تا حالا برات پیش اومده خوابی ببینی که توش موجودات عجیب و غریب یا چیزی فراتر از دنیای معمولی بود و بعدش حس کنی دیدگاهت نسبت به معنویت یه کم تغییر کرده؟ راستش یه تحقیق جالب جدید نشون داده که خوابهایی با مفهوم عوامل فراطبیعی (یا به اصطلاح کارشناسی Supernatural Agent یا SA — یعنی موجوداتی که قدرتهایی فراتر از انسان دارن، مثل ارواح یا خدایان) واقعا میتونن روی میزان معنویت روزانه ما تاثیر بذارن!
بیاین براتون داستان این تحقیق رو تعریف کنم:
محققها اومدن و یه مطالعه طولانیمدت انجام دادن که توش ۱۲۴ نفر آدم سالم داوطلب شدن و دو هفته پی در پی خوابهاشون رو گزارش کردن. خیلی جالبتر اینکه ۶۱ نفرشون یه هدبند EEG خاص به اسم Dreem 3 گذاشتن که فعالیت مغزشون رو موقع خواب اندازهگیری میکرد. EEG یعنی همون دستگاههایی که امواج مغزی رو بررسی و ثبت میکنن، تا بفهمیم توی مغز آدم موقع خواب چه خبره!
شرکتکنندهها باید هر صبح خوابهایی که دیده بودن رو کامل تعریف میکردن و یه سری سوالها دربارهی حسشون نسبت به خواب، اینکه چقدر خوابشون عجیب یا ترسناک بوده و همینطور اینکه توی خواب چقدر حس کنترل داشتن (که بهش dreamer agency میگن: یعنی حس میکردی تو خواب میتونی تصمیم بگیری یا هیچی دستت نبود) جواب میدادن. محققها تمرکزشون رو گذاشتن روی خوابهایی که توش چیزای فراطبیعی دیده میشد، مثل دیدن فرشته، روح یا حتی خدا.
اما این وسط دنبال چه بودن؟ میخواستن بدونن خوابهایی که اینجور چیزا توشون هست، تاثیرشون رو حس معنوی آدم تو روز بعد یا حتی چند روز بعدش چطوریه.
خب، دادهها رو ریختن تو مدلهای آماری پیشرفته (مثلاً Linear mixed effects modeling یعنی مدلهایی که میتونن تاثیر عوامل مختلف رو همزمان بررسی کنن، اون هم وقتی دادهها طول زمان دارن) و حتی با روش یادگیری ماشین و یه شبکه عصبی زمانی (Temporal neural network – یه جور هوش مصنوعی که بلده ترتیب و تاخیر رو توی دادهها شناسایی کنه) بررسی کردن ببینن واقعاً خواب شب قبل باعث تغییر معنویت میشه یا نه.
نتایج خیلی جالب بود: خوابهایی که محتوای فراطبیعی داشتن (مثلا دیدن خدا، شیطان، یا چیزهایی ورای دنیای معمول)، معمولا حس کنترل آدم تو خواب رو کمتر میکرد، خواب رو عجیب و حتی ترسناکتر میکرد و حس منفی بیشتری به آدم میداد. جالبتر اینکه این مدل خوابها میتونن روز بعد آدم رو به حس نزدیکی بیشتر به خدا یا برعکس، عقاید استبدادی درباره خدا (یعنی باور به خدای خشن و کنترلگر) سوق بدن! اثرات این خوابها حتی تا چهار روز بعد هم توی ذهن و احساس افراد باقی میموند!
یه نکته مهم دیگه این بود که عوامل خواب مثل شکل و کیفیت احساسات توی خواب (مثلاً خوشحال یا ناراحت بودن) و درصد زمان خواب REM (یه فاز خاص از خواب که بیشتر خواب میبینیمش) میتونستن پیشبینی کنن که فرد روز بعدش چقدر خودش رو به خدا نزدیک احساس میکنه. REM همون مرحلهایه که بیشتر رویاها و خوابهای رنگی و جالب رو توش میبینی.
خلاصه، با این نتایج فهمیدن که خوابها یه راه جدی و کلیدی واسه تاثیرگذاری بر حس معنویت ما هستن، اون هم نه فقط همون روز، بلکه به شکل چندروزه! یعنی اگه خوابی ببینی که خیلی عمیق و گیرا بوده، شاید چند روز بعدش هم هنوز افکارت نسبت به خدا و معنویت تحت تاثیر اون باشه.
حالا چرا این مهمه؟ چون نشون میده دنیای خواب فقط یه سری تصویر بیمعنی نیست؛ بلکه میتونه واقعا روی حس درونی و نگاهمون به معنویت تاثیر بذاره. این میشه یه راه جذاب برای روانشناسان دین (Psychology of Religion یعنی همون دانشمندهایی که میخوان بفهمن افکار دینی و معنوی ما از کجا میاد و چطوری تغییر میکنه) تا بیشتر این موضوع رو کشف کنن.
در نهایت، اگه برات مهمه معنویت و حس نزدیکی به خدا یا باور به چیزهای فراتر از دنیای مادی، حواست به خوابهات باشه! شاید خواب دیدنهات بیشتر از چیزی که فکر میکنی توی شکلگیری افکارت نقش داشته باشن.
منبع: +
