اگه اطرافمون سالمندی داریم که حافظهش کمی ضعیف شده یا خودش اینو احساس میکنه (که بهش تو دنیای پزشکی میگن MCI یا همون اختلال خفیف شناختی)، احتمالاً دنبال راههای تقویت حافظه برای اون عزیزمون بودیم. این روزا گوشی هوشمند همهجا پیدا میشه و خب کلی اپلیکیشن و بازی برای مغز ساخته شده که ادعا دارن میتونن هوش و حافظهمون رو تقویت کنن. ولی آیا واقعاً این اپها مؤثرن؟
یه گروه از پژوهشگرها تصمیم گرفتن یه اپلیکیشن بازی بسازن که عملکرد مغز سالمندها رو واقعاً بسنجن و تقویت کنن. البته نه هر بازیای! این اپلیکیشن با استفاده از تکنولوژی پردازش تصویر (یعنی نرمافزاری که میتونه حرکات کاربر یا رفتارشو از طریق دوربین یا تاچ صفحهنمایش تحلیل کنه)، سعی کرد تواناییهای خاص مثل عملکرد اجرایی مغز، حافظه، قدرت تشخیص، سرعت تصمیمگیری و واکنش رو بررسی و تقویت کنه.
برای بررسی تاثیر این بازیها، یه آزمایش حسابی انجام دادن: ۴۲ نفر سالمندی که اختلال شناختی خفیف داشتن رو به دو گروه تقسیم کردن. نصفشون (۲۱ نفر) باید به مدت چهار هفته، هفتهای دو بار و هر بار ۳۰ دقیقه با این اپلیکیشن تمرین میکردن؛ گروه دوم هم هیچ تمرینی دریافت نکردن (گروه کنترل).
قبل و بعد از این دوره، همه شرکتکنندهها رو با تستهای نوروسایکولوژیک (یعنی همون آزمونهایی که مخصوص سنجش عملکرد مغزه) سنجیدن. یکی از تستهای مهمشون تست Stroop بود؛ یه آزمون جالب که برای اندازهگیری سرعت و دقت تفکر و جلوگیری از اشتباهات ذهنی طراحی شده. حالا نتیجه چی شد؟
گروهی که با اپ تمرین کردن، نسبت به گروه کنترل تو عملکرد Stroop پیشرفت زیادی نشون دادن: تعداد جوابهای صحیحشون بالا رفت (اختلاف معنیدار آماری با p=0.02 و اندازه اثر d=0.71، که یعنی این پیشرفت چشمگیر حساب میشه!) و تعداد اشتباهاتشون هم کم شد (p=0.04 و d=-0.67). حتی سرعت واکنش به صدا (یعنی اینکه وقتی صدایی میشنیدن چقدر سریع واکنش نشون میدادن) هم بهتر شد (p=0.03 و d=-0.34). همه اینا یعنی تأثیر بازی متوسط تا بالا بوده و واقعا ارزش امتحان رو داره.
در نتیجه، این مطالعه نشون داد یه اپلیکیشن موبایلی که هوشمندانه با مغز کار میکنه، میتونه توی تقویت بخشهایی از مغز سالمندها که MCI دارن کمک کنه—بهخصوص عملکرد اجرایی (مثلاً تصمیمگیری درست، کنترل رفتار و برنامهریزی). پس دفعه بعد اگه عزیز سالمندی دیدیم که حس میکنه حافظهش کم رنگ شده، میتونیم سراغ این مدل بازیها بریم و امید به بهبودشون داشته باشیم! البته فراموش نکنیم که این ابزار کمکیه و جای پزشک و مشاوره حرفهای رو نمیگیره.
منبع: +
