بیا یه داستان عجیب از عصر سنگ (یعنی همون دوران خیلی خیلی قدیم که آدمها تازه کمکم داشتن ابزار سنگی و استخوانی درست میکردن) رو با هم مرور کنیم! اخیراً باستانشناسای سوئدی یه کشف خیلی خاص کردن: وسط پروژه ساخت راهآهن سریعالسیر نزدیک یه روستای کوچیک به اسم Gerstaberg، حدود ۳۵ کیلومتری جنوبغرب استکهلم، اسکلت کامل یه سگ همراه با یه خنجر استخوانی رو ته یه باتلاق پیدا کردن. گفته میشه این دوتا با هم توی یه مراسم عجیب حدود ۵ هزار سال پیش دفن شدن!
خب اول بذار بگم که عصر سنگ چی بود. همون دورانیه که انسانها هنوز فلز کشف نکرده بودن و ابزاراشونو با سنگ و استخوان درست میکردن. زندگی اون موقع کلی فرق داشته و چیزایی که از اون دوران میرسه واقعاً میتونه داستانای جالبی برامون داشته باشه.
حالا بریم سر اصل ماجرا. جاییکه این سگ و خنجر رو پیدا کردن الان یه باتلاق آبه، ولی هزاران سال پیش اون موقع یه دریاچه تمیز بوده که مردم شکارچی-ماهیگیر اونجا زندگی و ماهیگیری میکردن. حتی یه سری چوب و ستون قدیمی، یه اسکله، و سبد ماهیگیری بافتنی هم از زیر گلولای پیدا کردن که نشون میده واقعاً آدمها اونجا زندگی میکردن.
اما چیزی که باستانشناسها رو حسابی سورپرایز کرد، این بود که اسکلت سگ کاملاً سالم مونده بود و درست کنار اون، یه خنجر بلند حدوداً ۲۵ سانتیمتری (۱۰ اینچ) از استخوان گوزن (گوزن شمالی یا قرمز) گذاشته بودن. طبق حرف کارشناساشون، پیدا شدن سگ سالم از اون دوران خیلی نادره، اما کنار یه خنجر استخوانی بودنش تقریباً بینظیره.
در مورد سگ، هنوز دقیق نرفتن ببینن چه نژادی بوده، ولی میدونن یه نر قوی و بزرگجثه بین ۳ تا ۶ ساله بوده که قدش تقریباً ۵۲ سانتیمتر (حدود ۲۰ اینچ) بوده. جالبتر اینکه این سگ رو در یه کیسه چرمی گذاشته بودن و چندتا سنگ هم روش گذاشتن تا بره پایین ته آب. یعنی احتمالاً عمدی بوده که سگ و خنجر با هم زیر آب دفن بشن.
حالا چرا این کارو کردن؟ تو اون دوران، طبق تحقیقات، یه جور رسم بوده که سگها رو به عنوان بخشی از مراسم خیلی خاص قربانی یا دفن کنن. مثلاً Ritual acts یعنی یه سری اعمال یا مراسمی که آدمها انجام میدادن تا به یه هدف معنوی یا دینی برسن. انگار برای مردم اون موقع سگها خیلی ارزشمند بودن و توی تشریفات واسشون نقش داشتن.
در مورد اون خنجر استخوانی هم گفتن که احتمالاً نمادین و “شارژ معنوی” بوده (یعنی براشون فقط یه ابزار نبوده، کلی معنی و ارزش واسشون داشته). تو جاهای دیگه سوئد هم آثاری از این جور خنجرها پیدا شده که همهشون تو مکانهای مرطوب و باتلاقی بودن. پس احتمالاً این خنجرها بخشی از مراسم آیینی زمان خودشون بودن.
تا الان دانشمندها هنوز کامل نمیدونن سگ چرا و چطور انتخاب و دفن شده، ولی میخوان برای فهم بیشترش از روشهای علمی مثل کربن ۱۴ (carbon dating یعنی سنسنجی با رادیوکربن که میتونن دقیقتر بگن کی این سگ و خنجر دفن شدن) و آنالیز DNA استفاده کنن (DNA analysis یعنی بررسی ژنها تا ببینن اون سگ چه نژادی بوده، چی خورده، و حتی اطلاعاتی درباره زندگی صاحباش به دست بیارن!).
مدیر پروژه، لینوس هاگبرگ گفت: «برامون خیلی جالبه دقیقاً بفهمیم این سگ کی زندگی میکرده، چند سالش بوده، چی میخورده و حتی از این اطلاعات بفهمیم آدمهایی که سگ مال اونها بوده چطور زندگی و تغذیه میکردن.»
در کل، این کشفِ سگ و خنجر کنار هم، یه پنجره خیلی خاص به دنیای آدمهای ۵ هزار سال پیش باز کرده؛ آدمایی که تو سوئد اون زمان واسه سگها و ابزاراشون یه عالمه معنی و احترام قائل بودن و با مراسم خاص، خاطرهشونو برای همیشه تو تاریخ ثبت کردن.
راستی! واسه اونایی که دوست دارن هوش باستانشناسیشون رو بسنجن، یه کوییز جالب درباره عصر سنگ و دورههای مختلفش هست که میتونین پیداش کنین و تست بزنین! (پالئولیتیک، مزولیتیک و نئولیتیک: سه دوره اصلی عصر سنگ که هرکدوم یه عالمه اتفاق جالب داشتن!)
منبع: +
