حتماً شما هم این تیترهارو دیدین که میگن «هوش مصنوعی داره اندازه یه کشور کوچیک برق مصرف میکنه و قراره همه تولید برق و حتی آب دنیا رو قورت بده!» خب سوال اینه: اگه به جای این که دستور پخت نودل رو روی پاکتش بخونین، به هوش مصنوعی بپرسین، واقعاً چقدر به زمین فشار میاد؟
تا همین اواخر، حساب کردن این که هر درخواست از یه چتبات مثل ChatGPT یا Gemini چقدر برق مصرف میکنه، خیلی تقریبی و بیشتر حدسی بود. بعضیا هم باید میرفتن وبلاگهایی مثل بلاگ سم آلتمن (مدیر OpenAI) رو زیر و رو میکردن که مثلاً شاید دقیق نباشه. ولی خب، الان گوگل برای اولین بار یک عدد رسمی داده که چقدر برق فقط برای جواب دادن به یک درخواست متنی وسط دیتا سنتر استفاده میشه: دقیقاً ۰.۲۴ واتساعت برای هر پرامپت (اصلاً پرامپت یعنی همون درخواست یا سوال یا پیامی که تو هوش مصنوعی میفرستیم).
حالا بیاین این عدد رو مقایسه کنیم با چیزهایی که تو زندگی معمولیمون داریم استفاده میکنیم. مثلاً همین ۰.۲۴ واتساعت، تقریباً ۱.۵٪ شارژ یه آیفون ۱۷ جدیده یا کمتر از ۱۰ ثانیه استریم ویدیو روی یه تلویزیون ۵۵ اینچی. برای گوشی و لپتاپ هم تقریباً همینقدره؛ مثلاً اگه با گوشی فیلم میبینین، حدود ۹۸.۴٪ برق رو خود گوشی مصرف میکنه، دیتا سنتر فقط ۱.۶٪ قضیهس! تو لپتاپ این نسبت حدود ۹۹.۶٪ به ۰.۴٪ جالبه نه؟
اینجا باید یه توضیح بدم: دیتا سنتر همون جاییه که همه سرورها جمع شدن و خدمات آنلاین میدن، یعنی مثلاً همه چتباتهای هوش مصنوعی، فیلمهای نتفلیکس، بازیهای پلیاستیشن آنلاین و خلاصه همه چی اونجا داره پردازش میشه.
ولی جدا از مصرف کل، اگه فقط بخوایم مصرف برق دیتا سنتر رو برای فعالیتهای مختلف مقایسه کنیم، داستان جالب میشه. مثلاً یه پرامپت هوش مصنوعی به تنهایی بیشتر از استریم معمولی و برای کارای محاسباتی سنگین (مثلاً بازی ابری یا همون Cloud Gaming – یعنی بازیای که کل پردازش تو سرور انجام میشه نه دستگاه شما) تقریباً در حد ۳.۳ ثانیه بازیه. یعنی درخواست هوش مصنوعی خیلی گرسنه برقه!
ولی بیاید رو واقعیت روزمره حساب کنیم: اگه هر کاربر فعال ChatGPT روزی حدود ۱۰ تا ۲۰ درخواست بفرسته، یعنی جمعاً حدود ۳.۶ واتساعت در روز که تنها ۰.۰۳٪ مصرف کل برق روزانه یک نفره و حتی کمتر از برقیه که از چراغهای کوچیک روی دکمههای خاموش وسایل برقی (همون LEDهای پاور) تلف میشه. حتی اگه کسی سنگین استفاده کنه و روزی ۵۰ درخواست بفرسته، بازم حدود ۰.۱۵٪ از مصرف برق کل خونشه؛ یعنی تقریباً معادل تلویزیونی که خاموشه ولی دکمهش تو حالت Standby روشنه!
در مقیاس کلان اجتماعی اما، بیشتر برقی که ما آدمها مصرف میکنیم اصلاً تو خونه خرج نمیشه؛ کلیش برای تولید غذا، روشن کردن خیابون، خدمات عمومی، کارخانهها و… خرج میشه. در نتیجه مصرف برق یه پرامپت هوش مصنوعی واقعا یه قطره تو اقیانوسه و باعث نابودی زمین نمیشه – مگه این که این درخواستا، میلیاردی بشه!
حالا نکته جالب: بر اساس آمار گوگل، هر پرامپت هوش مصنوعی فقط ۰.۲۶ میلیلیتر آب واسه خنک سازی و حدود ۰.۰۳ گرم CO2 (کربن دی اکسید – همون گاز گلخانهای که بابتش نگرانی محیط زیست داریم) تولید میکنه. اینقدر کمه که معادل ۵ قطره اشک واسه خداحافظی با مدل GPT-4o یا مثلاً اندازه گاز تو اولین قلپ نوشابهتونه!
ولی باید بگم که اگه همین عددهای کوچیک رو در ابعاد میلیاد درخواست در روز حساب کنیم (مثلاً فقط OpenAI روزانه بیش از ۲.۵ میلیارد درخواست هوش مصنوعی داره)، واقعاً اینا جمع میشن و میتونن تاثیر زیادی بذارن. البته هنوزم نسبت به کل مصرف برق یا حتی تلویزیون خاموش خونت، خیلی چیز عجیبی نیست؛ اما همین روند رو به رشد میتونه در آینده خبرساز بشه.
آخرش چی؟ اگه دغدغه محیطزیست داری یا دوست داری انرژی رو بهتر مصرف کنی، این خبر رو داشته باش: فعلاً چتهات با هوش مصنوعی دلیل بالا رفتن قبض برق خونت نیست و خیلی کمتر از عادتهای روزمره مثل تلویزیون تماشا کردن یا پلیاستیشن بازی کردن به منابع فشار میاره. البته باید مراقب باشیم وقتی همه دنیا دارن هوش مصنوعی رو بیشتر به کار میگیرن، این مصرفها کنترل نشده بالا نره.
راستی، خیلی از نکات علمی این مقاله توی خود تیم تکرادار توسط نویسندههای واقعی چک میشه، همون آدمایی که خودشون همه منابع و اعداد رو بازبینی میکنن. البته واسه کارای فان، از AI استفاده کردن – مثل چسبوندن دایناسور به عکس همکارها! 😉
در کل: وقتایی که حوصله ندارین بسته نودل بخونین و از AI میپرسین، بد نیست بدونین بیشتر مصرف برق و آب اون چیزی نیست که فکرش رو میکردیم… حداقل تا وقتی که روزی میلیاردها نفر این کار رو بکنن!
منبع: +
