حتماً این روزها زیاد اسم «فوقفرآوریشده» یا Ultra-Processed Food رو شنیدی — مثلاً چیپس، پفک، نوشابه و این جور چیزها. حالا قراره درباره یه موضوع جالب و مهم حرف بزنم: بعضی بچهها بیشتر از بقیه باید حواسشون به این غذاها باشه!
یک روانشناس به اسم اشلی گیرهارت (Ashley Gearhardt) از دانشگاه میشیگان میگه بعضی بچهها به صورت ژنتیکی چیزی به اسم «میل شدید به پاداش غذایی» دارن. یعنی چی؟ یعنی وقتی غذا میخورن، مغزشون بیشتر از بقیه احساس خوشی و پاداش میگیره، شکمشون زود گرسنه میشه، سریع غذا میخورن، و خیلی هم دیر سیر میشن. اونایی که این ویژگی رو دارن، بیشتر دنبال غذا هستن و خوراکی خوردن براشون وسوسهانگیزتره!
گیرهارت میگه این خاصیت زمانهای قحطی خیلی به درد میخورد! یعنی مثلاً اگه هزار سال پیش بودیم و غذا کم بود، بچههایی با این ویژگی احتمالاً بهتر دوم میآوردن. ولی الان که غذاهای فراوریشده همه جا هست، این موضوع دیگه میتونه دردسر بشه. مخصوصاً با وجود Ultra-Processed Food — منظورمون همون خوراکیهایی هست که توی کارخانه درستشون میکنن و توش کلی مواد افزودنی و طعمدهنده و شکر و روغن اضافه داره.
حالا نکته مهم اینجاست: بعضی نصیحتهایی که برای دوری از این غذاها به بچهها میگن، برای همه جواب نمیده! مثلا خیلی از بزرگترها میگن: “کمتر بخور!” یا “اگه گرسنه نیستی دست نزن!” ولی اون بچههایی که پاداش مغزیشون بالا هست، اصلاً به این راحتی نمیتونن جلو خودشون رو بگیرن. به قول گیرهارت، توی دنیای امروز که پفک و چیپس و نوشابه همه جا هست (اصطلاحاً میگن “غذاهای فوقفرآوریشده همهجا پیدا میشه”)، خب این بچهها واقعاً بیشتر به کمک و راهنمایی نیاز دارن.
نکته جالب اینه که بچههایی با میل شدید به پاداش غذایی، اگه بهشون غذاهای طبیعی یا کمفرآوریشده بدی (مثلاً میوه یا غذاهای خونهپز)، میتونن خوردنشون رو تا حد زیادی کنترل کنن. اما به محض اینکه پای خوراکیهای فوقفرآوریشده وسط میاد، کنترل اوضاع از دستشون میره و ناخودآگاه بیشتر و بیشتر میخورن.
پس نتیجه چیه؟ باید بدونیم که همهی بچهها یهجور نیستن و بعضیهاشون واقعاً مغزشون جوری تنظیم شده که بیشتر به غذای غیرسالم جذب بشن. این یعنی نصیحتها یا محدودیتهای معمول شاید کافی نباشه و نیاز به توجه و راههای مخصوصتر دارن تا هم احساس خوبی داشته باشن و هم سالم بمونن.
خلاصه، دفعه بعد اگه دیدی کسی با خوردن خوراکیها نمیتونه راحت کنار بیاد، این لزوماً تقصیر خودش یا بیاراده بودنش نیست؛ ممکنه اون بچه جزو همون دسته باشه که پاداش مغزشون قویتر از بقیهست!
منبع: +
