حتما تو فیلمها یا علم فضا شنیدی که یه زمانی مریخ کلی آب داشته، اما الان تقریبا اثری از اون همه آب نیست! واقعاً آب مریخ کجا رفته؟ دانشمندها خودشونم دقیق نمیدونن، ولی یه تحقیق جدید اومده یه سرنخی داده که خیلی جالبه: احتمالاً همهچی زیر سر اون کج و راست شدن خودِ مریخه!
حالا این کج و راست شدن چیه؟ بهش اصطلاحا میگن “Tilt” یا “نوسان محور چرخش”. مریخ مثل زمین دور خودش میچرخه و به این چرخش میگن محور چرخش. اما برخلاف زمین که محور چرخشش تقریباً ثابته، مریخ خیلی وقتها این محورش به صورت خیلی شدید به چپ و راست کج میشه. انگار یکی مریخ رو یه کم هل بده!
حالا نکته باحالش چیه؟ هر وقت این محور بشدت کج میشه (که بهش میگن violently varying tilt یا همون نوسانهای شدید محور چرخش) تأثیر خیلی زیادی روی آب مریخ میذاره.
محققها فهمیدن که این کج شدن شدید باعث میشه آبهایی که به صورت یخ زده در قطبهای مریخ هستن (مثلاً مثل یخهای قطبهای زمین) ذوب بشن یا حتی بخار بشن و وارد جو مریخ بشن. بعدش هم، چون جو مریخ خیلی نازک و بیپشتوانهست، آبهای بخار شده خیلی راحت از دست مریخ فرار میکنن و کم کم تو فضا پراکنده میشن. اینجوری مریخ کم کم آب از دست داده و هیچ نهر و دریاچهای رو نمیبینی که نشونه اون دورانهای پرآب باشه.
یعنی داستانِ مریخ این جوری شده: اول کلی آب، بعد به خاطر این نوسانات عجیب و غریب محور چرخش، یخها و آبها تبخیر شدن و هوای مریخ هم که نتونسته جلوش رو بگیره، همهش پَر کشیده رفته فضا!
جالبه بدونی که دانشمندها هنوز دارن در مورد یه عالمه جزئیات دیگه درباره این پدیده تحقیق میکنن. تازه شاید اصلاً روش ما برای پیدا کردن نشونههای آب تو مریخ باید تغییر کنه! اما فعلاً این نظریه تازه نشون میده که مریخ علاوه بر کلی راز دیگه، محور چرخشش هم یه عالمه ماجرا داشته و احتمالاً یکی از متهمهای اصلیِ حادثه «آبدزدی» مریخه!
در کل، نشون میده مریخ فقط یه سیاره خشک و قرمز خسته نیست، بلکه کلی قصه و راز و رمز تو خودش داره که یکیش همین ماجرای کج و راست شدنهای وحشیانهش و آبهایی که این وسط قربانی شدن.
منبع: +
