تا حالا شده فکر کنی زیر خاک و سنگای خشک و بیابون ممکنه یه دنیای گرم و پرانرژی قایم شده باشه؟ معمولاً این منابع زمینگرمایی یه جاهایی مثل ایسلند یا کنار فوارههای آب گرم و چشمهها کاملاً معلومه، اما تو خیلی جاها اصلاً خبری روی سطح نیست و عمق هزاران متر زیر زمینه! حالا هوش مصنوعی یا همون AI (یعنی برنامههایی که میتونن یاد بگیرن و تحلیل کنن) وارد عمل شده تا این منابع قایم رو واسهمون پیدا کنه.
یه استارتاپ کوچولوی باحال به اسم Zanskar تازه اعلام کرده تونسته با کمک هوش مصنوعی و چندتا روش پیشرفته دیگه، یه سیستم زمینگرمایی مخفی تو غرب صحرای نوادای آمریکا کشف کنه. منظورشون از “سیستم زمینگرمایی کور” همون جاهایی هست که هیچ اثر و نشونهای رو زمین نداره و فقط در دل زمین پنهونه!
این کشف واقعاً مهمه چون میگن تو ۳۰ سال گذشته هیچ منبع زمینگرمایی مخفیای که بشه بهصورت تجاری استفاده کرد، پیدا نشده بود. قبلاً شرکتا باید کلی وقت و پول صرف میکردن تا هر جایی رو به امید یه چشمه آب گرم یا منبع انرژی، عمیق سوراخ کنن.
ولی روش Zanskar خیلی هوشمندانهتره. مثلاً به گفته کارل هویلند که یکی از بنیانگذارا و مدیرعاملشونه، این تیم اومده با شاخکای هوش مصنوعی کلی اطلاعات زمینشناسی، اطلاعات ماهوارهای، خطوط گسل (خطوطی که تو زمین شکست ایجاد کردن و نشوندهنده حرکت لایهها هستن)، دادههای هواشناسی و خلاصه هر چی داده به دستشون میرسه رو میریزن تو مدلهای هوشمند و آموزش میدن کجا احتمالاً یه منبع داغ پنهونه.
جالب اینجاست که این مدلهای هوش مصنوعی حتی اگه الگوهای توی زمین خیلی پیچیده و عجیب باشه، میتونن از دل دیتا سرنخها رو بیرون بکشن. یعنی همون کاری که مغز ماها حتی اگه تخصص داشته باشیم، راحت نمیتونه انجام بده!
توی کشف جدیدشون، جایی که بهش میگن Big Blind، تونستن یه مخزن کاملاً مخفی با دمای حدود ۲۵۰ درجه فارنهایت (یعنی تقریباً ۱۲۱ درجه سانتیگراد، حسابی داغه!) تو عمق حدود ۸۰۰ متری زمین پیدا کنن. اینجا جریان سیال (آب یا بخار آب) به راحتی میتونه تو سنگها حرکت کنه و گرما رو به سطح برسونه؛ یعنی دقیقاً همون چیزی که واسه راه انداختن یه نیروگاه زمینگرمایی لازمه.
یه نکته باحال اینه که اگه همین مدلا رو واسه مناطق مختلف بذارن به کار، میتونن حتی جاهایی رو کشف کنن که تا حالا کسی اصلاً فکرش رو نمیکرد. خود Zanskar میگه چندین نقطه دیگه هم دارن که مدلهاشون نشون داده جای گرم و جذابیه، ولی فقط واسه این یکی تونستن با تست میدانی مطمئن بشن.
در عمل هم، بعد از اینکه مدلها یه نقطه رو نشون میدن، یه تیم میره اون منطقه (مثلاً تا ۲۶۰ کیلومتر مربع!) و با حفاری کمعمق و انواع ابزارای زمینگرمایی، دنبال شواهد دمای بالا میگرده. تو Big Blind اطلاعاتی که جمع کردن اینقدر مطمئنشون کرد که کل زمین رو از دولت فدرال اجاره (لیز) کردن و دیگه با دستگاههای عظیم، عمق رو تا چند هزار متر کندن و دقیق همون سنگای داغ و قابل نفوذی که مدل پیشبینی کرد، پیدا شد.
حالا آخرین مرحله اینه که Zanskar باید مجوزای لازم رو برای ساخت نیروگاه و اتصالش به شبکه برق بگیره و سرمایهگذار هم جور کنه. همزمان با این کارا، همچنان قراره آزمایشهای بلندمدت برای کنترل دما و جریان آب انجام بدن.
کارشناسای این حوزه مثل جان مکلنن (که تو پروژه ملی Utah FORGE کار میکنه و تخصصش مدیریت منابع زمینگرماییه) معتقدن چنین روشهایی که بتونن چیزای بزرگ و مخفی رو پیدا کنن واقعاً لازمه و این اکتشاف جدید، خیلی امیدوارکنندست.
Zanskar تازه به این یکی سایت کفایت نکرده. قبلاً تو یه منطقه دیگه که قبلاً توسط دیگران فقط نیمنگاهی بهش افتاده بود ولی بهرهبرداری نشده بود هم موفق به کشف و پیشرفت شده و حتی یه نیروگاه زمینگرمایی رهاشده تو نیومکزیکو رو خریده و دوباره راهاندازی کرده!
خلاصه اینکه این تازه شروع راهه و احتمالاً موجی از کشف منابع مخفی و داغ زیر زمین در راهه که میتونن انرژی پاک و پایدار بدون گازهای گلخانهای تولید کنن و یه قدم بزرگ واسه مقابله با تغییرات اقلیم (یعنی همون گرمایش زمین) باشن.
منبع: +
