بیا با هم یه موضوع جالب رو بررسی کنیم که ممکنه تاحالا بهش توجه نکرده باشی. تا حالا برات پیش اومده یه کاری رو چند بار انجام بدی – مثلاً هر روز سر یه مسیر مشخص بری یا یک آهنگ خاص رو بارها گوش بدی – بعد وقتی بهش فکر میکنی به نظرت میاد این اتفاقها خیلی وقت پیشتر افتاده؟ خب، یه تحقیق جالب میگه همین تکرار باعث میشه حس کنیم اون لحظهها بیشتر در گذشته بودن تا چیزی که واقعا رفتن!
محققهایی که تو این زمینه کار کردن – توی مقاله اصلی بهشون اشاره شده بود – اومدن نشون دادن خاطراتی که خیلی واضحن و واضح یادمون میمونن (یعنی vivid memories) ولی تکراری بودن، کاملاً این خطای ذهنی رو ایجاد میکنن. انگار با هر بار تکرار، مغز ما میره به سمت اینکه فکر کنه دیگه زمان خیلی گذشته. یعنی هرچی تجربه برامون تکراریتر باشه، حس میکنیم سریعتر ازش گذشتیم یا انگار مدت خیلی طولانیای ازش گذشته.
جالبیش اینجاست که خیلی از ما فکر میکنیم چیزایی که واضحتر یادمون میمونه، باید واقعاً نزدیکتر باشن – ولی اینجا برعکسه!
این پدیدهی جالب رو بهش میگن «توهم زمان» یا همون time illusion؛ یعنی خیال میکنیم زمان یه طوری گذشته که واقعی نیست. مثلاً بار دومی که یه فیلم رو میبینی، انگار حس میکنی زمانش کمتر طول کشیده یا انگار اون دفعه اولش خیلی دورتر بوده!
اگه بخوای تکنیکیتر صحبت کنیم، این قضیه به خاطر نشونههای حافظهای (یعنی memory cues: چیزایی که باعث میشن یه خاطره خاص برات پررنگتر یا واضحتر بشه) اتفاق میفته. وقتی یه چیز رو زیاد تکرار کنیم، اون بخش از خاطرمون پر از این نشونهها میشه و مغزمون براش جلوهی «دیرتر اتفاق افتادن» قائل میشه!
خلاصه، دفعهی بعد که به خودت گفتی “عه چه زود گذشت!” یا حس کردی “وا این کار رو کی انجام دادم اصلاً؟!”، یادت باشه شاید این مغز گولمون زده؛ مخصوصاً اگه اون تجربه رو چند بار داشتی یا تکراری بوده.
این آگاهی به ما کمک میکنه بهتر بفهمیم چرا حس گذر زمانمون اینقدر عجیبه و بعضی وقتها با واقعیت نمیخونه. حالا دفعه بعد که میخوای خاطراتت رو مرور کنی، یه نگاهی به این قضیه بنداز و ببین ذهنت چطور داره بازیات میده!
منبع: +
