاری مؤسسه Leibniz برای تحقیقات محصولات طبیعی و زیستشناسی عفونت (اسمش خیلی حرفهایه، ولی به طور خلاصه یه مؤسسه علمی مشهوره)، راه افتاده و ایدهش به خاطر یه مسابقه به اسم Circular Biomanufacturing Challenge شکل گرفت که توسط سازمان آلمانی SPRIND برگزار شده بود.
حالا بریم سر اصل ماجرا: این قارچ سیاه که شبیه مخمره، میتونه از پسماندها و زبالههای صنعتی که پر از کربنه – مثل اونایی که موقع تولید اتانول زیستی، شکر یا کاغذ در حجم بالا تولید میشه – مواد خیلی خفن بسازه. نکته جالب در مورد قارچهای شبیه مخمر سیاه اینه که معمولاً توی محیطهای خیلی ناجور و حتی سمی هم زنده میمونن و رشد میکنن!
بیو فلیون با همین توانایی خاص قارچ، یه روش بیوتکنولوژیک شستهرفته طراحی کرده که باعث میشه به جای اینکه کربن داخل این زبالهها به شکل CO2 تو هوا آزاد شه (که آلودگی به وجود میاره)، این کربن به مواد به دردبخور تبدیل بشه. اینطوری نه تنها زباله رو مهار میکنن، بلکه همون آلودگی رو به مواد خفن تبدیل میکنن! تازه خود صنعت شیمی که معمولاً یکی از آلودهکنندهترین صنایع جهانه (حدود ۵ درصد کل انتشار کربن دیاکسید رو همین صنعت میسازه)، ممکنه با این روش کلی سبزتر بشه.
اما خروجیهای جادویی این قارچ چیا هستن؟ شرکت Biophelion میگه: سه تا ماده مهم میسازه؛ اولی پلیاستر زیستی مخصوص بستهبندیهای آینده (یعنی پلاستیکِ وگان و قابل بازیافت!)، دومی یه پلیمر خوراکی به اسم پولولان (Pullulan) که همین الان توی صنایع غذایی کاربرد داره، و سومی یه ماده فعال سطحی جدید یا سورفکتانت که هنوز دارن روش تحقیق میکنن.
یه توضیح کوچولو: سورفکتانت یعنی مادهای که باعث میشه صابونها یا مایع ظرفشویی بتونن چربی رو حل کنن و تمیز کنن. معمولاً این سورفکتانتهای شیمیایی محیط زیست رو آلوده میکنن، چون تو آب حل میشن و تجزیه نمیشن. اما اگه این ماده رو از راه زیستی بسازیم، راحت تجزیه میشه و به طبیعت آسیب نمیزنه.
از طرفی، پولولان هم میتونه کلی کاربری تازه پیدا کنه. الان بچههای استارتاپ دارن بررسی میکنن که بشه ازش برای چاپ سهبعدی هم استفاده کرد! یعنی به جای پلاستیکهای نفتی و مضر، میشه پولولان رو وارد دنیای چاپ سهبعدی کرد. حتی تصورشون اینه که یه روزی کلاً تمام تجهیزات پردازش زیستی (بیورآکتورها) رو با چاپگر سهبعدی از همین مواد تولید کنن، و اون قارچ هم توی همین محیط خودش مشغول تولید باشه. انگار یه چرخه کامل زیستی و اقتصادی بسازی که همه چیز داخل خودش شکل میگیره!
حالا چرا این روش خیلی خفنتر از فرایندهای شیمیایی معمولیه؟ چون معمولاً روشهای شیمیایی باید کلی انرژی مصرف کنن و آلودگی محیطی هم ایجاد میکنن. اما روش بیولوژیکی Biophelion خیلی تمیز و کمهزینه و کارآمده. خودشون میگن دارن راههایی رو امتحان میکنن که قبلاً حتی به ذهن کسی نمیرسید.
این بچهها الان دفترشون تو یه مرکز علمی به اسم BioInstruments Center تو همون ینا هست که فاصلهش تا مؤسسه Leibniz-HKI فقط چند قدمه. این نزدیکی باعث میشه بتونن راحت با پژوهشگرها همکاری کنن و سیستمشون رو بهتر کنن. مدیر مؤسسه Leibniz-HKI هم حسابی بهشون افتخار میکنه و گفته هم تیم خیلی علمی کار میکنه، هم کلی شجاعت نشون دادن که اومدن این کار رو شروع کردن.
در کل، Biophelion نشون داده که با یه ایده بکر و همکاری علمی و یکی دو تا قارچ سیاه که عین قهرمان تو زبالهها زندگی میکنن، میشه صنعت شیمی دنیا رو حسابی دگرگون کرد. شاید در آینده وقتی یه بستهبندی خوراکی یا چاپ سهبعدی زیستی رو دیدین، بدونین پشتش یه قارچ کوچیک و نابغه کار میکنه!
منبع: +
