خب بیا یه کم راحت و خودمونی راجع به موضوعی حرف بزنیم که خیلی از جوونا این روزها باش درگیرن: احساس تنهایی و جدا بودن از بقیه. شاید فکر کنی این فقط یه حس ساده است، ولی واقعا مسئله مهمیه و حتی میتونه روی سلامت جسم و روانمون تاثیر بذاره. مخصوصا تو این دور و زمونه که واسطه ارتباطها کم شده، خیلیا حس میکنن از بقیه جدا افتادن. حالا، قبل از اینکه بخوایم راهی پیدا کنیم که این مشکل رو برطرف کنیم، اول باید بتونیم درست و حسابی اندازهش بگیریم.
تا حالا برای سنجیدن این حس «تنهایی»، معمولا یه سری ابزار و پرسشنامه ساختن که بیشتر فقط میپرسن: «چقدر احساس میکنی تنهایی؟» یا «دلت میخواد با بقیه باشی؟». این جور سوالا بیشتر شدت احساس تنهایی رو میسنجه، ولی واقعیتش اینه که همه آدمها یه جوری تنها نمیشن؛ یعنی فاکتورهای مختلفی هست که باعث این حس میشه و خب اون ابزارهای قبلی خیلی وارد جزئیات نمیشن که دقیقا چه چیزی باعث این حس شده. مثلا: مهارت اجتماعی پایینه؟ افکار منفی داری؟ یا از تکنولوژی درست استفاده نمیکنی؟ (اینجا منظور از تکنولوژی مثلا شبکههای اجتماعیه که بعضی وقتا باعث میشه همینقدر که در ارتباطیم، همونقدر هم احساس تنهایی کنیم!).
حالا یه گروه از محققها تصمیم گرفتن یه ابزار جدید رو بررسی کنن، اسمشم گذاشتن “SCI” یا Social Connectedness Instrument. (یعنی ابزاری برای اندازهگیری میزان ارتباط و وصل بودن اجتماعی). هدفشون این بوده که ببینن این ابزار چجوری میتونه جزییات بیشتری درباره دلایل احساس جدا بودن بهمون بده.
واسه آزمایش این ابزار، رفتن سراغ ۷۱۹ تا دانشجوی دانشگاه توی آمریکا (میانگین سنی تقریبا ۲۰ سال، ۷۵ درصدشون هم دختر بودن). کارشون این بود که با چندین روش آماری پیشرفته بررسی کنن: آیا این ابزار واقعا خوب و دقیق کارشو انجام میده یا نه؟ (مثلا از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده کردن؛ یعنی دادهها رو بررسی میکنن ببینن آیا چند تا عامل و بُعد مختلف تو جوابها وجود داره یا نه. تحلیل مولفه اصلی و مدلسازی معادلات ساختاری هم انجام دادن، که اینا همه روشهایی برای دقت سنجی و اعتبارسنجی سوالها و ابزارهاست).
نتایج چی شد؟ فهمیدن که این ابزار مدل نهاییش دو تا بخش اصلی داره که بهش میگن «سازههای نهفته» (یعنی عواملی که به صورت مستقیم معلوم نیستن، ولی با چندین سوال میشه حدس زدشون). اسم این دو تا سازه اینه:
پسوایموشنال دیسکانکتدنس (PED) و پسوسوشیال دیسکانکتدنس (PSD) (اسماش رو راحتتر بگم: جداافتادگی روانی-احساسی (یعنی اون حسی که از لحاظ احساسی و روانی از بقیه جدا افتادی، مثل وقتی که آدم اضطراب اجتماعی داره یا از طرد شدن میترسه) و جداافتادگی روانی-اجتماعی (یعنی به خاطر مسائل اجتماعی یا مهارتها و انگیزه اجتماعی کم، حس میکنی به بقیه وصل نیستی)).
خلاصه اگه بخوام یکجا جمع بندی کنم: PED یعنی آدم خودش تو ذهنش و احساساتش حس میکنه جداست (مثلا ترس از جمع یا حس بیاهمیتی)؛ PSD یعنی جداافتادگی به خاطر نداشتن مهارت اجتماعی یا بیانگیزگی برای ارتباط گرفتن.
یه نکته جالب این بود که یه سری سوال تکگزینهای هم توی پرسشنامه اومده بود که تو مدل نهایی جا نگرفتن، ولی گفته بودن اگه کسی فرصت و زمان داشته باشه، بهتره اون سوالا رو هم اضافه کنه چون اطلاعات بیشتری درباره نوع جداافتادگی فرد بهمون میدن. (یعنی، هرچی جزییتر بسنجی، بهتر میفهمی مشکل از کجاست!)
در کل، گفتن این ابزار جدید SCI، مخصوصا وقتی میخواییم دقیقتر بفهمیم چجوری و چرا یه نفر احساس جدا شدن از بقیه داره، خیلی به درد میخوره. مثلاً، با این ابزار راحتتر میفهمیم باید رو چی کار کنیم: شاید باید روی اعتماد به نفس کار بشه، شاید هم باید طرف مهارتهای اجتماعی یاد بگیره یا افکار منفیش کمتر بشه. خلاصه اینکه این ابزار میتونه بهمون کمک کنه برای هر فرد، یه راه حل اختصاصی پیدا کنیم.
در آخر، اگه دنبال راهی میگردی تا دقیقتر بفهمی خودت یا دوستات چجوری دارن جدا میشن یا از کجا باید شروع کنی برای وصل شدن به جمع، این ابزار حسابی کمکت میکنه. دیگه از همون سوالای تکراری «چقدر تنها هستی؟» خبری نیست، بلکه میگه دقیقاً مشکل از کجاست و چی رو باید تغییر بدی تا حس بهتری داشته باشی!
منبع: +
