تا حالا فکر کردی چرا خیلی از نوجوانها تو مدرسهها دارن روز به روز بیشتر سراغ هوش مصنوعی (یا همون AI که مخفف Artificial Intelligence ـه، یعنی هوشهایی که مثل آدمها میتونن فکر و حل مسئله کنن) میرن؟ یه تحقیق جالب تو ایتالیا اومده دقیقا همین موضوع رو بررسی کنه و ببینه چه فاکتورهایی باعث میشه یه دانشآموز دبیرستانی سر و کلهش تو کار با ابزارهای هوش مصنوعی پیدا بشه.
حالا داستان از چه قراره؟
یه تیم تحقیقاتی گرفت نشستن سراغ ۹۳۳ تا دانشآموز دبیرستانی (میانگین سنیشون حدود ۱۶ سال بود و تقریبا نصف بیشترشون دختر بودن) و یک عالمه سوال درباره میزان استفادهشون از AI تو کارهای مدرسه و رفتارها و احساساتشون نسبت به این تکنولوژی پرسیدن. بگذریم از اینکه کلی مدل و ابزار آماری هم استفاده کردن، ولی اصل ماجرا اینجا بود که میخواستن بفهمن چی باعث میشه بچهها با AI کار کنن و حتی عادت کنن همیشه ازش کمک بگیرن؟
این تحقیق، از یه مدل معروف به اسم UTAUT2 استفاده کرد (یعنی Unified Theory of Acceptance and Use of Technology 2 که یه جور نظریهست درباره اینکه آدما چطور یه تکنولوژی جدید رو قبول میکنن و استفاده میکنن). ولی نکته جالبش این بود که این مدل رو یه کم شخصیسازی کردن و دو تا عامل دیگه هم بهش اضافه کردن: یکی رفتارهای اینترنتی مشکلدار یا PIU (یعنی Problematic Internet Use — وقتی کسی یه جورایی نمیتونه از اینترنت دل بکنه و بیش از حد و بیهدف استفاده میکنه)، و یکی هم نگرش افراد نسبت به هوش مصنوعی (ATAI یعنی Attitude Toward AI).
نتیجهها چی شد؟
کلی دیتا گرفتن و تحلیل کردن و به این رسیدن که:
-
عواملی مثل انتظار موفقیت (Performance Expectancy)، تاثیرپذیری از دوستان یا اجتماع (Social Influence)، انگیزه لذتبردن یا همون Hedonic Motivation (یعنی آدم دوست داره از یه چیزی استفاده کنه چون براش فانه!) و استفاده از AI مخصوص کارهای مدرسه، همهشون تاثیر زیادی تو شکلگیری عادت استفاده از هوش مصنوعی و حتی نیت اینکه آدم بخواد بیشتر سراغش بره داشتن.
-
دانشآموزهایی که مشکل مصرف اینترنت داشتن (PIU)، بیشتر وارد چرخۀ استفاده دائمی و حتی افراطیتر از AI میشن، یعنی اگه کسی نمیتونه اینترنت رو بذاره کنار، احتمالش هست روی AI هم این عادت رو پیدا کنه. اینجا بهش میگن اثر سرریز یا spillover effect که یعنی یه رفتار تو یه زمینه روی زمینههای دیگه هم تاثیر میذاره.
-
نکته بامزه این بود که نگرش مثبت به AI (یعنی همون ATAI) فقط رو نیت اولیه استفاده اثر داشت، نه رو اینکه بعداً طرف عادت کنه یا نه! پس بهنظر میاد اولش آدم باید دید خوبی به AI داشته باشه تا شروع کنه، ولی وقتی شروع شد، عوامل دیگهای مثل عادت و تاثیر جمع و لذت شخصی مهمتر میشن.
-
البته عوامل دیگه مثل نوع مدرسه یا حتی اینکه طرف شهروند اونجا باشه یا نه هم نقش خودشون رو دارن؛ مثلا شاید تو مدرسههای فنی بیشتر از ابزارهای AI استفاده بشه.
حالا چرا این تحقیق مهمه؟ چون نشون میده وقتی میخوای تو مدرسهها فرهنگ استفاده از AI رو جا بندازی یا آموزش بدی، فقط کافی نیست بچهها رو تکنولوژیباز فرض کنی. بلکه باید به انگیزهها، عادتها، تاثیر جمع، و حتی مشکلات احتمالی مثل اعتیاد به اینترنت هم فکر کرد. یعنی آموزش درست و حسابی و باحال، همراه با اطلاعات کافی درباره خوبی و بدیهای AI، میتونه تعادل بهتری ایجاد کنه و نذاره استفاده بیش از حد یا بیدلیل اتفاق بیفته.
خلاصه اگر دوست داشتی سرت رو بندازی پایین و شروع کنی از هوش مصنوعی توی درس و مدرسه استفاده کردن، بدون که ماجرا فقط یه اپلیکیشن جدید نیست! کلی عامل رفتاری و روانی داره که میتونه روی شیوه استفادهمون تاثیر بذاره. حواست بهشون باشه تا استفاده مفیدی داشته باشی!
منبع: +
