تا حالا فکر کردی چقدر آلودگی میتونه بره دورترین نقطههای زمین؟ مثلاً جایی مثل قطب جنوب! خب، خبر جدید اینه که حتی اونجا هم دیگه از دست زبالههای ما در امان نیست. تازه یه کشف عجیبتر: تنها حشره بومی قطب جنوب یعنی «بلژیکا آنتارکتیکا» (Belgica antarctica)، که خیلی خاصه و فقط اونجا زندگی میکنه، داره میکروپلاستیک میخورده!
اصلاً
میکروپلاستیک
یعنی چی؟
میکروپلاستیک، همون ذرات پلاستیکی کوچیکمیشن که از تجزیه شدن انواع پلاستیکها (بطری آب، کیسههای پلاستیکی و…) درست میشن و انقدر ریز هستن که راحت وارد آب، خاک و حتی بدن جاندارها میشن!
این مطالعه رو یه تیم بینالمللی به رهبری دانشگاه کنتاکی انجام داده و نتیجههاش هم تو مجله Science of the Total Environment چاپ کردن.
حالا همین حشره قطب جنوبی، یکی از عجیبترین موجوداته! شکلش مثل یه دونه برنج میمونه و اصلاً نیش هم نمیزنه. بیشتر وقتش رو توی خزهها و جلبکای مرطوب کنار ساحل میگذرونه و لارواهاش میتونن تو هر متر مربع تا چهل هزار تا بشن! (یعنی وقتی خاک رو زیر و رو کردی، ممکنه کلی لارواش ببینی!) تازه کارشون اینه که مواد مغذی رو توی خاک بازیافت کنن. کلی موجود مفیدن خلاصه!
داستان این تحقیق از اونجا شروع شد که یکی از محققها، جک دِولین، یه مستند درباره آلودگی پلاستیک دید و واقعاً شوکه شد. میگه: “وقتی فیلم رو دیدم، مغزم سوت کشید! گفتم اگه پلاستیک همه جا پیدا شده، تو قطب جنوب هم پیدا میشه یا نه؟”
این حشره کلی قدرت مقاومت داره: سرمای خیلی شدید، نور فرابنفش (همون UV که به پوست هم آسیب میزنه)، و نوسان دمایی رو تحمل میکنه. اینا باعث شد محققا فکر کنن: آیا این مقاومتش کمکش میکنه جلوی میکروپلاستیک دوام بیاره؟ یا چون تا حالا همچین چیزی ندیده، تهش آسیب میبینه؟
قبلاً دانشمندها تیکههای پلاستیک رو توی برف و آبهای قطب جنوب پیدا کرده بودن ولی اونجا تقریباً میزان میکروپلاستیکها از بقیه جاها کمتره. با این حال بادها، جریانهای اقیانوسی و حضور انسانها باعث می شن همین پلاستیکا به قطب حافظ برسن.
حالا محققا اومدن لارواهای این حشره رو ده روز در معرض سطوح مختلف میکروپلاستیک گذاشتن تا ببینن چی میشه! فکرشو نمیکنی، حتی وقتی پلاستیک خیلی زیاد بود، مرگ و میر لارواها زیاد نشد! سوخت و ساز بدنشون هم همون قبلی موند. یعنی مثلاً از بیرون انگار سالمان! ولی وقتی دقیقتر بررسی کردن، فهمیدن اونایی که پلاستیک بیشتری خوردن، ذخیره چربی کمتر داشتن (ذخیره چربی هم واسه این موجود خیلی مهمه تا زنده بمونه). میزان پروتئین و کربوهیدراتشون خیلی فرق نکرده بود.
یه تیوری هم دادن که چون این لارواها تو سرما کمتر غذا میخورن و خاکشون شرایط پیچیدهای داره، شاید همین باعث شده فعلاً مقدار پلاستیک بلعیده شده خیلی بالا نباشه — اما احتیاج هست آزمایشهای طولانیتر روی این موضوع انجام بدن.
توی قدم بعدی، اومدن لارواهای وحشی رو هم بررسی کردن. تو سال ۲۰۲۳، تیم تحقیقاتی از ۲۰ نقطه توی ۱۳ تا جزیره در طول شبهجزیره غربی قطب جنوب لاروا جمعآوری کردن و با ابزارهای تصویربرداری (که حتی ذرات ۴ میکرومتری رو هم میبینه — میکرومتر یعنی یک هزارم میلیمتر!) دنبال پلاستیک گشتن. تو ۴۰ تا لاروا فقط دوتا تیکه پلاستیک پیدا شد! شاید اولش بگی خب خطرناک نیست ولی برای محققا همین هم نگران کننده بود.
دِولین میگه: «مطالعه ما نشون داد الان هنوز موج بزرگی از میکروپلاستیک وارد اکوسیستم خاکی قطب جنوب نشده، اما داره وارد سیستم میشه و اگه زیاد شه، حتی انرژی بدن این حشره هم به هم میریزه.»
نکته مهم اینه که این حشره دوره زندگی دو ساله داره. یعنی اگر هوا گرمتر و خاک خشکتر بشه (که با تغییرات اقلیمی داره بیشتر میشه)، خطر آلودگی طولانی مدت برایش زیادتر میشه.
در مجموع این تحقیقات نشون میده هیچ گوشهای از طبیعت از دست زبالههای ما قسر در نمیره. حتی دورافتادهترین جاندارها هم کمکم دارن با محصول تمدن بشری، یعنی همون میکروپلاستیکها، سر و کله میزنن. عجیب نیست؟
منبع: +
