خب بذار برات یه داستان باحال و عجیب از دنیای دیناسورها تعریف کنم! فکر کن حدود ۱۰۰ میلیون سال پیش، یه سری دیناسور توی منطقهای به نام Dinosaur Ridge تو ایالت کلرادو آمریکا جمع میشدن و یه مراسم خواستگاری حسابی راه مینداختن! 😆 یعنی رسماً یه جور «جشن جفتیابی» یا به قول دانشمندها «لِک» داشتیم. لک (Lekking) یعنی جایی که حیوانات (مخصوصاً نرها) جمع میشن و با رقص یا حرکات نمایشی تلاش میکنن جفت مناسب رو جذب کنن. مثلاً تو پرندههای امروزی هم این کار خیلی مرسومه.
حالا داستان چیه؟ یه سری محقق اومدن و ردپاها و خراشهای عجیبی رو روی صخرههای این منطقه کشف کردن که مال همون دوران کرتاسهست (یعنی چیزی بین ۱۴۵ تا ۶۶ میلیون سال پیش!). مطالعه جدید که تو ژورنال «Cretaceous Research» منتشر شده، میگه این خراشها احتمالاً توسط یه سری تیرُپاد (Theropod)، یعنی دیناسورهای دوپا مثل تیرکس، درست شدن. تیرُپادها یه خانواده از دیناسورها بودن که روی دو پا راه میرفتن و تریس معروفترینشونه!
جالبتر این که احتمالش زیاده این دیناسورا هر سال سر فصل تولیدمثل دوباره برمیگشتن به همین مکان، تقریباً شبیه اینکه پرندهها هر سال برگردن به محل جفتیابی شون. دانشمندا فکر میکنن این خراشها موقع اجرای دنس! (😎) برا جذب جفت درست شدن. دیناسورهای نر چنگالهاشون رو توی شن فرو میکردن، پاهاشون رو میکشیدن و پشت سرشون رو کلی شن بلند میکردن. باحالتر اینجاست که طبق ردِ خراشها فهمیدن حتی دو تا حرکت متفاوت داشتن: یکی راه رفتن به عقب (که یه جوری شبیه رقص «مونواک» مایکل جکسنه، اون حرکت معروف که آدم انگار به عقب سر میخوره ولی رو به جلو حرکت میکنه)، یکی هم حرکت از پهلو به پهلو.
آقای Caldwell Buntin که سرپرست این تحقیق بوده و تو دانشگاه Old Dominion در ویرجینیا تدریس میکنه، گفته فعلاً مدرک مستقیم ندارن که دقیقاً چه دایناسوری بوده ولی اونایی که اینجا ردشون هست، اندازهشون تقریباً همقد یه شترمرغ امروزی بوده. یعنی اون غولآساها نه، یهجورایی در رده مینی تیرکس بودن!
حتی دانشمندا با پهپاد (drone) از اونجا عکسای با کیفیت گرفتن و توی همین تصاویر تونستن ۲۵ تا خراش جدید تو دو سطح مختلف پیدا کنن. اولش فقط چندتاش رو دیده بودن ولی بعد که درست بررسی کردن، دیدن هر چی بیشتر نگاه میکردن بیشتر میشدن! با خودشون گفتن: «چه باحال! یه عالمه خراش جدید!» و کلی ذوق کردن چون این تقریباً یعنی یه ایونت بزرگ جفتیابی وسط صحراهای قدیم راه افتاده بوده.
حرکاتی که دیدن، اینطوری بوده که دیناسورها پاهاشونو میکشن عقب، یه جورایی جا به جا میشن و حتی بعضی وقتا هم مثل مونواک کمی به دور خودشون هم میچرخیدن. وقتی از پهلو به پهلو میرفتن، معمولاً دوتا خط موازی کنار هم میبینی یا خطی نصفه و نیمه (انگار نیمقدم زدن). اگه هیجانزده میشدن، چند قدم عقبتر میرفتن و دوباره همه چیز رو تکرار میکردن، بعضی وقتا هم مسیر قبلی رو پاک میکردن.
این رفتار، یعنی نمایش برای جفتیابی، الان هم تو بعضی پرندهها وجود داره. مثلاً «sage-grouse» (یه جور قرقاول وحشی آمریکای شمالی) تو فصل جفتیابی وسط دشتی جمع میشن، سینهشونو باد میکنن و برای جلب توجه مادهها حسابی قر میدن!
همین کشف نشون میده که رفتارهای جفتیابی جالب تو طبیعت ریشه خیلی کهن داره و دیناسورها هم اهل شوآف و رقص بودن! خلاصه، دفعه بعدی که تو مستند حیاتوحش پرندهها یا حیوانهایی رو میبینی که دارن حرکات عجیب برای جفتشون انجام میدن، یادت بیاد که میلیونها سال قبل، فامیلاهای تیرکس هم جلوی هم دیگه مونواک میرفتن!
منبع: +
