خب دوست من، بذار یک داستان جالب و عجیب رو برات بگم! تا همین چند وقت پیش، کلی دانشمند فکر میکردن تنبلها (همون حیوانای بامزه و کندحرکت که معمولاً آویزون درختا هستن) اصلاً گاز یا همون «فرت» (fart) نمیدن! دلیلش هم این بود که سیستم گوارششون اینقدر کند و آرومه که فکر میکردن هرچی گاز تولید میکنن میره تو خون و بعد هم با نفس کشیدن از دهانشون خارج میشه.
اما خب، همه این داستان چند وقت پیش با یه ویدیو بانمک به هم خورد. یعنی برای اولین بار، یه بچه تنبل دو انگشتی (که اسم علمیش Choloepus hoffmanni هست) موقعی که تو یه سطل آب بوده، با دوربین شکار شده که داره گاز درمیکنه! این ویدیو رو لوسی کوک (zoologist یعنی کسی که کارش تحقیق درباره حیواناته) و یه دامپزشک حیات وحش به اسم آندرس سائنز برائوتیگام منتشر کردن. اگه دوست داری ببینی، تو اینستاگرام هم گذاشتنش، کلی خندهداره!
کوک توی پست اینستا نوشته بود: «آره، تنبلها واقعاً فرت میکنن. فکر کنم این اولین موردیه که مستند شده!» خندهداره نه؟
ماجرا از اون جایی جالبتر میشه که کتابی با اسم «آیا این حیوان فرت میکند؟ راهنمای میدانی قطعی درباره باد معده حیوانات» سال ۲۰۱۷ منتشر شد (نویسنده: دنی رابیوتی و نیک کاروسو) که توش گفته شده بود تنبلها تنها پستاندارانی هستن که گاز معده یا همون فرت ندارن.
لوسی کوک همیشه براش عجیب بود که چطور یه حیوان باید گاز روده رو دوباره جذب خون خودش کنه و بعد هم از دهان بیرون بده! اما خب چون کتاب منبع علمی درست و حسابی داشت و نویسندهاش زیستشناس بود، خیلیها باورش کردن.
اما وقتی برائوتیگام (که خودش دامپزشکه و تو یه مرکز نجات حیات وحش به اسم Toucan Rescue Ranch تو کاستاریکا کار میکنه و یه دهه فقط روی تنبلها تحقیق کرده) با قطعیت گفت که تنبلها اتفاقاً کلی گاز درمیکنن، کوک کاملاً قانع شد. خودش هم خندید و گفت: «اصلاً منطقی نبود که یه حیوان همچین سیستم پیچیدهای برای دفع گاز داشته باشه. خب تنبل که خجالت از فرت کشیدن نمیکشه!»
حالا اینجا یه نکته جالب برات دارم: برائوتیگام میگه برخلاف تصور قبلی، تنبلها فوقالعاده، یعنی خیلی گازی هستن. میگه: «تنبلها جزو حیواناتیه که تو بدنشون کلی فرمنتاسیون رخ میده.» (فرمنتاسیون یا تخمیر یعنی فرآیندی که باکتریها یا میکروبها تو شکم و روده غذا رو تجزیه میکنن و کلی گاز تولید میشه؛ نمونه معروفش گاوها هستن که کلی متان وارد هوا میکنن). بعضی پژوهشها حتی میگن نسبت به وزن بدن، تنبلها از گاوها هم گازیترن! (البته گاو به خاطر جثهش خیلی گاز کلّی تولید میکنه، ولی اگه نسبت وزن رو در نظر بگیری، تنبل میبره!)
این گازیبودن اونقدر زیاده که حتی تو عکسبرداریهای ایکسری و اولتراساوند (همون عکس برداری با امواج صوتی که دکترها برای وضعیت بدن استفاده میکنن) این گاز ول نمیکنه دست از سر دانشمندا! خودشون گفتن: «اگه با تنبل کار کنی، باید یاد بگیری با گازش کنار بیای، همهجا هست، حتی موقع عکسبرداری دردسر درست میکنه!» یه نکته باحال دیگه: تنبلها از گاز توی معده شون برای شنا کردن رو آب هم استفاده میکنن؛ یعنی مثلاً بادکنک میشن روی آب!
در طبیعت، غذای اصلی تنبل برگ درختهاست که گوارش و هضمش خیلی سخت و زمانبره. تو بدنشون کلی باکتری هست که کمکشون میکنه این برگا رو هضم کنن و خب این باکتریها هم حسابی گاز تولید میکنن. اما وقتی تو اسارت هستن و بهشون سبزیجات راحتالهضمتر میدن (مثل هویج و کلم)، باکتریا دیگه جشنی راه میندازن و گاز پشت گاز! به قول برائوتیگام: «اگه بهشون سبزیجاتی بدی که هضمش آسونه، باکتریا خوشحال میشن و بیشتر گاز تولید میکنن».
یه جوره که این فشار گاز ممکنه اذیتشون کنه. برای همین، دامپزشکها فهمیدن اگه تنبل رو برای مدت کوتاهی توی وان آب گرم نگه دارن، باعث میشه هم کار رودهایش رو انجام بده و هم گازش رو رها کنه!
یه نکته خندهدار: تنبلها نمیتونن مثل گاوها باد گلو (burp) یا استفراغ کنن، چون مری (esophagus) خیلی قویای دارن. (مری همون لولهایه که غذا رو از دهان میبره به معده.) پس هرچی گاز، هرچی باشه، باید تنها راه خروجیش همون پایین باشه!
درمورد بوی این فرت هم پرسید؟! برائوتیگام جواب داده: «بیصدا ولی کشندست!» (یعنی آروم درمیاد ولی بوش داغونه!)
آخرش هم کوک گفته:«این داستان نشون میده که هنوز کلی چیز درباره این موجود باحالِ کند و غیرعادی هست که نمیدونیم. حتی گاهی علم جدی هم ممکنه اشتباه کنه. واقعاً اینا پر از شگفتی ان… گاهی هم به معنای واقعی کلمه پر از گاز!»
پس دفعه بعدی اگه خواستی درباره فرت حیوانها چیزی بدونی، حواست باشه حتی عجیبترینا هم ممکنه تو رو غافلگیر کنن! 🤓
منبع: +
