یه خبر داغ و عجیب از لهستان! چند وقت پیش، یه گروه باستانشناس داشتن مثل همیشه تو یه پارک طبیعی به اسم Chlapowski Landscape Park نزدیک روستای Wyskoć راه میرفتن و کارای خودشونو میکردن، که یهو چشمشون افتاد به یه سری سازه عجیبی که بهشون لقب «اهرام لهستانی» دادن. حالا فکر کن، اهرام نه فقط تو مصر بلکه تو دل اروپا هم ساخته میشده!
این بناها که حدود ۵۵۰۰ سال پیش ساخته شدن (یعنی قرن چهارم قبل از میلاد، بازهای که بهش دوران نوسنگی یا Neolithic میگن؛ یعنی دورانی که انسانها رسماً کشاورزی رو یاد گرفته بودن و زندگی روستایی داشتن)، واقعاً جزو بزرگترین و قدیمیترین سازههایی هستن که تا حالا تو لهستان پیدا کردن.
این اهرام عجیب کار یه تمدن خاص به اسم «فرهنگ قیفدهنهای» یا Funnelbeaker Culture بودن. حالا این فرهنگ قیفدهنهای کی بودن؟ یه گروه کشاورز باستانی که جزو اولین کسایی بودن که تو اروپا کشاورزی راه انداختن. اون موقع تازه مردم شروع کرده بودن گلهداری و کشتوکار، و اونا هم حسابی پیشرو بودن!
نکته بامزه اینه که تا حالا فقط دو تا مقبره بزرگ دیگه شبیه اینا تو لهستان کشف شده بود، که این دو تای تازه، سومین و چهارمین بار این کشفیته! یعنی از سال ۱۹۳۰ تا الآن همچین موضوعی فقط چهار بار پیش اومده. باستانشناسها واقعاً شوکه شدن؛ انگار گنج پیدا کرده باشن! اونم اوایل حفاری بودن و معلومه که هیجانشون حسابی بالاست.
کل ماجرا تو پارک طبیعی Wielkopolska Voivodeship رسانهای شد و کلی سر و صدا کرد. اولین قدمشون استفاده از تکنولوژی تصویربرداری از راه دور بود (Remote Sensing یعنی با ابزارهای پیشرفته بدون حفاری مستقیم، زیر خاک رو بررسی میکنن)، که خلاصه فهمیدن با دوتا سازه هرمی شکل (هرمهای لهستانی!) طرف هستن؛ و بعد با حفاری تازه داستان جالبتر شد!
ساخت این قبرها یا همون مقبرهها، خودش شاهکار مهندسی زمان خودش بوده! طولشون رو بگو: ۲۰۰ متر (یعنی ۶۵۶ فوت)! ارتفاع حدود ۴ متر! تازه شکلشون یه جورایی ذوزنقهای و کشیدهست؛ یعنی جلوی شرقیشون پهن و بلند و انتهای غربی تیز و کوتاه میشه. احتمالاً دلیل این فرم خاص هم به باورها یا آیین مذهبی مرتبط بوده. اصلاً خود باستانشناسها میگن سازندههاش انگار از جهتیابی و فضاسازی کلی سر درمیآوردن – یعنی بدون قطبنما ولی با نگاه به ستارهها و جهتهای اصلی زمین کار میکردن؛ بهش میگن آشنایی با نجوم، یا Astronomy.
خندهدار اینجاست که بخش زیادی از این سازهها رو با سنگهای غولپیکر ساختن، سنگ هایی تا ۱۰ تن وزن! یعنی هیچی، میتونستن تریلی بکشن اگر الآن بودن! اون موقع نه جرثقیل بود نه کامیون. فقط با گاری چوبی (Sledge یعنی سورتمه چوبی که با زور آدمها حرکتش میدادن) و کلی زحمت سنگها رو جابجا میکردن. هرچند بعدها کلی از این سنگها یا سر جاشون نموند یا توسط نسلهای بعدی برداشته شد و از بین رفت.
حالا این قبرهای بزرگ مال کی ها بودن؟ طبق بررسیها، رهبرها، جادوگرها یا شمنهای هر قبیله رو اینجا دفن میکردن. جالبه بدونی گفته میشه جامعه Funnelbeaker نسبتا برابر و بیطبقه (Egalitarian یعنی همه تقریباً حق و حقوق برابری داشتن) بوده، ولی انگار آدما خاصی مثل رؤسا و روحانیها رو ویژه میدونستن و براشون این مقبرههای غولآسا رو علم میکردن. طبق یه روایت باحال، حتی هر نسل یه مقبره جدید برای شخصیت مهمشون میساخته!
از نظر بقایای انسانی، بیشتر وقتا اسکلتها به خاطر گذر زمان نابود شدن ولی نشونههایی از “هدایای تدفینی” باقی میمونه. این هدیهها میتونه تبر سنگی، ظروف سفالی یا گلدونهای دمدستی (حتی بعضیاشون مخصوص نگهداری ماده مخدری مثل تریاک بودن!)، باشه. تصور کن مردم اون دوره تریاک رو میشناختن و مصرف میکردن!
توی این کشف جدید، محققها گفتن فقط یکی از مکانها رو کامل کاوش کردن و احتمالاً جاهای دیگه هم پر از شگفتیه. معلوم نیست دیگه چه رازهایی از زندگی و اعتقادات این ملت باستانی بیرون میاد. این جور کشفها نشون میده پیشرفت انسان خطی نیست، یعنی لزوماً هر چی جلوتر اومدیم، همیشگی پیشرفتهتر نبودیم. گاهی وقتا تمدنهای هزاران سال قبل هم سطح بالایی از علم و مهندسی داشتن، مثل این سازههای Stone Age (دوران سنگی) با اندازه و شکل عجیب و جالبشون!
خلاصه که لهستان فقط جای کولوکویی و سوپ تند نیست! باستانشناسها دارن تاریخ خفنی رو میشکافن که هنوز کلی چیز برای حیرت زدن ما داره. پس دفعه بعدی که یکی گفت فقط مصر اهرام داشته، با خیال راحت بگو: “داداش، لهستانیها هم اهرام داشتن!” 😄
منبع: +
