خب بیاید یه گشتی تو بهترین عکسهای فضایی ۲۰۲۵ بزنیم! واقعاً آسمون شب مثل یه شهر بازی بیانتهاست؛ هر دفعه یه شگفتی تازه رو میشه و باعث میشه عکاسها و تلسکوپهای فضایی کلی عکس باحال و فراتر از تصورمون بگیرن. امسال هم پر بود از عکسهایی که نمیتونیم با عقل زمینیمون راحت قبولشون کنیم!
۱. مهمون بینستارهای که تبدیل به “رنگینکمان کیهانی” شد!
فکر کن یه دنبالهدار عجیب به اسم 3I/ATLAS از بیرون منظومه شمسی مثل پلنگ صورتی وارد میشه و همه دانشمندا رو قفل خودش میکنه. این دنبالهدار عجیب امسال سر و صدای زیادی کرد و تلسکوپ Gemini North که بالای قله Mauna Kea هاوایی هست، یه تایملپس ازش گرفت که با فیلترهای رنگی ساختنش و ظاهرش مثل یه رنگینکمان فضایی شد! واقعاً خاص.
۲. “سقوط ایکاروس”، یا وقتی یه چترباز جلوی خورشید افتاد!
یکی از عجیبترین عکسهای امسال یه اکشن باحال بود: یه چترباز درست لحظهای افتاد که جلوی سطح پرتلاطم خورشید قرار بگیره! عکاس معروف Andrew McCarthy شیش بار باید تلاش میکرد تا این لحظه عجیب رو شکار کنه. سمتِ دور کل این اکشن YouTuber معروف Gabriel C. Brown بود. برای جور شدن این کادر، طرف از هواپیمای ملخی پرید و ارتفاعش هم حدود ۳۵۰۰ فوت بود. تصور کن!
۳. اولین عکس تلسکوپ مشهور “ورا روبین” و دنباله ستارهها
تلسکوپ Vera C. Rubin که الان قویترین دوربین دیجیتال دنیاس، امسال تو صحرای آتاکاما (شیلی) روشن شد و اولین عکسهاش رو گرفت! عکس جالبش کهکشانی شبیه مارپیچ نشون میده به اسم M61، که یه دنباله ستارهای درست مثل راه شیری دنبالش افتاده. این تلسکوپ قراره ده سال آینده رو هر شب آسمون رو از اول تا آخر رصد کنه! یعنی کلی عکس توپ تو راهه.
۴. رژه شگفتانگیز سیارهها!
اوایل سال، حدود شش تا از سیارههای منظومه شمسی با هم تو یه صف اومدن تو آسمون. این اتفاق رو بهش میگن “رژه سیارهای” (Planetary Parade) و اکثراً نمیشه کامل دیدش، ولی امسال عکسهای قشنگی ازش گرفتن. یکیشون رو یک عکاس فرانسوی طوری کنار هم چیده که مثل وقدشون نسبت به فاصلهشون تا ما دیده میشن: ماه، زهره، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون کنار هم. یه جشن فضایی واقعی!
۵. حلقه جواهری بزرگ؛ اما این یکی تو طیف ایکس!
یه عکس منتشر شد که یه حلقه عجیب مثل الماس وسط فضا میدرخشه! دانشمندها بهش گفتن Diamond Ring یعنی حلقه جواهری. این یه حباب عظیم از گاز تو صورت فلکی Cygnus (ماهیدُم یا دجاجه) هست که حدود ۴۰۰ هزار سال عمر داره و حدود ۲۰ سال نوری قطرشه! این فضاپیما SOFIA عکس رو گرفته بود که عین یه تلسکوپ پرنده روی یک بوئینگ بوده! فقط این رو با Einstein rings که از خم شدن نور بخاطر جاذبه ایجاد میشه قاطی نکنید.
