خب بچهها، یه خبر خیلی باحال و عجیب دارم براتون: یه رعد و برق فوقالعاده عظیم توی آمریکا ثبت شده که رکورد همه رعد و برقهای قبلی رو زده! این برق عظیم که بهش «megaflash» میگن (یعنی همون رعد و برق خیلی طولانی و دراماتیک)، تونسته فقط توی ۷ ثانیه، چیزی حدود ۸۲۹ کیلومتر (۵۱۵ مایل!) راه بره و پنج ایالت آمریکا رو با هم اتصال بده! یعنی از شرق تگزاس شروع شده، اومده اوکلاهما، آرکانزاس، کانزاس و تا نزدیک شهر کانزاس تو ایالت میزوری رفته. این رکورد جدید رو حتی سازمان جهانی هواشناسی (World Meteorological Organization یا همون WMO که وظیفهاش رو هواشناسی جهانیه) تایید کرده.
جالبه که رکورد قبلی این ماجرا ۴۷۷ مایل (حدود ۷۶۸ کیلومتر) بوده، که باز هم عدد کمی نیست. اما این یکی دیگه کلاً یه چیز دیگه است! حالا جالبتر اینجاست که این رعد و برق شگفتانگیز ۲۲ اکتبر ۲۰۱۷ رخ داده بود، اما اندازهگیری دقیقش تا وقتی تکنولوژی ماهوارهای به کمکمون نیومده بود، ممکن نبود. اون موقع، سنسورهای زمینی نمیتونستن کامل طولش رو اندازه بگیرن و فقط بخشهایی ازش ثبت شده بود. حالا، با استفاده از دادههای ماهواره GEO که روی مدار زمین ثابت میچرخه و زمین رو با دقت زیر نظر داره (Geostationary Satellite یعنی ماهوارهای که همیشه رو یه نقطه خاص از زمین میایسته)، پژوهشگرها تونستن ماجرا رو مو به مو شخم بزنن و اندازه دقیقش رو مشخص کنن.
تو این مقاله، دانشمندا اطلاعات ماهواره GOES-16 رو بررسی کردن (این ماهوارهها مخصوص هواشناسی و تشخیص رعد و برق هستن و میتونن شوکهای نوری رو دقیق تشخیص بدن)، و با استفاده از الگوریتمهای جدید و پیشرفته، تونستن این رعد و برق رو از بین میلیونها جرقه و برق دیگه جدا کنن و طول دقیقش رو حساب کنن. Randall Cerveny، استاد دانشگاه ایالتی آریزونا که یکی از نویسندههای اصلی این تحقیق هم هست، گفته که احتمالاً هنوز هم رکوردهای عجیبتر و طولهای بزرگتر وجود دارن که با پیشرفت تکنولوژی و دادههای بیشتر، میتونیم پیداشون کنیم.
حالا بیاین یه کم راجع به خود پدیده رعد و برق حرف بزنیم: واقعاً چطوری یه رعد و برق شکل میگیره؟ هنوز دقیقش مشخص نشده و دانشمندا سرش حرف دارن، ولی یه چیزی که میدونن اینه: توی یه ابر طوفانی، وقتی الکترونها تو یه نقطه جمع میشن، راهی پیدا میکنن که بین این ناحیه بار منفی و مثبت حرکت کنن. اینجا، هوا یونیزه میشه (یعنی ذراتش بار الکتریکی پیدا میکنن) و یه راه میسازه تا الکترونها آزادانه حرکت کنن و نهایتاً یه برق از یه سر ابر به یه جای دیگه یا حتی زمین میزنه.
حالا بعضی وقتها تو همین ابرهای طوفانی، مخصوصاً اونایی که تو مناطق خاصی مثل Great Plains آمریکا درست میشن، ماجرا پیچیدهتر میشه و رعد و برقهایی ایجاد میشه که میتونن بیش از ۱۰۰ کیلومتر (۶۰ مایل) کش بیاند و اینا رو بهشون میگن همون «megaflash» که توضیح دادم.
یکی از نکتههای مهم این کشف اینه که این نوع رعد و برقها نشون میدن، جایی که بارون و رعد و برق داره خودش رو نشون میده، لزوماً تنها جایی نیست که برق میتونه بزنه. یعنی حتی ممکنه فاصله زیادی با منطقه اصلی طوفان داشته باشی، اما باز هم در خطر باشی! همین باعث شده یکی از محققها به اسم Walt Lyons (رئیس مجموعه تحقیقات FMA Research که کارش بررسی دقیق و قضایی پدیدههای هواشناسی هست) هشدار بده که: اگه رعد و برق تو فاصله ۱۰ کیلومتریت (تقریباً ۶/۲ مایل) ثبت شد، سریع برو تو ساختمون ایمن یا ماشین! چون نمونههایی مثل این megaflash نشون میدن رعد و برق میتونه تو یه چشم به هم زدن، از کیلومترها دورتر ظاهر بشه.
یه نکته جالب دیگه در مورد پیشرفت تکنولوژی هست. الان ماهوارههای هواشناسی اونقدری دقیق شدن که میتونن میلیثانیه شروع شدن یه رعد و برق رو، جهت و مسافت کاملش رو ضبط کنن. این واقعاً جذابه و کمکم داریم به جایی میرسیم که شاید حتی پدیدههای عجیبتر هم پیدا کنیم!
در کل، این رکورد عجیب نه تنها یه یادآوری هست که رعد و برق شوخی نداره و ممکنه از هر جایی بیاد سراغت، بلکه نشون میده علم و تکنولوژی چقدر تو آگاهی بهتر از طبیعت بهمون کمک کرده. پس دفعه بعدی که صدای رعد و برق شنیدی، فقط به نزدیک بودنش فکر نکن، شاید از کیلومترها دورتر باشه و یه هو سرت هوار بشه!
– اگر دوست داشتی بدونی اگه برق بزنه و زنده بمونی چه بلایی سرت میاد، یا چرا برق زیگزاگی حرکت میکنه یا بلندترین رعد و برقها چطوری رکورد میزنن، کلی مطلب باحال تو اینترنت هست که میتونی بری بخونی!
پس خلاصه اینکه، هواشناسی فقط پیشبینی بارون و برف نیست، گاهی باید رکوردهای باورنکردنی رعد و برق رو هم زیر نظر بگیریم. مراقب برق باشید رفقا!
منبع: +
