یه داستان جالب و عجیب از دل تاریخ بریتانیا براتون دارم! محققها اومدن و خاک نزدیک دستشوییهای پایگاه رومیها کنار دیوار معروف هادریان رو بررسی کردن و فهمیدن که این بیچاره سربازا حسابی با دلدرد و اسهال دستوپنجه نرم میکردن! چرا؟ چون تو اون خاک، تخم سه تا انگل رودهای مختلف پیدا کردن!
حالا یه ذره فضا رو براتون باز کنم: دیوار هادریان یکی از بزرگترین سازههای مرزی امپراتوری روم بود که حدود سال ۱۲۲ میلادی ساخته شد. پشت این دیوار، پایگاهی به نام “ویندولاندا” (Vindolanda) بود. خاک اینجا خیلی خاصه، چون اکسیژن توش نداره و باعث میشه وسایل کهنه مثل کفش چرمی و حتی تختخواب (یعنی Bedbugs یا همون ساس تختخوابی!) و نوشتههای رو تخته چوبی عالی بمونن.
توی همین پایگاه، محققها از توی لولههای آبفاضلابِ قدیمی دستشویی (لاترین) نمونه خاک برداشتن. ۵۸ نمونه خاک پر از نشونههای جالب، مثل استخون حیوان، مهره رومی و تکه سفال. اما مهمتر از همه، زیر میکروسکوپ چی دیدن؟ تخم “کرم حلقوی” (Roundworms: کرمهایی که توی روده آدم زندگی میکنن و باعث اسهال و دلدرد میشن) و “کرم شلاقی” (Whipworms: اونم یه جور کرم ریز مزاحمه که تو روده ساکن میشه و اعصاب همه رو خورد میکنه!).
تازه از این جذابتر: برای اولین بار تو بریتانیا، تو یکی از نمونهها شواهد “ژیاردیا” (Giardia duodenalis) پیدا شد. ژیاردیا یه تکیاخته است که معمولاً توی آب آلوده پیدا میشه و میتونه باعث بیماری وحشتناک گوارشی بشه که بهش “ژیاردیازیس” یا عفونت ژیاردیا میگن. نشونههاش؟ از اسهال و کمآبی تا سردرد، درد عضله، حساسیت پوستی و حتی مشکلات چشمی بعدش!
ماجرا به همینجا ختم نمیشه. این سه تا انگل نشون میده که منابع آب و غذای پایگاه ویندولاندا قطعاً با مدفوع آلوده بودن (یعنی، ایشون فِکال اورال بودن؛ توضیح: منظور اینه که تخم این انگلها از طریق غذا یا آب آلوده به مدفوع وارد بدن میشه). حالا گرچه قبلاً کرم حلقوی و شلاقی رو تو بریتانیا زمان رومیها دیده بودن، اما ژیاردیا اولین باره اینجا کشف میشه، و احتمالاً خودش یه نشونه جدیده که از زمان رومیها به بعد وارد این منطقه شده.
جالبه بدونین که سربازای رومی حتی حق نداشتن ازدواج کنن! ولی آثار باقیمونده مثل کفش کودکانه نشون میده که مردا، زنا و بچهها، همه باهم تو ویندولاندا میزیستن. پس انگلها فقط سربازا رو اذیت نمیکردن، احتمالاً خانوادههاشون – مخصوصاً بچهها – هم کلی اذیت میشدن. یکی از دانشمندای مطالعه گفته: اسهال میتونه برای همه خطرناک باشه، اما بچهها (به خاطر کمآبی یا عوارض طولانی مثل رشد کم یا حتی کاهش هوش!) بیشتر در معرض مرگ بودن.
یعنی راحت میشه گفت بیماریهای گوارشی از انگلها تو اکثر نقاط امپراتوری روم شایع بوده، حتی با وجود سیستم فاضلاب پیشرفتهشون! البته هنوز دقیق نمیدونیم چند نفر این آلودگیها رو داشتن، چون فضولات همه توی یه لوله فاضلاب قاطی میشده. اما با دادههای قبلی، تخمین میزنن که تو اون دوران، چیزی بین ۱۰ تا ۴۰ درصد مردم (!) به کرمهای رودهای مبتلا بودن.
در کل، این کشفیات نشون میده که زندگی کنار دیوار هادریان اونقدرا هم تمیز و راحت نبوده و مردمی که اونجا زندگی میکردن، دائماً با پدیدههایی مثل دلدرد، اسهال و مشکلات گوارشی کنار میومدن!
پس اگه یه وقت فکر کردین فقط زندگی مدرن دردسر داره، یادتون نره اون موقع حتی دستشویی رفتن ساده هم ممکن بود کار دستت بده!
منبع: +
