دوستای آسمونباز سلام! اگه اهل تماشای شهاببارون یا بارش شهابی هستید، باید بگم نزدیک یکی از خفنترینهاش میشیم: بارش پرساووشی یا Perseids. این یه رخداد باحاله که هر سال تابستون تو نیمکره شمالی اتفاق میفته و کلی شهاب سنگ تو آسمون میبینیم. واقعیتش هر سال مردم کلی برنامه میچینن براش که زیر آسمون صاف شمارش شهابها رو شروع کنن و حال کنن.
امسال اما یه کوچولو قضیه فرق داره و اگه میخواید شهابهای پرساووشی رو درست و حسابی ببینید، باید یه کم زودتر از همیشه دستبهکار بشید. بذار توضیح بدم چرا.
این بارش شهابی، معمولاً از ۲۶ تیر (۱۷ جولای) شروع میشه و تا ۲ شهریور (۲۳ آگوست) طول میکشه، اما زمان اوجش که بیشترین شهاب رو میبینید، حوالی ۲۱ و ۲۲ مرداد (۱۲ و ۱۳ آگوست) هست. ولی یه مشکل این وسط هست و اونم ماه کاملاً گنده و پرنورِ مرداد ماهه که عملاً آسمونو میشوره و فقط پرنورترین شهابها رو میشه دید.
بذار یه توضیح بدم: وقتی ماه کامل میشه، نور زیادی پخش میکنه تو آسمون و حتی اگه بری جایی که آلودگی نوری نداره (یعنی اون نورهای شهر که نمیذاره ستارهها رو ببینی)، اون قدر ماه نور میده که هنوزم نمیتونی خوب شهابها رو ببینی. معمولاً توصیه میکنن بری سمت مناطق تاریک (مثلاً اونایی که تو سایت Dark Sky معرفی شدن یا میشه تو نقشه light pollution این مناطق رو پیدا کرد)، ولی امسال چون ماه خیلی داره نور میپاشه، حتی این کارم زیاد کمک نمیکنه.
ماه مرداد بهش میگن Sturgeon Moon (ماه ماهیگیرها، ماه کامل مرداد توی غرب اینجوری صداش میزنن)، دقیقاً ۱۹ مرداد کامله و تو شبِ اوجِ پرساووشی (۲۱ و ۲۲ مرداد) هم یه ماه تقریبا پرنور و گنده داریم. عملاً از یکی دو ساعت قبل نیمهشب میاد بالا و تا صبح کل آسمونو روشن نگه میداره. تخمه بشکن ولی شهاببازی رو زیاد جدی نگیر!
حالا خبر خوب اینه که راه چاره هست. سخت نگیر! اگه خیلی شوق داری که شهاببارون ببینی، بهترین فرصت بین ۲۷ تیر تا ۶ مرداد (۱۸ تا ۲۸ جولای) هست که هنوز ماه خیلی بار صحنه نشده. چون مثلاً شب ۲۷ تیر یه ماه نیمه داریم که از نیمهشب به بعد میاد بالا و ۲ مرداد ماه نو داریم (ماه نو یعنی اصلاً دیده نمیشه و آسمون کامل تاریکه). بعدشم تا یکی دو شب ماه فقط یه هلال کوچیکه و زود غروب میکنه، پس شبا تا حوالی ۶ مرداد آسمون حسابی تاریکه.
بعد اون، دیگه ماه کمکم دخالتشو شروع میکنه و از نیمه مرداد تا دو هفته بعد، با نور خودش جلوی خیلی از شهابا رو میگیره. خلاصه اگه واقعاً دنبال یه شب واقعاً تاریک واسه شکار شهابسنگ هستی، همین هفتهها بهترین فرصته.
بعد از اوج بارش پرساووشی (اواسط مرداد)، ماه دوباره کمکم میره تو فاز جمعوجورتر و موقع “Third quarter” (یه توضیح کوتاه: Third quarter یعنی وقتی ماه نصفهست و نیمهشب میاد بالا و کم کم از صحنه محو میشه) توی ۲۵ مرداد (۱۶ آگوست) خیلی نورش کمتر میشه و شهابها هم دیگه داره تعدادشون کمتر میشه، ولی اگه آسمون صاف بود هنوزم میشه یه چند تایی شهاب قشنگ دید.
حالا اصلاً این پرساووشیها چجوری به وجود میان؟ داستانش اینه: شهابهای پرساووشی سریع و پرنور هستن – سرعتشون حدود ۶۰ کیلومتر تو هر ثانیهست! (یعنی نزدیک ۳۷ مایل بر ثانیه، فکر کن چه سرعتیه). اینا در واقع ذرات خیلی ریز (مثل گرد و غبار فضایی) هستن که دنبالهدار Swift-Tuttle وقتی از کنار خورشید رد شده جا گذاشته. زمین که از مدار این آشغالها رد میشه، این ذرات با جو برخورد میکنن، تو اون سرعت برقآسا میسوزن و خفنترین رگههای نور رو توی شب آسمون درست میکنن.
خلاصه حتی اگه فرصت نداری بری جایی که ماه پایین باشه یا آلودگی نوری صفر باشه، بازهم شانس این هست که یکی دو تا شهاب از اون درخشانها رو همین وسط کله روشنایی ماه شکار کنی. مخصوصاً اگه چشمهات عادت کنه به تاریکی و زیاد حواست جمع باشه.
اگه دوست داری درباره رویدادهای نجومی بیشتر بدونی، یه سر به لیست ۱۰ رویداد نجومی جذاب ۲۰۲۵ بزن (مثلاً گرفت ماه و خورشید، یا شبهایی که مریخ و مشتری جوش میزنن!) یا مثلاً عکسهای باورنکردنی تلسکوپ James Webb رو ببین (جیمز وب، همون تلسکوپ فضایی معروفه که عکسهای شگفتانگیزی از کهکشانها و ستارهها گرفته). راستی اگه دلت خواست پارسال ماه Buck Moon یا همون دورترین ماه کامل سال رو هم ببینی، و حتی اگه وسوسه شدی یه تلسکوپ باحال بخری، راهنماهای آنلاین زیادی هست که بتونی مناسب خودت پیدا کنی.
پس جمعبندی: اگه میخوای امسال بارش شهابسنگ پرساووشی رو از دست ندی، تو هفتههای آخر تیر و اول مرداد بیشتر آسمونو رصد کن که ماه هنوز اذیت نمیکنه. اوجش که رسید ماه حسابی پز میده، ولی بعد اونم ممکنه چندتا شهاب جا خوش کنن برات. آرزوت رو همون لحظهای که یه شهاب دیدی، فراموش نکن!
منبع: +
