بیا یه داستان باحال بهت بگم! یه جایی تو دنیا هست به اسم بلیز (Belize)، اونم وسط دریای کارائیب، که یه جزیره دیدنی با شکل عجیب و غریب داره. این جزیره رو از اون بالا، مثلاً از ایستگاه فضایی بینالمللی (International Space Station یعنی جایی که فضانوردها تو فضا زندگی میکنن)، عین یه نهنگ بزرگ میبینی. تازه، دقیقا همون جایی که باید «دماغ نهنگ» باشه، یه سوراخ آبی تیره دیده میشه که معروف شده به Great Blue Hole یا همون سوراخ آبی بزرگ!
حالا دقیقتر بخوام بگم، اسم این جزیره هست Lighthouse Reef. تقریباً ۸۰ کیلومتر از سواحل شرقی بلیز فاصله داره و طولش هم حدود ۴۲ کیلومتره، از سر تا دم نهنگِ خیالی! تعداد آدمایی که اونجا دائمی زندگی کنن تقریباً صفره، اما سالی بیشتر از ۱۰ هزار نفر مخصوصاً غواصها و توریستها پا میذارن اونجا تا این شگفتیها رو ببینن.
Lighthouse Reef یه نوع atoll هست؛ atoll یعنی حلقههایی مرجانی که بیشترش زیر آبه و فقط جاهایی مثل برآمدگیهای شنی (cay) به سطح میزنن. آب دور این جزیره خیلی شفاف و آبیه و عمقش معمولاً بین ۲ تا ۶ متره. اما یه بخش وسط جزیره هست که داستانش فرق میکنه: سوراخ آبی بزرگ!
این سوراخ آبی خیلی معروفه! تقریباً دایرهای شکل و قطرش هم حدود ۳۱۸ متره. عمقش؟ باور نکردنی: تا ۱۲۴ متر! واسه همین اینجا اسمش تو لیست یکی از عمیقترین سوراخهای دریایی دنیا اومده.
داستان تشکیلش چیه؟ قبلاً، زمانی که هنوز توی خشکی بوده، یه سری غار توش شکل گرفته بوده (stalactite و stalagmite همون تشکیلات قشنگی که توی غارها میبینی و از سقف یا کف رشد میکنن). آخر آخرای عصر یخبندان (یعنی دوران Ice Age که بخش زیادی از کره زمین یخ زده بود)، سطح آب دریا بالا اومده، غارها رو آب گرفته و حالا تو اعماق دریا شدن.
این سوراخ آبی بزرگ وقتی معروف شد که Jacques Cousteau (ژاک کوستو، یکی از پیشگامهای کشف زیر دریا) تو دهه ۱۹۷۰ اونو با کشتی معروفش، Calypso کشف و نقشهبرداری کرد. خودش گفته سوراخ آبی یکی از پنج مکان غواصی خفن دنیاست!
جالبترش اینجاست که سال ۲۰۱۸، نوه کوستو (Fabien Cousteau) با یه میلیاردر انگلیسی به اسم Richard Branson با زیردریایی رفتن داخل همین سوراخ، و اولین نقشه سهبعدیش رو کشیدن. یکی از چیزهایی که کشف کردن، یه لایه عجیب از مادهای به اسم hydrogen sulfide بود (همون “سولفید هیدروژن” که گاز سمیه و بوی تخممرغ گندیده میده). این لایه اون پایین اکسیژن نداره (anoxic یعنی بدون اکسیژن)، واسه همین موجودات دریایی اگه واردش بشن دیگه برگشتی ندارن!
توی اون سفر هم تیم کاوش، دو تا غواص رو که قبلتر ناپدید شده بودن، پیدا کردن. همچنان جنازههاشون رو همونجا گذاشتن، چون توی اون لایه سمی کاملاً سالم مونده بودن و به احترامشون دیگه دست نزده بودن.
جزیرهی نهنگشکل ما بخشی از بزرگترین دیوارههای مرجانی جهان هست که “Belize Barrier Reef” نام داره و تو لیست میراث جهانی یونسکو هم ثبت شده. تو این منطقه کلی آبزی زندگی میکنه: انواع ماهی مثل wrasse و snapper و goby (همه اینا ماهیهای رنگارنگ و عجیبی هستن)، موجودات بزرگتر مثل کروکودیل و لاکپشت دریایی هم دیده میشن.
یه نقطهی خوشگل دیگه هم هست به اسم Half Moon Caye، تقریباً جایی که قوزکِ نهنگ باید باشه! اینجا پره از پرندههایی که لونهشون رو تو نخلهای نارگیل میسازن. حتی چندتا گونه مارمولک و آنول کمیاب (anole یعنی یه نوع مارمولک) هم داره.
از طرف دیگه، دانشمندها هنوزم دارن سوراخ آبی رو بررسی میکنن؛ به تازگی با نمونهبرداری از کف سوراخ متوجه شدن که در ۶ هزار سال اخیر، طوفانهای گرمسیری این منطقه بیشتر شدن. یعنی تغییرات اقلیمی و اینا حسابی خودشونو نشون دادن!
در کل، جزیره نهنگطور بلیز، نه فقط از زمین، که از فضا هم فوقالعاده عجیب و جذابه؛ هم واسه عشقهای غواصی، هم کسایی که دنبال جاهای عجیب و غریب دنیا میگردن، واقعاً مکان خاصیه!
منبع: +
