اگه فکر میکنی حمله قلبی تو هر ساعتی از روز یه تأثیر داره، باید بگم اشتباه نکردی! محققها سالهاست دیدن که حملههای قلبی که روزها اتفاق میافتن، آسیب بیشتری به قلب میزنن تا اونایی که نصف شب رخ میدن. تازه، داستان پشتش خیلی جالبه و شاید روی درمان هم تأثیر بذاره.
خب بذار اول یه توضیح کوچیک بدم: حمله قلبی همون زمانی اتفاق میافته که خون به قلب نمیرسه و عضلاتش آسیب میبینن. این قضیه بدجوری زندگی رو تهدید میکنه.
حالا چرا حمله قلبی تو روز خطرناکتره؟ خیلیا قبلاً فکر میکردن بالا پایینشدن هورمونهای استرس یا فشار خون مقصره، ولی یه بخش مهمِ ماجرا واکنش سیستم ایمنی بدنه.
یه نوع سلول ایمنی به اسم نوتروفیل داریم—اینها نقش “نیروهای واکنش سریع” بدن رو دارن. یعنی سریع خودشون رو به قسمت آسیبدیده میرسونن تا کمک کنن، اما… بیشتر مواقع خودشون باعث بدتر شدن اوضاع میشن! محققها فهمیدن که این نوتروفیلها روزها خیلی فعالتر و تهاجمیترن و حسابی به بافت قلب هم خسارت میزنن. شبها اما آرومن و زیاد شیطنت نمیکنن!
توی یه تحقیقی که اخیراً منتشر شده و تیم علمی بیش از ۲۰۰۰ پرونده بیماران قلبی رو بررسی کرده بودن، دیدن کسایی که روز بستری شده بودن، هم تعداد نوتروفیل تو خونشون بیشتر بوده، هم قلبشون آسیب بیشتری دیده. همین الگو رو تو موشها هم امتحان کردن و نتیجه همون بود.
بعد اومدن موشها رو به دو گروه تقسیم کردن: یه گروه سطح نوتروفیل معمولی داشتن، یه گروه هم با یه آنتیبادی سطح نوتروفیلشون رو پایین آوردن. دوباره حمله قلبی فقط تو یه تایم خاص وارد نمیشد؛ هم صبح امتحان شد، هم شب. نتیجه؟ اونایی که نوتروفیل کم داشتن، کل آسیب قلبی کمتر شد و تفاوت صبح و شبش هم از بین رفت!
یه قدم دیگه رفتن جلوتر: ژنی که ساعت زیستی بدن رو تنظیم میکنه (این همون Circadian Clock هست؛ یعنی سیستمی که تقریباً همه چیز بدن رو براساس شب و روز هماهنگ میکنه)، تو یه سری موش غیر فعالش کردن. بازم اون الگوی بیشتر بودن آسیب قلبی در روز محو شد.
خبر خوب اینجا بود که، پایین آوردن ژن ساعت زیستی، قدرت دفاع بدن موشها رو نابود نکرد. یعنی فقط دو تا ویژگی رو تونستن از هم جدا کنن: آسیب رسوندن و دفاع در برابر عفونت.
حالا بیایم سراغ مرحله بعدی. دانشمندها فکر کردن چطور بتونن نوتروفیلها رو بدون کمکردن تعدادشون، فقط توی حالت “شبونه” بذارن. یه گیرنده به اسم CXCR4 روی نوتروفیلها هست که شبها فعالتر میشه و باعث میشه آرومتر باشن. اومدن کاری کردن که مقدارش رو توی موشها زیاد کنن، نتیجه؟ حتی وسط روز، نوتروفیلها خیلی آروم شدن و قلب آسیب کمتری دید!
ولی قضیه جالبتر شد؛ دارویی پیدا کردن که میتونه همین گیرنده رو فعال کنه! یعنی قبل از حمله قلبی به موش دادن و دیدن آسیب قلبی کم میشه و بهبود عملکرد قلب هم بیشتره. این دارو حتی تو مدل موشهای بیماری سلول داسیشکل (یه بیماری خونی که نوتروفیلها میتونن رگها رو ببندن و التهاب شدید بدن بدن ایجاد کنن) باعث شد گرفتگی رگها کمتر و جریان خون بهتر بشه.
اینکه فقط کنترل یه نوع سلول ایمنی اینقدر تأثیرگذار بوده، هم برای نویسندههای تحقیق و هم برای دانشمندای دیگه خیلی غیرمنتظره بود.
یه نکته باحال دیگه این بود که تو زخمهای پوستی و آسیب قلبی، نوتروفیلهای روز حالتی دارن که هی منطقه آسیبدیده رو به بغلشون گسترش میدن! ولی نسخه آرومشبونهشون سر جاشون میمونن و دیگه به جاهای سالم سرایت نمیکنن.
خب، درسته که فعلاً این تحقیقات رو حیوانات انجام شده و احتمالاً تا بشه دارویی ساخت که فقط التهاب رو آروم کنه و سیستم ایمنی بدن رو ضعیف نکنه، کلی کار مونده. این به قول معروف جام مقدس تو درمان ایمنی محسوب میشه؛ اگه بتونن دارویی بدن که فقط تهاجم نوتروفیلها رو تو قلب در زمان بد کنترل کنه اما هنوز بدن دفاعش رو نگه داره.
اما برای اینکه این داروها تو انسان هم جواب بدن، باید کلی تحقیق و آزمایش کنن، مثل اینکه دقیقاً کِی باید دارو رو به بیمار داد یا آیا بعداً عوارض خطرناکی ممکنه پدید بیاد یا نه.
یادتون باشه، اینا صرفاً تحقیقاته و فعلاً به عنوان اطلاعات عمومی جالبه! هیچ وقت با خوندن این مقالهها خودتون سرخود کاری نکنید و حتما مشورت پزشک رو جدی بگیرید.
منبع: +
