اگه اهل عاشق ماهبازی و تماشای آسمون شب باشی، سال ۲۰۲۶ قراره برات حسابی هیجانانگیز باشه! اصلاً آماده باش چون باید ۱۳ تا ماه کامل رو دنبال کنی! آره، درست خوندی، امسال خبری از ۱۲ ماه ساده نیست — یه دونه “ماه آبی” هم وسطش داریم! تازه دو تا خسوف (یعنی همون ماهگرفتگی که ماه وارد سایه زمین میشه) هم اتفاق میافته، که یکیش کامل و کلیه.
بیاید با اولین ماه کامل سال شروع کنیم:
ماه ژانویه (یا همون دی/بهمن خودمون)، که بهش میگن “ماه گرگی”، روز شنبه ۳ ژانویه طلوع میکنه و جالبه که دومین ماه از نظر بلندی در سال هم هست. دقیقاً ساعت ۵:۰۳ صبح به وقت شرق آمریکا (EST) کاملاً کامل میشه و اون شب، یعنی جمعه ۲ ژانویه و یکشنبه ۴ ژانویه هم حسابی درخشانه. این ماه آخرین سوپرمون (Supermoon یعنی ماه کاملی که خیلی نزدیک زمین قرار میگیره و واسه همین خیلی بزرگتر و روشنتر از ماه کامل معمولی دیده میشه) از بین چهار تا سوپرمونیه که از مهر تا دی امسال داشتیم.
سوپرمونها به خاطر اینکه ماه توی نزدیکترین نقطهش به زمین (به این نقطه میگن perigee) کامل میشه، خیلی معروفن و عکسبرداری ازشون هم خیلی خوش میگذره! برعکسش هم داریم؛ اون وقتی که ماه توی دورترین نقطهش باشه (Apogee)، بهش میگن “میکرومون” یعنی ماه کوچولو که یهکم فسقلیتر به نظر میاد.
خب، برویم سراغ لیست تاریخهای ماه کامل سال ۲۰۲۶. اسماشون هم در فرهنگ آمریکای شمالی کلی باحالن:
- ۳ ژانویه (شنبه): ماه گرگی – سوپرمون
- ۱ فوریه (یکشنبه): ماه برفی
- ۳ مارس (سهشنبه): ماه کرمی – خسوف کامل (همون ماه خونی)
- ۱ آوریل (چهارشنبه): ماه صورتی
- ۱ مه (جمعه): ماه گلی
- ۳۱ مه (یکشنبه): ماه آبی
- ۲۹ ژوئن (دوشنبه): ماه توت فرنگی – میکرومون
- ۲۹ ژوئیه (چهارشنبه): ماه گوزنی
- ۲۸ اوت (جمعه): ماه ماهی خاویاری – خسوف جزیی
- ۲۶ سپتامبر (شنبه): ماه برداشت
- ۲۶ اکتبر (دوشنبه): ماه شکارچی
- ۲۴ نوامبر (سهشنبه): ماه سگآبی – سوپرمون
- ۲۳ دسامبر (چهارشنبه): ماه سرما – سوپرمون
حالا میخواید بدونید جریان “ماه خونی” و خسوف سال ۲۰۲۶ چیه؟ خب، قراره دو تا ماهگرفتگی داشته باشیم که یکیش کامله.
خسوف کامل، ۳ مارس ۲۰۲۶، وقتی اتفاق میافته که “ماه کرمی” کاملاً وارد سایه تاریک زمین میشه (این سایه رو توی زبان علمی بهش میگن umbral shadow) و حدود ۵۸ دقیقه ماه هوی رنگ و نارنجی مایل به قرمز میشه. به این حالت میگن “ماه خونی”. اگه توی آمریکای شمالی غربی یا نواحی آسیا-پاسیفیک باشی، بهترین منظره رو داری! وقتشم از ۶:۰۴ تا ۷:۰۲ صبح (به وقت شرق آمریکا) طول میکشه.
خسوف جزیی هم ۲۸ اوت (برابر با ۶ شهریور) اتفاق میافته. حدود ۹۶ درصد “ماه ماهی خاویاری” وارد سایه زمین میشه و نزدیک حداکثر خسوف، ماه دوباره میتونه یه رنگ نارنجی یا قرمز قشنگ بگیره. بهترین جاها برای تماشا: آمریکا شمالی و جنوبی، اروپا و آفریقا.
راستی کلی آدم فکر میکنن بهترین وقت دیدن سطح ماه، شب ماه کامله، ولی در عمل بخاطر نور زیادش قراره سطح ماه اونقدرا هم جذاب نباشه (حتی با دوربینهای قوی یا دوربین دوچشمی! دوربین دوچشمی همون binoculars هست!). ولی خب، تماشای یه قرصی بزرگ و روشن که نزدیک غروب طلوع میکنه، واقعاً یه حس خفن آسمونی داره!
بیاید یه نگاهی به فازهای ماه بندازیم:
ماه حدود هر ۲۹٫۵ روز یه چرخ کامل دور زمین میزنه و توی این مدت، هشت تا فاز اصلی رو طی میکنه. فازها بستگی به موقعیت ماه نسبت به زمین و خورشید دارن. شروع کار با “ماه نو” هست — موقعی که ماه دقیقاً بین زمین و خورشیده و هیچ نور خورشیدی به سمت ما بازتاب نمیشه. فقط در همین فاز میشه خورشیدگرفتگی داشت. در سال ۲۰۲۶ هم دو تا خورشیدگرفتگی داریم: یکی حلقوی توی فوریه (۲۸ بهمن)، یکی کامل توی آگوست (۲۱ مرداد).
بعد از ماه نو، ماه کمکم “پُرشدن” رو شروع میکنه (به انگلیسی میگن waxing). اول میرسه به ماه هلال در حال پُرشدن (Waxing Crescent)، بعد میره سراغ ماه ربع اول (First Quarter) که نصف قرص ماه روشن میشه. بعدش هم ماه محدب در حال پُرشدن (Waxing Gibbous)، تا میرسه به ماه کامل.
نیمه دوم چرخه، ماه شروع میکنه به “ناقص شدن” (به انگلیسی: Waning)، یعنی هی کوچیکتر و کم نورتر میشه: اول ماه محدب ناقص (Waning Gibbous)، بعد ربع آخر (Third Quarter) و بعدش هلال رو به زوال (Waning Crescent). آخرش که حدود ۳۰ روز گذشت، دوباره ماه نو و این چرخه همیشگی ادامه داره.
سال ۲۰۲۶ برای علاقهمندان به آسمون یه کلکسیون فوقالعاده از ماه کامل، سوپرمون، ماه خونی و حتی ماه آبیه — پس ماه و آسمون شب رو توی تقویمتون علامت بزنین و شبگردی یادتون نره! هر سوالی داشتی راجع به ماه یا آسمون شب، من درخدمتم!
منبع: +
