خب بیا یه داستان هیجانانگیز باستانشناسی برات تعریف کنم. تابستون امسال یه گروه از باستانشناسهای موسسه باستانشناسیِ آکادمی علوم روسیه اومدن تو منطقه کوههای اورال جنوبی (اون وسطای روسیه میشه) یه گورستان شگفتانگیز کشف کردن که داستان مردم کوچنشین اون دوران رو کلی جذابتر کرده!
محل مورد نظر اسمش “وایسوکایا موگیلا” (Vysokaya Mogila) بود؛ یه گورستان بزرگ، پر از تپههای مقبرهای باکلاس که حدود ۶ کیلومتر پخش بودن. اونا مربوط به زمانی بین قرن چهارم و سوم قبل میلاد هست، یعنی چیزی حدود ۲۴۰۰ سال پیش. تو خود تپههای گوری و حتی وسطشون حسابی اشیای عجیب پیدا کردن.
اما مهمترین کشف این وسط، یه چیزیه که خودشون بهش میگن «مجتمع قربانی» یا «sacrificial complex»؛ یعنی جایی که اشیای مختلف و حتی حیوانات رو به عنوان قربانی واسه مراسم خاص خاک میکردن. باستانشناسها اینو بین دوتا تپه گور پیدا کردن و گفتن که تا حالا تو تاریخ، هیچ جایی به این اندازه پر و پیمونیش رو ندیدن!
حالا میخوای بدونی اونجا چی پیدا کردن؟ اول از همه بالای صد تا شیء جورواجور مثل تزئینات اسبسواری و تکههای برنزی. همینطور بیش از ۵۰۰ مهره برنزی. خلاصه از اسب و تزئیناتش بگیری تا کلی اشیای تزئینی و ابزار آهنی!
تو یکی از مخزنهایی که نزدیک محوطه پیدا شد، یه پلاک طلا پیدا کردن که سر و دست ببر روش حک شده بود! (پلاک طلا یعنی قطعه کوچیک طلایی که مثل مدال یا تزئین استفاده میشده). یه گوشه دیگه هم یه ملاقه برنزی نصفه و یه پاتیل بزرگ برنزی درآوردن.
جالبیش اینه که اکثر این اشیا تو یه چاله دایرهای کمعمق کنار یکی از تلهای گور جمع بودن. مثلاً قسمتهای مختلف افسار و دهنه اسب رو پیدا کردن؛ توضیح کوچیک: افسر اسب یا همون bridle یه جور کمربند و لوازم ساده سوارکاریه که روی سر اسب نصب میشه و سوار میتونه اسب رو باهاش کنترل کنه. قسمت «برویبند» روی پیشونی اسب بین چشم و گوشاش میفته و «چیکپیس» یا همون بخش گونه، موازی با برویبند تو قسمت پایینتر صورت اسب قرار میگیره.
حالا این افسارها کلی تزئینات خفن داشتن: بعضیاش شبیه پرنده و حیوانات افسانهای، بعضیاش طرحهای هندسی یا حتی صورت انسان! (واقعاً تصورات ملت اونزمان عجب چیزایی بوده!)
بجز اینا، تو این مجتمع یه کاسه چوبی با روکش نقره و یه سری تزئینات با طرح حیوانات پیدا کردن، و همینطور فک یه گراز رو که گویا اون رو به عنوان حیوان قربانی ازش استفاده میکردن.
تحقیقات جدید نشون میده این گورستانها اصلاً فقط برای دفن مردهها نبوده! ملت بارها بعد از مرگ عزیزانشون دوباره برمیگشتن اونمحوطه تا مراسم و آیینهای خاص رو اجرا کنن؛ اونم احتمالاً توسط اشراف و بزرگان کوچنشین.
یه نکته باحال دیگه اینکه خیلی از این تزئینات و اشیا از مناطق دور مثل قفقاز شمالی و اطراف دریای سیاه یا Black Sea (که یه دریاچه خیلی بزرگ تو اروپاست)، وارد شده بودن و تا حالا تو این منطقه کشف نشده بودن.
همچنین تیکههایی مثل کاسه نقرهکوب و فک گراز، نشون میده مراسم بعد از مرگ (یا اصطلاحاً “post-funeral ritual” یعنی کارهایی که بعد از مراسم خاکسپاری انجام میدادن) جای مهمی تو زندگی کوچنشینهای اون دوره داشته. خلاصه نگاه مردم اونزمان به مرگ مثل نگاه ساده امروزی نبوده و واسه بزرگداشت عزیزانشون حسابی وقت و حوصله میذاشتن.
در کل، این کشف فقط یه مجموعه عتیقه باحال نیست، بلکه دنیایی از اطلاعات جدید درباره مراسم مذهبی، واردات اشیا، و سبک زندگی اقوام کوچنشین ۲۴۰۰ سال پیش بهمون نشون میده؛ جوری که انگار یه پنجره بزرگ رو گذشتهی گنگ اون منطقه باز شده!
کلاً اگه اهل تاریخ و اسرار قدیمی هستی، این ماجرا یکی از باحالترین اکتشافات ساله!
منبع: +
