تا حالا فکر کردی اگه زمان رومیها زندگی میکردی، پولاتو کجا قایم میکردی که کسی نزنه به اموالت؟ خب، یه گروه باستانشناس فرانسوی این سوال رو بهصورت خیلی باحال جواب گرفتن!
توی یه روستای کوچیک به اسم «سنون» تو شمالشرقی فرانسه، سه تا کوزه سفالی خیلی قدیمی رو پیدا کردن که تا دهن پر بودن از سکههای رومی. این کوزهها رو حدود ۱۷۰۰ سال پیش زیر کف یه خونه چال کرده بودن، مثل یه گاوصندوق یا همون پولخُر کودکیمون!
این کوزهها که بهشون “آمفورا” هم میگن (آمفورا یعنی همون ظرف سفالی بزرگ که قدیم توش شراب یا غلات میریختن)، تو حفاریهایی پیدا شدن که موسسه ملی پژوهشهای باستانشناسی پیشگیرانه فرانسه (INRAP – یه گروه تخصصی باستانشناسی که برای حفاظت از آثار قبل ساخت و ساز حفاری انجام میدن) انجام میداد. تعداد کلی سکهها رو هم خیلی بالاتر از ۴۰ هزار تا تخمین زدن!
حالا نکته باحال اینجاست:
کوزه اول حدود ۳۸ کیلو سکه داشته! یعنی حدود ۲۳ تا ۲۴ هزار تا سکه ریز و درشت!
کوزه دوم با وزن ۵۰ کیلو، طبق تخمینی که با بررسی ۴۰۰ سکه دهنهی شکستهش زدن، میتونه بین ۱۸ تا ۱۹ هزار سکه جا داده باشه.
کوزه سوم اما خیلی گوگولیه: تو دوران گذشته قاچ زدن فقط سه تا سکه ته چالهش مونده بود!
با اینکه تو اون منطقه نزدیک به ۳۰ گنجینه سکه دیگه هم قبلاً پیدا شده، چیزی که این کشف رو خاص میکنه اینه که دقیقاً توی کجا و چه خونهای این کوزهها رو پیدا کردن. یعنی باهاش میتونن عادتهای زندگی مردم اون دوران رو بهتر درک کنن.
خیلیها اول فکر میکنن همیشه این گنجها رو واسه مخفی شدن از دست دزد و ناامنی دفن میکردن. اما برعکس، طبق چیزی که تو بیانیه INRAP اومده، با توجه به تاریخ رو سکهها احتمال زیاد این کوزهها رو بین سالهای ۲۸۰ تا ۳۱۰ میلادی (یعنی حدوداً خیلی آخر دوران امپراتوری روم و زمانهای پرالتهاب) چال کردن.
تو این سکهها تصویر چند تا امپراتور خاص هم دیده میشه. مثلاً ویکتورینوس و تتریکوس اول و دوم. اینا امپراتورهای امپراتوری گل بودن (امپراتوری گل یعنی یه منطقه تو غرب اروپا که یه مدت کوتاه از امپراتوری روم جدا شد و رئیس خودش رو داشت)، که بین سال ۲۶۰ تا ۲۷۴ میلادی مستقل بودن تا اینکه دوباره با امپراتوری روم یکی شدن.
ولی واقعاً این پولخُرها واسه زمان اضطراری قایم شده بودن یا شبیه حساب بانکی بودن؟ به گزارش باستانشناسها، این کوزهها خیلی دقیق و تمیز تو گودالی درست وسط اتاق نشیمن یه خونه دفن شدن. دهن کوزه تا سطح زمین بوده که صاحبش راحت بتونه هر وقت دوست داشت پول بریزه توش یا برداره – دقیقاً مثل پولخُر بچهها!
یه نکته جالب اینه که تو دو تا از این کوزهها، چندتا سکه به لبه سفال چسبیده بوده. یعنی معلومه بعد از دفن کوزه، صاحبش بعضی وقتها باز میومده پول اضافه میکرده.
محلهای که این سکهها رو پیدا کردن، ساختمانهای سنگی و شیک با گرمایش از کف (یعنی زیر زمینشون لوله میکشیدن تا خونه گرم بمونه)، زیرزمین و کارگاه با بخاری داشته. نزدیک خونه هم یه دژ رومی بوده.
ولی خب، آخر قصه تلخه! اوایل قرن چهارم میلادی یه آتیش بزرگ کل منطقه رو میسوزونه. هر چند دوباره جاشو میسازن، اما بار دوم که آتیش میگیره، شهر کلاً خالی میشه و سکهها تقریباً دو هزار سال تو دل خاک میمونن.
حالا تیم باستانشناسی از این یافتهها کلی اطلاعات درباره زندگی روزمره، اقتصاد، عادتهای پسانداز مردم و حتی نظام امپراتوری گل میگیرن. انگار یه داستان کامل مالی و اجتماعی زمان رومیها رو تو سه تا کوزه دفن کرده بودن!
راستی، واژههایی که ممکنه نشنیده باشی:
- آمفورا: همون ظرف سفالی بزرگ دوران باستان
- Gallic Empire یا امپراتوری گل: یه بخش بوده که مدتی جدا از روم حکومت میکرده
- INRAP: سازمانی برای حفاری و محافظت از آثار باستانی تو فرانسه
خلاصه، اگه یه روزی تصادفی زیر خونهتون یه سفال پیدا کردی پر از سکه بود، تعجب نکن! شاید شما هم ریشه رومی داری! 😉
منبع: +
