این چند مدت خیلی از ماها در مورد قرص ضدبارداری مردونه حرف زدیم و بالاخره خبرای خوبی اومد! یه قرص جدید که اصلاً هورمونی نیست، تونسته اولین تست ایمنیش رو تو آدمها با موفقیت رد کنه. حالا بذار کامل و رفاقتی تعریف کنم قضیه از چه قراره، چه نکاتی مهمه و اصلاً این قرص چجوری کار میکنه.
اول چیز مهم: تا حالا گزینههای ضدبارداری برای مردها فقط دو تا بودن؛ یا کاندوم، یا وازکتومی. وازکتومی یه جراحی کوچیکه برای بستن راه اسپرم، ولی برعکس کردنش هم همیشه موفق نیست و ریسک داره (یعنی شاید بعداً نشه دوباره بچهدار شد). پس حسابی جای یه روش مطمئن و سادهتر برای مردها خالی بوده.
حالا دانشمندها دارن یه قرص جدید بهاسم YCT-529 معرفی میکنن که اگر تأیید بشه، واقعاً بازی رو عوض میکنه.
این قرص حدوداً تو یک پژوهش ابتدایی روی 16 مرد امتحان شد. هدف اصلی هم این بود که ببینن دارو به اندازه کافی وارد بدن میشه و آیا عوارض جدی مثل مشکل تو ضربان قلب، هورمونها، التهاب، خلق و خو یا رابطه جنسی ایجاد میکنه یا نه. خبر خوب اینه که تو هیچ کدوم از دوزها، عارضه خاص و خطرناکی دیده نشد. (البته هنوز فازهای بعدی مونده!)
طبق حرفای خانم Nadja Mannowetz که یکی از مدیرهای علمی شرکت YourChoice Therapeutics هست (یه شرکت دارویی که کل این پروژه رو جلو میبره)، تو این آزمایش به خاطر احتیاط، همه شرکتکنندهها مردهایی بودن که قبلاً وازکتومی شدن. چرا؟ چون میترسیدن تصادفاً دارو تاثیر دائمی روی باروری بذاره و نمیخواستن ریسک کنن.
یه نکته دیگه: بعضی از شرکتکنندهها دارو رو با معده خالی خوردن، بعضیا بعد غذای سیر. میخواستن بفهمن جذبش فرق میکنه یا نه. نتیجه؟ دارو تو همه شرایط به سطح قابل قبول تو بدن رسید. احتمالاً دوز نهاییاش هم همونی میشه که اینجا امتحان کردن، یعنی حدود 180 میلیگرم.
خب شاید بپرسین، یارو این قرص دقیقاً چجوری اثر میذاره؟ اینجا پای یه اصطلاح علمی میاد وسط: این قرص، «گیرنده رتینوئیک اسید نوع آلفا» رو بلاک میکنه! (گیرنده رتینوئیک اسید یعنی یه جور پروتئینی تو بیضهها که نقش مهمی تو ساخت و بلوغ اسپرم داره.) معمولاً این گیرنده با متابولیت ویتامین A فعال میشه (یعنی یه مادهای که از ویتامین A درست میشه)، ولی این قرص نمیذاره اون ماده وارد قفل خودش بشه و کل زنجیره ساخت اسپرم رو قطع میکنه. یعنی تا وقتی قرص رو بخوری، اسپرمسازی متوقف میشه بدون اینکه هورمونای دیگهات بریزه به هم یا عوارض عجیب و غریب دیده بشه. جالب اینجاست که این روش کاملاً غیرهورمونیـه! (غیرهورمونی یعنی مثل قرصهای ضدبارداری زنونه، سطح هورمونای بدن رو دستکاری نمیکنه.)
قبل از اینکه رو آدمها تستش کنن، توی آزمایشای حیوانی هم رو موش نر و هم روی میمونها امتحانش کردن:
- تو موشها، این دارو یه ناباروری موقتی حسابی درست کرد و باعث شد طی 4 هفته اسپرمسازی تقریباً صفر بشه، و تا 99٪ از حاملگی جلوگیری کرد. وقتی قرص رو قطع کردن، تو کمتر از 6 هفته باروری کاملاً برگشت.
- تو میمونها هم، پس از 2 هفته اسپرم افت کرد، و حدود 10 تا 15 هفته بعد از توقف دارو، دوباره وضعیت اسپرم به حالت اولیه برگشت.
تا اینجای کار نشون داد که اثرش برگشتپذیرِه و روش نسبتاً بیخطریه — مخصوصاً اگه مقایسه کنیم با جراحی وازکتومی!
خانم پروفسور Gunda Georg، که استاد داروسازی دانشگاه مینهسوتا و جزو طراحای همین دارو هست، تاکید کرد یه قرص مطمئن و امن برای مردها باعث میشه مسئولیت کنترل بچهدار شدن عادلانه بین زن و مرد تقسیم بشه؛ یعنی دیگه فقط زنها نگران قرص و عوارض و این حرفا نباشن. این به مردها «خودمختاری تولیدمثل» میده، یعنی خودشون تعیین کنن که کی پدر بشن یا نه.
البته گفتن که این تازه قدم اوله و هنوز باید رو تعداد خیلی بیشتری تست بشه تا مطمئن بشیم عوارض بلندمدت نداره و واقعاً جلوی باروری رو میگیره. الان دارن دنبال داوطلب میگردن که تو آزمایشهای بلندمدتتر (مثلاً 28 روز یا 90 روز مصرف قرص)، هم ایمنی دارو و هم تغییرات اسپرم دقیقا بررسی بشه. باز هم این دورهها را فعلاً روی مردهایی که یا وازکتومی شدن یا کلاً تصمیم گرفتن دیگه بچهدار نشن تست میکنن، تا خیالشون راحت باشه.
نکته مهم پایانی: نتیجه اولیه نشون میده که احتمالاً این قرص هم مثل بیشتر قرصهای ضدبارداری باید روزی یک بار خورده بشه، ولی دوز و روش دقیق مصرفش بعداً تو مطالعات پیشرفتهتر روشن میشه.
در کل اگر این قرص سرانجام تأیید بشه، اولین قرص ضدبارداری غیرهورمونی برای مردهاست که میتونه زندگی خیلیها رو تغییر بده. دیگه مسئولیت پیشگیری فقط رو دوش خانمها نیست؛ آقایون هم میتونن راحتتر و با اطمینان، آیندهشون رو کنترل کنن.
یادتون باشه: فعلاً این محصول فقط تو آزمایشگاهه و هنوز برای مصرف عمومی نیست، پس هرگونه تصمیم پزشکی بهتره با مشورت دکتر باشه!
منبع: +
