حتماً خبر نمایش عجیب و غریب چین رو توی رژه دیده بودین که یه موشک قشنگِ هشتمحوره به اسم Dongfeng-61 یا همون DF-61 رو نشون دادن. اینکار چین باعث شد خیلیها توی آمریکا دوباره به این فکر کنن که اصلاً موشکهای هستهای امروزی آمریکا (که بیشترشون از زمان جنگ سرد یعنی دوران شاخبازی آمریکا و شوروی باقی موندن!) نیاز به آپدیت شدن دارن یا نه؟ حالا بعضیا پیشنهاد دادن شاید بد نباشه آمریکا یه بار دیگه به موشکهای هستهای که رو جاده میتونن حرکت کنن، دوباره فکر کنه.
DF-61 وسط رژههایی که به خاطر هشتاد سالگی پایان جنگ جهانی دوم بود، حسابی چشمها رو خیره کرد و نشون داد چین چه تجهیزات استراتژیک جدیدی که نداره! این وسط آمریکا داره با سناریوهای افزایش هزینه برای پروژه Sentinel (یه جور موشک قارهپیمای جدید که قراره جایگزین Minuteman III بشه) دست و پنجه نرم میکنه. Sentinel قراره همون موشکایی باشه که مثل مینومن روی زمین وایمیستن و هر وقت لازم بشه شلیک میشن.
حالا داستان چیه؟ سازمانی به اسم Government Accountability Office یا همون GAO (یه جور ناظر دولتی که کارش بررسی حسابکتاب و عملکرد دستگاههای دولتیه) ماه پیش اعلام کرد مشکلات اساسی تو انتقال از Minuteman به Sentinel وجود داره و وزارت دفاع آمریکا هم گفته دچار کمبود وقت و بودجه شدیم!
یه مرکز پژوهشی به اسم Heritage Foundation که تو واشنگتن فعالیت میکنه، هشدار داده ادامه دادن راه الان—یعنی فقط استفاده از موشکهای سیلویی (silo-based ICBMs: یعنی موشکایی که وسط زمین توی سیلو دفن شدن)—خیلی پر ریسک میشه. اونا میگن که ترکیب استفاده از سیلو و سیستمهای متحرک (یعنی همون موشکهایی رو کامیونای خیلی گنده سوارن و تو جاهای کم جمعیت حرکت میدنشون) میتونه هم هزینه رو پایین بیاره، هم کار رو برای دشمن سختتر کنه تا نتونه راحت همه رو بزنه!
مشکل اصلی اینه که نیروی هوایی آمریکا تصمیم گرفته به جای اینکه از سیلوهای قدیمی موشک Minuteman استفاده کنه، کلی سیلوی جدید بزنه، که همین هم باعث شده هزینه پروژه Sentinel تا ۸۱ درصد بیشتر از برنامه اولیه بشه (یعنی تو همون شروع کار، مثلاً قراره حدود ۷۸ میلیارد دلار هزینه بشه!). البته بیشتر این پولم پای ساخت و مدرنسازی سیلوهای جدید میره!
الان طرفدارای سیستم متحرک میگن اگر آمریکا بیشتر روی موشکهایی که قابل جابجایی هستن سرمایهگذاری کنه، دیگه نیازی به ساخت کلی سیلوی تازه نیست و هدف گرفتن این موشکها هم برای دشمن سختتر میشه.
جالب اینجاست که استفاده از چنین سیستمهایی اصلاً چیز جدیدی نیست. زمان شوروی سابق، هم موشکهای جادهای (مثلاً SS-25) و هم ریلی (SS-24) داشتن. خود آمریکا هم یه زمانی دنبال ایدههایی مثل Midgetman (یه موشککوچیک متحرک) و موقعیتهای ریلی برای موشک Peacekeeper بود؛ اما هیچیکدومشون هیچوقت به طور کامل اجرا نشدن چون یا پول نبود یا معاهدههای کاهش تسلیحاتی نزاشتن.
الان یه عده میگن با وضعیت فعلی، بهتره آمریکا موشکهای نسل جدیدش رو – یعنی همین Sentinel – به جای فقط سیلو، روی تریلیهای ارتشی گنده و تو مناطق خلوت آمریکا، مستقر کنه. اینجوری هم زودتر میشه موشکها رو آماده کرد، هم ارزونتر از ساخت کلی سیلوی جدید تموم میشه.
از یه طرف دیگه، مخالفها میگن حملونقل این موشکهای متحرک دردسر همش کم نیست! باید پایگاههاش امن باشه، ارتباطات و کنترل برقرار بمونه و از همه مهمتر، این موشکها رو باید از حملات معمولی هم محافظت کنن.
در عین حال، یه عده هم میگن آمریکا با وجود زیردریاییهای هستهای (Sea-based leg of the nuclear triad: یعنی بخشی از سهگانه هستهای که موشکهای بالستیک تو زیردریاییها قرار دارن) همین الانشم بازدارندگی کافی داره و دیگه نباید بیخودی پول خرج سیستمهای خیلی پیچیده متحرک کنه.
تا اینجای کار، نیروی هوایی آمریکا گفته هدفش اینه Sentinel تا سالهای ۲۰۷۰ فعال بمونه و واسه این کار هم باید زیرساختهای پرتاب رو مدرن و ایمن کنه. پنتاگون هم قبلاً تاکید داشت که فقط سیلوهای ثابت امنترین و در دسترسترین گزینهان.
حالا این روزا بحث سر اینه که آیا ارزش داره آمریکا این همه پول بده و فقط روی سیلوهای ثابت بمونه؟ یا بره سراغ ایدههای قدیمی و سیستم متحرک رو زنده کنه؟ مخصوصاً با این نگرانی که چین داره روزبهروز پیشرفتهتر میشه و مدلهای جدید موشکهاشو همینجوری تو بوق و کرنا میکنه.
در نهایت، تصمیم مسئولهای آمریکایی اینه: یا با هزینههای سرسامآور ساخت سیلوهای جدید کنار بیان، یا یه بار دیگه حسابی به سیستم متحرک فکر کنن، با این شرط که این بار هم بحث بودجه و هم توافقهای تسلیحاتی رو باید تو حساب و کتابشون بیارن تا بازدارندگی هستهای جدی و قابل اتکایی داشته باشن، مخصوصاً تو این رقابت شدید استراتژیک بین آمریکا و چین.
منبع: +
