بیا یه چیز خفن از آسمون شب بهت نشون بدم! تا حالا شنیدی یه جایی هست به اسم “نبولا اژدهایهای مبارزِ آرا”؟ راستش اسم انگلیسیش NGC 6188 ـه، ولی خودمون باشیم، همین اسم اژدهاها جذابتره! تو عکس جدیدی که ستارهشناسها با یه دوربین فوقالعاده قدرتمند به اسم Dark Energy Camera یا همون DECam گرفتن، انگار دو تا سر اژدها دارن از یه ابر غولپیکر گاز و غبار بیرون میان و به جون هم افتادن! خلاصه یه نمای اسطورهای و باحال وسط کهکشان خودمون داریم.
حالا کجا باید دنبال این اژدهاها بگردیم؟ این سحابی (به ابرهای گازی بزرگ توی فضا که میتونن ستاره درست کنن، میگن سحابی یا نبولا) حدود ۴۰۰۰ سال نوری باهامون فاصله داره و تو یه صورت فلکی هست به اسم آرا (Ara)، که معنیش میشه “قربانگاه”. جالب اینجاست که این صورت فلکی انقدر معروف نیست و فقط تو نیمکره جنوبی زمین میشه دیدش. یعنی جمعیتی که تو ایران و شمالتر زندگی میکنن، شانس دیدنش رو ندارن!
حالا چرا اینطوری دیده میشه؟ خب، اژدهاها تو این عکس در اصل به خاطر وزش بادهای ستارهای درست شدن. باد ستارهای یعنی همون جریانی از ذرات و انرژی که ستارههای جوون از خودشون پرت میکنن بیرون. بیشتر این ستارهها فقط چند میلیون سال عمر دارن؛ یعنی مقایسه کنی با سن زمین، انگار نوزادن!
رنگ قرمز جذاب سحابی هم بخاطر اینه که هیدروژن یونیزهشده توش داره میدرخشه. یونیزهشدن یعنی الکترونها از اتمها جدا میشن. اینجا، پرتو فرابنفش (همون نور UV) که ستارههای جوون و پرنور ساطع میکنن، حسابی گازها رو میسوزونن و این گازها رو هم شکل میدن هم براقشون میکنن. این فرآیند باعث میشه که سحابی مثل یه تصویر قرمزِ درخشان به نظر بیاد.
اصلاً emission nebula یعنی چی؟ خوب شد پرسیدی! به سحابهایی میگن emission nebula که نور خودشون رو تولید میکنن. دلیلش هم اینه که ستارههای ساطعکنندهی انرژی، گاز اطرافشون رو هیجانزده میکنن (از لحاظ علمی بهش میگن برانگیخته شدن الکترونها) و گازها خودشون مستقل نور میدن. چیزی که داریم میبینیم اینه!
تصویر باحال این سحابی رو هم دوربین DECam گرفته که روی تلسکوپ ۴ متری Blanco نصب شده. این تلسکوپ تو رصدخونه Cerro Tololo تو شیلیه و زیر نظر سازمان ملی بنیاد علم آمریکا (US National Science Foundation یا به اختصار NSF) داره کار میکنه. اصلاً شمال نیمکره جنوبی زمین فعالیته!
جالب اینجاست که آدما همیشه عشق دارن تو ستارهها دنبال شکل حیوان و موجودات افسانهای بگردن—یعنی فقط همین اژدهاها نیستن! مثلاً همه از سحابی پنجهی گربه (Cat’s Paw Nebula) یا نمونههایی مثل “بچهقورباغهی فضایی” شنیدن. اما این یکی با جدال اژدهایی حسابی غوغا کرده!
خلاصه که اگر اهل فضاگردی و تماشای عجایب دنیا هستی، بهت پیشنهاد میکنم یه سری هم به آرشیوهای “عکس فضایی هفته” وبسایتهای علمی بزنی. پر از عکسایی هست که دهن هر آدمی رو باز میذاره!
پس دفعه دیگه که حرف سحابی و صور فلکی شد، تو هم میتونی با یه آب و تاب خاصی از اژدهایهایی که سرشون رو از بین گرد و خاک کهکشان دارن در میارن، تعریف کنی. دنیا جاییه پر از داستانهای باحال و تصاویر خیالانگیز، کافیه فقط سرمون رو بالا بگیریم و یه تلسکوپ هم دم دستمون باشه!
منبع: +
