بیا یه داستان خیلی خفن و عجیب برات تعریف کنم! حدود ۵۶ هزار سال پیش یه اتفاق خیلی بزرگ توی آریزونا افتاد که حالا دانشمندا فهمیدن ممکنه یه ربطی به گرند کنیون هم داشته باشه. ماجرا از این قراره که زمانی یه شهابسنگ (Meteor) واقعاً غولپیکر با زمین برخورد میکنه و باعث ایجاد گودالی به اسم Barringer Crater یا همون Meteor Crater (که یکی از معروفترین گودالهای برخوردی جهانه) میشه.
حالا جالب اینجاست که وقتی این شهابسنگ با این شدت اصابت میکنه، انرژی اون طوری پخش میشه که حتی تا بیشتر از ۱۶۰ کیلومتر دورتر – یعنی اونجا که گرند کنیون قرار داره – هم موجش میرسه! دانشمندها میگن احتمالاً همین شوک بوده که یه بخش بزرگ از صخرههای اون حوالی رود کلرادو رو مثل دومینو ریخته پایین و باعث یه رانش زمین (Landslide یعنی ریزش عجیب یه تیکه بزرگ کوه یا صخره) خیلی عجیب شده. این رانش انقدر وسیع بوده که حتی برای یه مدت رودخونه رو بسته و باعث تشکیل یه دریاچه موقتی هم شده بوده.
تمام اینا رو توی تازهترین تحقیقی که تو مجله Geology چاپ شده کشف کردن. دانشمند معروف، Karl Karlstrom از دانشگاه نیومکزیکو، سرپرست این تیم بوده و میگه: “آره ممکنه بعضیا بگن اون رانش زمین یا بر اثر زلزله محلی یا ریزش سنگ تصادفی هم میتونسته رخ بده، ولی وقتی همه این اتفاقها رو میذاری کنار هم و میبینی همزمان افتادن، دیگه مشکوک میشه که چیزهای ربطداری هستن!”
داستان از این جذابتر میشه: چند سال پیش توی یه غار به اسم Stanton’s Cave که حدود ۴۶ متر بالاتر از سطح رودخونهست، چندتا تیکه چوب بزرگ پیدا کردن که موجهای رودخونه اونجا گذاشته بودن. اون موقع با امکانات زمان خودشون این چوبا رو حدود ۳۵ هزار سال پیش تاریخگذاری کردن (یعنی تعیین سن با روشهای علمی که حالا خیلی پیشرفت کرده). ولی بالاخره با روشهای امروزی فهمیدن این چوبا حدود ۴۳۵۰۰ سال و حتی ۵۶ هزار سال پیش اونجا گذاشته شدن! یعنی یه چیز عجیبی باعث شده بوده آب اینقدر بالا بیاد که چوبا برسن اونجا.
این رانش زمین مشکوک احتمالاً توی منطقهای به اسم Nankoweap Canyon اتفاق افتاده. شدت رانش جوری بوده که یه سد طبیعی جلوی رود کلرادو درست شده و این باعث شده سطح آب انقدر بالا بره که حتی تا چند کیلومتری سد بکشه! برای همین، سطح آب اومده بالا و تونسته چوبهای رانده شده رو توی غارهای اون حوالی بذاره.
البته یه نکته جالب اینه که تو همین حوالی، مجسمههایی پیدا شده بودن که از چوبهای همین رانش درست شده بودن و بهش Driftwood میگن (یعنی چوبهایی که آب آورده ته غار و لای صخرهها گذاشته). گفته میشه این مجسمهها خودشون ۳ تا ۴ هزار سال پیش ساخته شدن، ولی چوباشون قدمتشون خیلی بیشتره.
در همین حین، یکی دیگه از پژوهشگرها به اسم David Kring که توی موسسه علوم قمری-سیارهای هیوستون کار میکنه، دوباره سن گودال Barringer Crater رو حساب کرد و به همون تاریخ حدود ۵۶ هزار سال رسید! تازه قبلاً هم حساب کرده بود وقتی این شهابسنگ خورده زمین، یه زلزله به قدرت ۵٫۴ ریشتر ایجاد کرده – و تاثیر موجش تو گرند کنیون چیزی معادل یه زلزله ۳٫۵ ریشتری بوده! (راستی ریشتر یه مقیاسیه که شدت زلزله رو باهاش میسنجن.) این لرزش واقعاً میتونسته یه قسمت بزرگ از صخره رو بندازه پایین.
پس خلاصه که شواهد علمی از تیکه چوبها، سن گودال شهابسنگ، محل رانش زمین و دریاچه موقتی گرند کنیون دست به دست هم دادن تا نشون بدن همه اینا باهم ربط داشتن و اتفاقاً همزمان هم بودن.
تیم تحقیقاتی با اینکه میگن هنوز مدرک صد در صدی ندارن، اما معتقدن این همه رویداد عجیب و کمیاب، اونم تو یه بازه زمانی محدود حدود ۵۶ هزار سال پیش، نمیتونه تصادفی باشه! احتمال خیلی زیاده که برخورد شهابسنگ، زلزله شدید، رانش زمین و تشکیل اون دریاچه و گیر کردن چوبها به هم ربط داشته باشن. اینم یکی از داستانای جالب و تقریباً فراموششده قاره آمریکاست که تازه داره رمزگشایی میشه!
اگر دوست داشتی بیشتر درباره پدیدههای عجیب و غریب زمینشناسی بدونی، (Geology یعنی علم شناخت ساختار و اتفاقات زمین و سنگهاش) کلی داستان عجیب دیگه هم هست! مثلاً میدونی قاره آمریکای شمالی داره کم کم خودش رو به سمت عمق زمین میبره؟ یا تو درههای عمیق آمریکا، شواهدی از ماجراهای خیلی دور پیدا شده که هنوز کامل نمیدونیم چی بوده! خلاصه علم همیشه پر از شگفتیه 😁
منبع: +
