اگه دقت کرده باشی، این روزا همه دارن از هدر رفتن غذا حرف میزنن و راستش رو بخوای، دنیا واقعاً با این مشکل کلنجار میره. ولی تا حالا به این فکر کردی که خود “بستهبندی غذا” چقدر میتونه تو کمتر شدن این موضوع کمک کنه یا حتی برعکس، باعث بشه بیشتر غذا هدر بره؟ اکثر تحقیقها فقط روی این که مردم چه نظری دارن، تمرکز کردن و کمتر کسی رفته دنبال اینکه بستهبندی چه تاثیری داره.
این تحقیق جدید اومده با یه نگاه خفنتر و کاملتر به قضیه نگاه کرده. از یه مدل به اسم BRT استفاده کرده. حالا BRT چیه؟ یعنی Behavioral Reasoning Theory؛ که خلاصهش میشه نظریهای درباره اینکه دلایل و منطق پشت رفتار آدما چیه.
محققها اینجا اومدن یه سری چیزا رو با هم قاطی کردن: از ارزشهای مصرفکننده (یعنی اون چیزی که تو زندگی براش مهمه)، منطق رفتاری، نگرش یا attitude (همون نظری که آدم به چیزی داره) و در نهایت قصد رفتاری (یعنی اینکه آخرش تصمیم میگیره چیکار کنه). هدفشون این بوده که دقیق بفهمن بستهبندی غذا چطوری باعث میشه مردم کمتر غذا رو دور بریزن.
یه نکته باحال: تو این تحقیق، حسابی رفتن سراغ “دلیلهایی که مردم برای حمایت یا رد کردن هدر دادن غذا میارن”. حالا این دلیلها چیان؟
دلیلهای مثبت (حمایتکننده):
- ظاهر جذاب بستهبندی (ظاهر ویژوآل)
- کاربردی بودن و راحتی استفاده
- دوستدار محیط زیست بودن بستهبندی
- ویژگیهای اجتماعی (مثلاً اینکه بستهبندی باعث میشه آدم حس کنه داره کار خوبی برای جامعه میکنه)
اینا باعث میشن مردم بیشتر دلشون بخواد غذا رو تا ته استفاده کنن و کمتر هدر بدن.
ولی از اون طرف، یه سری دلایل منفی هم وجود داره:
- زیاد بودن اطلاعات روی بستهبندی که آدم رو گیج میکنه (Information Overload یعنی اینقدر اطلاعات روی محصول ریختن که مغزت سوت میکشه)
- بد بودن کارایی بستهبندی یا نداشتن امکانات کافی
- نامناسب بودن اندازه بستهها (مثلاً انقدر بزرگه که نمیتونی همهش رو بخوری یا کوچیکه و بیخود هدر میره)
- بار شناختی بالا (High Cognitive Load، یعنی کلی فکر و انرژی باید بذاری تا بفهمی این چی میگه و چطور باید ازش استفاده کنی)
این دلایل منفی باعث میشن مردم کمتر حال کنن تا غذا رو کامل مصرف کنن و راحتتر بندازنش دور.
نتیجهی باحال تحقیق این بود:
- ارزشهای مردم خیلی رو نگرششون نسبت به موضوع تاثیر داره. یعنی اگه یکی براش محیط زیست مهمه، احتمالاً بستهبندی اکولوژیک بیشتر میخره.
- اون دلیلهای مثبت بستهبندی باعث میشه مردم بیشتر بخوان جلوی هدر رفتن غذا رو بگیرن و برعکس، دلایل منفی علیهش اثر داره.
- کلاً چه دلایل مثبت چه منفی، رو نگرش و قصد خرید/رفتار مردم تاثیر خیلی جدی میذارن. پس بستهبندی باید طوری باشه که به نفع این قصدها کار کنه.
- و جالبتر اینکه خود بستهبندی (و ویژگیهاش) حتی از خودِ نگرش مردم تاثیر بیشتری روی تصمیم آخرشون برای هدر ندادن غذا داره!
یعنی اگه بستهبندی درست و حسابی طراحی بشه، خیلی محتملتره که مردم غذای باقیمانده رو نگه دارن تا اینکه بندازن دور، حتی اگر خیلی هم به موضوع علاقهای نداشته باشن!
در نهایت این تحقیق اومده یه جور پایه علمی به شرکتهای غذایی داده تا بستهبندیهاشون رو طوری دیزاین کنن که کمک کنه کمتر غذا هدر بره. این یعنی اگه شرکتها این نکتهها رو جدی بگیرن، میتونیم واقعاً امیدوار باشیم که زباله غذایی کل دنیا خیلی کم بشه.
پس دفعه بعد که یه محصول غذایی گرفتی، یه نگاه به بستهبندیش بنداز ببین چقدر باعث میشه خونهت کمتر پر از غذای باقیمونده بشه! 😅
منبع: +