۶. پروانه کیهانی و بالهای نورانیاش
تلسکوپ جیمز وب (James Webb Space Telescope یا JWST، یه تلسکوپ فضایی پیشرفته که عکسهای عجیبی از دنیا میگیره!) دوباره سنگ تموم گذاشت: یه ستاره بچه به اسم Butterfly Star (ستاره پروانهای) رو شکار کرد که دورش یه “دیسک پیشسیارهای” هست. این دیسک یعنی یه حلقه از گاز و گرد و غبار که قراره سیارهها از توش به دنیا بیان. شکلی که میبینید مثل پروانهس و از بقایای یک ابرنواختر ساخته شده. فاصلهش از ما حدود ۵۲۵ سال نوریه!
۷. آرسیا مانس، آتشفشان مرده مریخ
روی مریخ یه کوه عظیم به اسم Arsia Mons هست که ارتفاعش دو برابر قله اورسته! (اورست، بلندترین کوه زمین.) حتی با این حال از بلندترین کوه مریخ یعنی Olympus Mons، ۴ کیلومتر کوتاهتره! امسال مریخگرد اودیسه ناسا یه عکس از این آتشفشان مرده گرفت که نوکش از لای ابرها میزنه بیرون و یه نورهای سبز عجیب هم دیده میشه. نترسید، این شفق قطبی نیست، فقط به خاطر عکاسی با مادون قرمزه! (مادون قرمز یعنی نورهایی که ما با چشم نمیبینیم ولی بعضی تلسکوپها میتونن ثبتشون کنن.)
۸. چشم سائورون، یا نگاه ترسناک یک بلیزر فضایی!
یکی از عجیبترین عکسهای سال مربوط به یه پدیده به اسم “بلیزر”ه. بلیزر یعنی یه جت فوقالعاده قدرتمند از انرژی که تقریباً مستقیماً به سمت زمینه داره میاد و از یه سیاهچاله بسیار بزرگ بیرون میزنه. تو این عکس، شکلی مثل “چشم سگ سائورون” (اگر ارباب حلقهها دیده باشی!) دیده میشه که محققها مغناطیسش رو بررسی کردن. این بلیزر میلیاردها سال نوری از زمینه فاصله داره، ولی جت انرژیش عین موشک به ما نشونه رفته و ما تونستیم مغناطیس داخلش رو بررسی کنیم!
۹. ستونهای آسمونی جدید، رقیب “ستونهای خلقت”!
شاید عکس ستونهای خلقت (Pillars of Creation) رو با هابل بشناسی؛ امسال تلسکوپ Gemini North ساختار جدیدی رو شکار کرد که اسمش رو به زبان هاوایی گذاشتن “Ua ‘Ōhi’a Lani” یعنی “باران آسمونی”! دو تا قسمت داره: یکی خوشه ستارهای جلو که ستارههای آبی داره و پشتش سحابی (یعنی ابر گاز و غبار فضایی) قرمز. ستونهای مرموز هم با تابش شدید همون ستارهها شکل گرفتن.
۱۰. عکسی از عروس دریایی برقآسا روی آسمون!
عکاسی از زمین هم بعضی وقتا بهاندازه عکسهای کهکشانی هیجانانگیزه! امسال یه فضانورد ناسا به اسم Nichole Ayers یه عکس گرفت که شبیه یه عروس دریایی برقی عظیم روی جو زمینه! این رو بهش میگن اسپریت (Sprite)، نوعی پدیده نورانی گذرا که تو طوفانهای بزرگ ایجاد میشه و شبیه عروسهای دریایی قرمز رنگه که تا ارتفاع ۸۰ کیلومتری بالای زمین جهش میزنن!
اگه این عکسها رو دوست داشتی، هر هفته کلی عکس باحال دیگه هم تو سریهای «زمین از فضا» یا «عکس هفته فضا» میتونی پیدا کنی. خلاصه فضا همیشه پر از اتفاقای عجیب و هیجانانگیز برای عکاسها و البته ما آدمای کنجکاوه!
منبع: +
