بیاید با هم یه نگاه بندازیم به یکی از عجیبترین بیماریهای عصبی: بیماری هانتینگتون! این بیماری کمکم به مغز حمله میکنه و باعث میشه هم حرکت آدم بهم بریزه، هم فکر و حافظهاش و هم حتی حال و روحیهاش.
حالا قضیه اینه: توی یه تحقیق جدید، اومدن ۱۸۱ نفر رو که یا سالم بودن یا درجات مختلفی از هانتینگتون رو داشتن (از خیلی خفیف تا پیشرفته)، یک بار دقیق بررسی کردن و بعد از یک سال دوباره سراغشون رفتن تا ببینن چی تغییر کرده.
خب، خبر مهم اینه که: حتی آدمهایی که هنوز بیماری کامل توشون ظاهر نشده بود (بهشون میگن pre-manifest – یعنی هنوز علائم کامل رو ندارن، ولی ژن بیماری رو دارن)، دچار ضعف توی حافظه بصری (همون visual memory که یعنی حافظهای که با دیدن اطلاعات کار میکنه) و توجهشون بودن! یعنی قبل از اینکه اصلا لرزش یا مشکلات حرکتی مشهوری که همه از هانتینگتون میشناسن ظاهر بشه، مغز یواشیواش داره توی یادآوری و تمرکز سوتی میده.
یه گروه دیگه توی این تحقیق داشتیم که بهشون میگن RP – یعنی کسایی که ژن بیماری رو دارن ولی شدت بیماری کمی دارن یا ممکنه خیلی دیر شروع شه. نکته باحال اینجاست که این گروه علاوه بر مشکل توی حافظه تصویری، توی سرعت پردازش اطلاعات و توجه هم دچار مشکل شدن، حتی با اینکه وضع حرکتیشون هنوز خوبه!
حالا بررسی کردن ببینن چیا از قبل نشون میدن کی ممکنه سریعتر بد بشه؛ جواب این بود: هوش اولیه (premorbid intelligence – یعنی سطح هوشی که قبل از شروع بیماری داشتن) و فاصله تا شروع مشکلات حرکتی، برای پیشبینی آینده خیلی مهمه. مثلا اونی که قبل بیماری سطح هوشی بالاتری داشته یا کارهای روزانهاش رو بهتر انجام میده، معمولا وضعیت ذهنیاش کندتر خراب میشه.
اما متاسفانه وضعیت روحی هم آرومآروم خراب میشه، بخصوص توی بیمارای «ریفرید» (manifeste یعنی کسایی که بیماری توشون کاملاً رخ داده). افسردگی، بیحالی (آپآتی، یعنی بیانگیزگی) و افکار خودکشی زیاد توی این گروهها دیده شد. جالب اینکه اون گروه RP یعنی دارندههای ژن با پیشرفت آروم، از همه بیشتر افکار خودکشی داشتن – حتی بیشتر از کسایی که علائم حرکتی رو نشون میدادن! این نکته واقعاً نگرانکنندهست و نشون میده باید مخصوصاً مراقب روحیه این آدمها باشیم.
خبر خوب: اگر کسی کیفیت زندگیاش بهتر باشه، توی کارای روزمره قویتر باشه، کمتر دچار بیحالی و افکار منفی باشه، انگار نوعی سپر دفاعی براش تشکیل میشه و کندتر مغزش دچار افت میشه.
ته ماجرا: تحقیقات نشون میدن که مشکلات حافظه تصویری و توجه، یعنی همون بخشهایی از ذهن که اصلاً اولش دیده نمیشن – میتونن اولین علامتهای هانتینگتون باشن حتی قبل از لرزش دست و مشکلات حرکتی! این یعنی چه برای شناسایی زودتر بیماری، چه پیشگیری و درمان فردی، باید روی تستهای حافظه تصویری و وضعیت روانی هم حساب باز کنیم و جدیتر بگیریمشون.
اگر کسی ژن هانتینگتون رو داره (حتی اگر هنوز سالم به نظر میاد)، خوبه تستهای تصویری و ارزیابی روحیه رو جدی بگیره تا بتونه زودتر جلوی سرعت گرفتن بیماری رو بگیره یا حداقل آماده باشه. پس حواسمون به حافظه تصویری و حال روحی اطرافیانمون باشه! همین نکات ساده میتونه زندگی خیلیها رو عوض کنه.
منبع: +
