بذار راحت و رُک بهت بگم: طبق هشدار جدید بیش از ۶۰ تا از دانشمندای اقلیمی، اگه با همین سرعتی که الان داریم دیاکسید کربن (CO2) تو هوا میفرستیم جلو بریم، تو فقط ۳ سال دیگه بودجه کربنیمون ته میکشه!
حالا بودجه کربنی یعنی چی؟ همون مقدار دیاکسید کربنیه که میتونیم بدون این که از یه مرز خطرناک عبور کنیم وارد جو کنیم. اگه بریم بالاتر از اون، دمای زمین بیشتر از ۱.۵ درجه سانتیگراد (معادل ۲.۷ درجه فارنهایت) نسبت به دوران قبل صنعتی شدن زیاد میشه. و این مرز ۱.۵ درجه، خب، برای خیلیا خط قرمزه!
شاید برات سوال شه: اگه از این مرز رد بشیم، دیگه دنیا نابود میشه؟ یا ممکنه بشه دوباره اوضاع رو درست کرد؟
بیخیالِ آخرالزمان شو!
طبق نظر متخصصا، رد شدن از ۱.۵ درجه واقعاً مشکلات جدی درست میکنه (خصوصاً برای کشورای جزیرهای و کسایی که تو کشورای درحال توسعه زندگی میکنن). ریسک این وجود داره که اکوسیستمها به کلی دگرگون شن (مثلاً جنگلهای آمازون تبدیل به ساواناهای خشک بشن، یا یخچالهای گرینلند یهو تو دریا بریزن).
ولی هنوز نباید فکر کنیم همه چی تمومه یا زمین قراره نابود شه! اگه بتونیم جلوی انتشار اضافهی کربن رو بگیریم، راههایی وجود داره که آرومآروم دمای زمین رو دوباره بیاریم پایین—even اگر فعلاً از اون مرز گذر کنیم.
اما نکته کلیدی اینه: جلوگیری از انتشار خیلی راحتتر، کمهزینهتر و عاقلانهتره تا اینکه بعداً بخوایم دما رو برگردونیم. پروفسور مایکل من (یک ستاره اقلیمشناسی) میگه: هر مقدار کوچیک از گرم شدن رو که بتونیم جلوگیری کنیم، حالمون خیلی بهتر میشه!
واقعیت کمی ناامیدکننده!
راستش علم میگه: حتی اگه همین امروز معجزه کنیم و تولید کربن رو بذاریم کنار، باز چند دهه دیگه (یعنی چیزی در حد چندین سال) دمای زمین کمی بیشتر میشه. چرا؟ چون اقیانوسها تا الآن کلی گرما جذب کردن و قراره آرومآروم اون رو پس بدن. این یعنی حتی اگر آلودگی رو صفر کنیم، باز دماش ۰/۵ درجه دیگه بالا میره. بعد از اون، در بلند مدت اگه بسترهای طبیعی جذب کربن (یعنی درختا و خاک) کار خودشونو بکنن، میشه امیدوار بود هزاران سال دیگه زمین دوباره به دمای قبلی برگرده. ولی این دیگه واسه ماها خیلی دیره!
اصلاً چرا ۱.۵ درجه اینقدر مهم شده؟
دانشمندا اینو یه مرز حیاتی میدونن چون بعدش دیگه خیلی از نقاط دنیا (مخصوصاً مناطق فقیر) زندگی واسشون سخت میشه. تو کشورهای جزیرهای هم که دیگه فاتحه خونهها و زمیناشون تقریباً خوندهست. تازه اگه از این مرز بگذریم، خطر رد کردن نقطهعطفهای اقلیمی (climate tipping points) هست. این یعنی بخشهایی از زمین یهو از وضعیتی وارد وضعیت خیلی بدتری میشن و برگشت ازش خیلی دشواره. مثلاً فکر کن یخهای گرینلند ناگهان آب بشن یا آمازون فرم ساوانا پیدا کنه.
خب حالا اگه رد شدیم، چی؟
واقعیت اینه که هنوز امید هستها! اگر بتونیم تکنولوژیهایی داشته باشیم که کربن رو از جو بگیرن و نابود کنن (مثلاً کربنکپچر یعنی فناوریهایی که دیاکسید کربن رو جمع و ذخیره میکنن)، گام برداشتن به عقب ممکنه. البته این فناوریها فعلاً نوپا و خیلی گرون هستن، تازه معلوم هم نیست تا چه حد بتونیم به حجم کافی برسونیم. کاشت درخت و کارهای طبیعی الان سالی حدود ۲ میلیارد تن کربن رو جمع میکنه، در حالی که باید ۱۰۰ برابر اون کار شه تا فقط دما رو ۰.۱ درجه کم کنیم! خلاصه فعلاً تکنولوژیها بیشتر تئوریان تا عملی.
حتی اگه بتونیم دما رو برگردونیم، بعضی خسارتا جبران نمیشن. مثلاً اگه یخهای قطب آب بشن، حتی با سرد شدن دوباره، یخها فوراً به حالت قبلی برنمیگردن و آب دریاها پایین نمیاد. اما تو جاهایی که مثل توندراها (خشکزارهای یخزده که زیر سطحشون یخ داره و بهش میگن ‘پرمافراست’)، میتونن سریعتر به وضعیت قبلشون برگردن.
نکته بامزه: هیچ کشوری طبق توافق پاریس (Paris Agreement یعنی اون قراردادی که ۱۹۵ کشور بستن تا جلوی تغییرات اقلیمی رو بگیرن) وظیفه نداره که قطعاً این تکنولوژی حذف کربن رو پیاده کنه، ولی اگر دما از ۱.۵ رد شه، احتمالاً خیلیا مجبورن بهش فکر کنن.
الان ماها سالی حدود ۴۶ میلیارد تن دیاکسیدکربن وارد هوا میکنیم و فقط ۱۴۳ میلیارد تن دیگه جا داریم تا دمای زمین از ۱.۵ رد نشه، یعنی عملاً فقط ۳ سال فرصت داریم!
اینم بدون: حتی اگر از ۱.۵ بریم بالاتر، باز هر چقدر کمتر گرم شه، به نفعمونه. یعنی ۱.۶ از ۱.۷ بهتره، ۱.۷ از ۱.۸ بهتره و همینطور تا آخر. مهم اینه هنوز فرصت داریم جلوی بدتر شدن اوضاع رو بگیریم و خبر خوب اینه که هنوز کشورها دارن کمکم به کاهش انتشار نزدیک میشن.
ته ماجرا: اصلاً فکر نکن همه چی تموم شده. الان زمانیه که باید جدیتر، سریعتر و هوشمندانهتر رفتار کنیم تا به بدترین سناریو نرسیم. هنوز امید هست اگر روی کاهش واقعی کربن تمرکز کنیم، سعی کنیم راهحلهای جدید رو توسعه بدیم و سمت مصرف کمتر انرژیهای فسیلی بریم.
خلاصه دوست من، الان وقتشه با آگاهی و امید بیشتر در مورد این موضوع مهم حرف بزنیم و هر کاری از دستمون برمیاد انجام بدیم. ممنون که خوندی!
منبع: +
