یه خبر جالب دارم: دو نفر باستانشناس داوطلب تونستن دو تا از قدیمیترین سکههای طلای سلتی رو توی یه باتلاق توی سوئیس پیدا کنن! این قضیه اونقدر خاصه که کلاً فقط بیست تا نمونه مشابه از این سکههای قدیمی سلتی توی سوئیس وجود داره. حالا بذار برات کل ماجرا رو از اول و راحت توضیح بدم.
ماجرا اینطوریه که سال ۲۰۲۵، دو تا داوطلبِ باستانشناسی که با یه تیم محلی به اسم «آرکئولوژی بازللند» کار میکردن، رفتن سراغ باتلاقی به اسم Bärenfels نزدیک روستای آریسدورف (یه جای خیلی سرسبز و مرطوب با کلی چالههای پر آب). اونجا، قبلاً بین سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳، ۳۴ تا سکه نقرهای سلتی هم پیدا شده بود. همین قضیه باعث شد این دو نفر بازم بیشتر اونجا رو بگردن تا ببینن چیز خاص دیگهای هست یا نه که… بله! دو تا سکه طلای عجیب و نسبتا سالم رو از توی گل و لای درآوردن!
یه نکته باحال اینه که این سکهها تقریباً مالِ دو هزار و سیصد سال پیشن، یعنی وسطهای قرن سوم قبل از میلاد. خیلی باحاله نه؟ مثلا با خودت تصور کن اون موقع مردم اون اطراف چی میپوشیدن و چی میخوردن!
حالا بیام سراغ خود سکهها: یکی از اونا اسمش هست “استاتر” (Stater به سکههای یونانیهای قدیم میگفتن و بعدها سلتها هم همین اسم رو روش گذاشتن)، وزنش تقریباً ۷.۸ گرم بود. دومی «یکچهارم استاتر» بوده و فقط ۱.۸۶ گرم وزن داشته. این «استاتر»ها در اصل از سکههای یونان باستان الگو گرفتن. سلتیها اون موقع مزدور بودن، یعنی برای دیگران جنگ میکردن و پول میگرفتن؛ یونانیها هم با همین سکه بهشون پول میدادن. بعدها خودشون شروع کردن این سبک سکه رو ساختن و اسمش رو هم نگه داشتن.
جالب اینه که طرح روی سکهها میتونه درباره باورها و سلیقهشون بهمون چیزای زیادی بگه. هر دو سکه از یه طرف تصویر آپولو (Apollo، خدای یونانی شعر و موسیقی و نور) رو دارن و از طرف دیگه یه ارابه دو اسبه دیده میشه. البته سلتها کمی خلاقیت داشتن و طرح یونانیها رو قاطیپاتی کردن! مثلاً پشت سکه کوچیکتر، زیر اسبها یه نماد سهگانه مارپیچ هست به اسم تریسکل (Triskele یا Triskelion). این علامت توی هنر سلتیها خیلی معروفه و معنای چرخهی زندگی و حرکت و انرژی رو میرسونه.
یه بخش خیلی هیجانانگیز ماجرا اینه که احتمالاً این سکهها رو واسه خرید و فروش روزمره استفاده نمیکردن؛ چون خیلی گرونبها و خاص بودن. بیشتر احتمال میدن که اینها رو یا به عنوان هدیه و کادو میدادن، یا پول مزد جنگجویان و یا حتی برای قرارهای سیاسی و جهیزیه استفاده میشدن. ولی یه تئوری خیلی جالب (که از شواهد اون منطقه هم حمایت میکنه) اینه که این سکهها رو انداختن توی باتلاق، یعنی یه جور نذر و هدیه به خدایان باستانی.
میدونی چرا؟ چون سلتیها تو فرهنگشون، مکانهای پر آب مثل دریاچهها، باتلاقها و چشمهها رو خیلی مقدس میدونستن. فکر میکردن این مکانها دروازههایی به سمت جهان خدایان هستن و اغلب نذوراتشون رو (که به انگلیسی میگن Votive offering، یعنی اشیایی که به عنوان نذر یا هدیه به خدا تقدیم میکردن) تو چنین جاهایی مینداختن.
حالا، این دو تا سکه طلا همراه با اون سکههای نقرهای که چند سال قبل کشف شده بودن، قراره از مارس ۲۰۲۶ به بعد توی یه نمایشگاه خاص تو شهر بازل برای بازدید عموم گذاشته بشن. به نظر خودم واقعاً دیدنشون از نزدیک باید حس و حال عجیبی داشته باشه!
در آخر، اگر از دنیای سلتها خوشت اومده، خوبه بدونی کلی کشف باحال دیگه هم ازشون تو جاهای مختلف اروپا شده، مثلاً یه جام رنگینکمانی ۲۲۰۰ ساله تو آلمان یا صدها سکه طلا و نقره تو جمهوری چک. همینطور یه طلسم خیلی پیچیده و کوچیک سلتی که مربوط به یه جنگجوی قدیمیه و نشون میده تکنولوژی فلزکاریشون واقعاً پیشرفته بوده. خلاصه، تاریخ همیشه پر از سورپرایزهای عجیب و جذابه!
پس دفعه بعد که رفتی کوه یا جنگل و چشمت به یه جایی پر آب افتاد، شاید زیر اون لجنها یه یادگاری ۲۳۰۰ ساله خوابیده باشه! 😉
منبع: +
