ببین، اگه فکر میکنی فقط توی خیابون یا طبیعت پلاستیک هوا رو داغون میکنه، باید یه تجدیدنظر جدی کنی! چون یه مطالعه جدید تو فرانسه نشون داده که هوایی که تو خونه یا ماشینمون نفس میکشیم، احتمالاً از اون چیزی که فکرشو میکنی خیلی آلودهتره و پر از میکروپلاستیکه.
اول یه توضیح سریع بدم: میکروپلاستیک، همون تیکهپلاستیکهای کوچیکیه که سایزشون اونقدر ریزه که حتی با چشم معمولی هم نمیبینیمشون. مثلاً قطرشون بین ۱ تا ۱۰ میکرومتره! (یک میکرومتر یعنی یکهزارم یک میلیمتر! یعنی از یه دونه گرد و خاک هم کوچیکترن)
طبق این تحقیق، آدمها میتونن روزانه تا ۶۸ هزار ذره میکروپلاستیک بخورن به ریههاشون! جالبتر اینکه این تعداد از چیزی که قبلاً حدس میزدن، تا ۱۰۰ برابر بیشتره! اونا با دستگاه خیلی پیشرفتهای به اسم Raman spectroscopy یا طیفسنجی رامان (که میتونه ذرات خیلی ریز رو شناسایی کنه)، تونستن بفهمن که واقعاً تو هوا چی هست.
حالا نکته جالب اینجاست که برعکس خیلی از تحقیقات قبلی که روی اقیانوسها یا آلودگی بیرون تمرکز میکردن، این یکی دقیقاً اومده رفته سراغ جاهایی که همهمون بیشتر وقتمون رو اونجاییم: خونه و ماشین و محل کار. یعنی همون جاهایی که فکر میکنیم مثلاً امنتر از فضای بیرونن!
نادییا یاکوونکو، نویسنده اصلی این پژوهش (و دانشمند دانشگاه تولوز)، گفته: «کلاً بیشتر از ۹۰ درصد این ذرات از ۱۰ میکرومتر هم کوچیکتر بودن و راحت میتونن تا عمق ریه نفوذ کنن. اگه بخوام یه تصویر بدم، اینا از یه تار مو هم هفت برابر باریکترن!»
منبع اصلی این میکروپلاستیکها تو خونه چیاس؟ هرچی پلاستیکی دور و برمونه! از فرش و پرده و رنگ گرفته تا لباس و مبل و هرچی تو خونه پلاستیک داره. با گذشت زمان، این وسایل کمکم شروع میکنن به ریختن ذرات ریز پلاستیکی تو هوا، همهشم به خاطر استفاده روزانه، گرما، مالش و حتی نور خورشید.
ماشین هم از اون جاهاییه که یه عالمه ذره تو هواش معلقه! تو کابین ماشین مخصوصاً چون فضا کوچک و پُره از وسایل پلاستیکی (مثل داشبورد، صندلی، کفپوش و…)، این ذرهها راحتتر جمع میشن و با هر بار استفاده، تعدادشون بیشتر هم میشه.
حالا چرا این ماجرا ترسناک میشه؟ چون این ذرههای ریزگرفته نه تنها خودشون برنزه و به راحتی تا ته ریه میرن، بلکه یه عالمه مواد افزودنی سمی (مثلاً bisphenol A یا همون BPA و یا phthalates، که هر دوشون خیلی برای بدن ناسالم هستن) هم دارن که میتونن وارد جریان خون بشن!
مساله اینجاست که هنوز خیلی راجعبه تاثیرهای طولانیمدت این آلودگی نمیدونیم، اما دانشمندها میگن احتمال داره این مواد باعث مشکلات تنفسی، به هم ریختن کارکرد هورمونها (مثل اونایی که تو رشد و تکامل عصبی نقش دارن)، ناباروری، بیماریهای قلبی-عروقی و حتی برخی سرطانها بشه. خلاصه، بذار بگم بهت: این آلودگی واقعاً داستان جدیایه!
یاکوونکو امید داره که این مطالعه باعث بشه مردم و حتی نهادهای سلامت (یعنی همونهایی که استانداردهای کیفیت هوا رو تعیین میکنن)، موضوع کیفیت هوای داخل خونه و ماشین رو جدیتر بگیرن. شاید حتی تغییر توی وسایل خونگی یا جنس مواد اولیهای که استفاده میشه هم ایجاد بشه.
در آخر اگه دوست داشتی بدونی، نتایج این تحقیق تو مجله علمی PLOS One چاپ شده.
پس دفعه بعدی که تو خونه نشستی یا تو ماشینت هستی، یادت نره خیلی از این ذرههای ریز دور و برتن — شاید وقتشه پنجره رو باز بذاریم و یه فکری به حال محصولات پلاستیکی خونمون بکنیم! 😉
منبع: +
