اگه دنبال یه جای عجیب و باورنکردنی روی زمین باشی، کوه ثور (Mount Thor) بدون شک یکی از اون جاهاست که آدم واقعاً دهنش وا میمونه! این کوه توی جزیرهی بفین تو منطقهی نوناووت (Nunavut) کانادا واقع شده. بفین آیلند، خودشم بزرگترین جزیرهی مجمعالجزایر قطب شمال کانادا هست. خلاصه کوه ثور یه جای دور و پرت و خفنه، اما کسایی که عاشق طبیعت و کوهنوردیان، نمیتونن راحت بیخیالش بشن!
حالا نکته خفن ماجرا چیه؟ کوه ثور بلندترین سقوط عمودی (vertical drop) رو تو کل سیاره زمین داره! سقوط عمودی یعنی از نوک یه جایی اگه یه چیزی بندازی پایین، چقدر مستقیم میره پایین تا به یه نقطه بخوره بدون اینکه به چیزی برخورد کنه.
بلندی این کوه خودش حدود ۱۶۷۵ متر یا همون ۵۵۰۰ فوت ناقابل هست ولی وجه غربی کوه (یعنی سمت غربی اون) یه چیز خوفناک و مسخره حرفهایه! شیب این جبهه به طور میانگین ۱۰۵ درجهس! یعنی نهتنها صاف اومده پایین، بلکه ۱۵ درجه هم به سمت داخل خم شده! به این حالت “overhang” میگن، یعنی از حالت عمودی بیشتر رفته داخل؛ طوری که اگه از بالا بخوای بیفتی پایین، تا یه مدت هیچی زیرت نیست، تازه ممکنه تا دقیقهای بعدش هم زیرت هیچی نباشه! خلاصه، همونجوری که توی یه پست فیسبوک گفته بودن، این قسمت غرب کوه اصلاً عجیبتر از عمودیه و انگار کوه رو از وسط نصفه و نیمه بریدن و یک طرف رو خالی گذاشتن.
اگه یه شیء یا حتی یه آدم بدبختی از نوک قسمت غربش بیفته پایین، باید چیزی حدود ۱۲۵۰ متر یا همون ۴۱۰۰ فوت سقوط آزاد کنه تا بالاخره به یه جایی بخوره! فکرشو بکن، اگه پاراگلایدر یا چتر نجات هم نداشته باشی، به مدت ۲۶ ثانیه توی هوا معلقی و فقط داری سقوط میکنی! یعنی یه سقوط تمام عیار وحشتناک!
اسم این کوه رو از خدای تندر اساتیر شمال اروپا گرفتن، یعنی ثور؛ همون خدایی که چکش داره و تو فیلمها زیاد دیدیمش! خدای رعد و برق که واقعاً اسم برازندهای برا همچین کوهی بوده.
کوه ثور به خاطر موقعیتش روی لبهی شرقی Canadian Shield قرار داره. Canadian Shield یعنی یه بخش خیلی قدیمی از کاناداست که سنگهاش بالای یک میلیارد سال قدمت دارن! البته خود قله بخشی از رشتهکوه Arctic Cordillera هست که این رشتهکوه از جزیره الزمر تا منطقه لابرادور کانادا کشیده شده. ثور از سنگ گرانیت ساخته شده؛ اونم گرانیتی که بین ۳.۵ میلیارد تا ۵۷۰ میلیون سال پیش شکل گرفته! جنس کوه واقعاً محکمه و کلی سال طول کشیده که این ظواهر عجیب رو پیدا کنه.
از لحاظ زمینشناسی، کوه ثور شکل منحصربهفردش رو مدیون عصرهای یخبندان و رفت و آمد یخچالهای بزرگه. بین ۱۸هزار تا ۱۵۰۰ سال پیش، بارها و بارها یخچالها اومدن جلو و عقب رفتن و در نتیجه، وجه غربی کوه رو به این حالت C شکل عجیب تراشیدن.
با اینکه کوه ثور تو یه جای دورافتاده از کاناداست، اما بین صخرهنوردها حسابی معروفه! اولین باری که کسی تونست بره بالای قلهی کوه، سال ۱۹۶۵ بوده؛ یعنی حدود ۶۰ سال پیش. اون موقع یه اخترفیزیکدان آمریکایی به اسم لایمن اسپیتزر (Lyman Spitzer) با دوستش دونالد مورتون (Donald Morton) علیه کوه دست به کار شدن و اولین صعود ثبتشده به قله رو انجام دادن. اما صعود به همون وجه غربی مخوفش رو بذار باشه! تا سال ۱۹۸۵ حتی حرفهایها هم جرئت نکردن برن سراغش؛ تازه همون بار هم کل ماجرا ۳۳ روز طول کشیده! یعنی یه ماه و خوردهای فقط برای رد شدن از اون دیواره.
یه نکته دیگه در مورد کوه ثور اینه که توی اطرافش یه عالمه طبیعت دستنخورده وجود داره و برای علاقهمندان به طبیعت، کوهنوردی و حتی تحقیقات زمینشناسی عالیه.
اگه به جاهای عجیب و خارقالعادهی دیگه روی کره زمین علاقه داری، جاهایی مثل کوه واشینگتن (Mount Washington) که به لقب صاحب بدترین آب و هوا روی زمین شناخته میشه یا Mount Roraima تو آمریکای جنوبی که اسمش رو گذاشتن دنیای گمشده بین بومیها، هم هرکدوم داستانای خفن خودشونو دارن!
پس اگه یه روزی هوس کردی بری جایی عجیب با یه سقوط عمودی فوقالعاده ترسناک (و البته با مجوز و کلی تجهیزات حرفهای)، کوه ثور رو فراموش نکن! جدا از اون، داستان پیدایش و شکل خاصش، سفری به گذشته زمین هم محسوب میشه؛ از سنگهایی که میلیاردها سال پیش شکل گرفتن تا یخچالهایی که چهرهی کوه رو اینجوری کردن.
سفر به جاهای خاص همیشه یه حال دیگه داره، اونم وقتی بدونی پشت هر کوه و دره و سنگی، کلی داستان و رمز و راز خوابیده! کوه ثور بدون شک یکی از شگفتیهای واقعی کُره زمینه!
منبع: +
