بیا برات یه ماجرای باحال تعریف کنم که هم قدیمیه، هم توش یه کوسه خاص داریم، هم همهش تو دل یه غار طولانی اتفاق افتاده! چند وقت پیش یه گروه پژوهشگر تونستن یه فسیل عجیب از استخوانها و دندونهای یه کوسه باستانی رو از دیوارای غار «ماموت» پیدا کنن؛ همونی که تو کنتاکی آمریکاست و به عنوان طولانیترین سیستم غاری دنیا معروفه (دقیقاً هنوز طول واقعیشو نمیدونن چون هر چی جلو میره باز جدید پیداش میکنن! الان بالای ۶۸۶ کیلومترش رو نقشهکشی کردن!).
این کوسه کوچیک و بامزه رو «Macadens olsoni» صدا میکنن. اسمش ترکیبیه؛ «Macadens» یعنی ادای احترام به اسم غار ماموت (Mammoth Cave) و «olsoni» هم به خاطر یه دانشمند بازنشسته و کارکشته به اسم ریکارد اولسون که کلی کمک کرده تو مستندسازی این فسیلها.
حالا بدونی این کوسه کی بوده کلاً شاخ درمیاری؛ این رفیقمون حدود ۳۴۰ میلیون سال پیش لابلای سنگای غار زندگی میکرده. اندازهش؟ کمتر از ۳۰ سانتیمتر (یعنی حتی از خطکشات هم کوچیکتر!). برعکس کوسههای امروزی که بیشتر دنبال شکارای بزرگن، این یکی بیشتر با حلزونها و کرمها حال میکرده و شکارشون میکرده!
عجیبترین چیزش چی بوده؟ یه ردیف دندون منحنی و حلقهای شکل داشته که بهش میگن tooth whorl (دندونحلقهای). یعنی به جای اینکه دندوناش کنار هم صاف باشه، توی یه مدل مارپیچی عجیب میچسبیده به لثههاش! این مدل دندون برای له کردن و خوردن شکارای سخت مثل صدف و اینا خیلی به درد میخورده.
جالبه بدونی، اون دوران، یعنی بین ۳۲۰ تا ۳۶۰ میلیون سال پیش، منطقه غار ماموت اصلاً زیر یه دریای کمعمق نمکی به اسم «دریای میسیسیپی» بوده. مثلاً همون موقعا که دیوارای غار ماموت درست شدن. پس اصل غار خیلی قدیمیه، اما خود مسیر و حفرههای غار حدود ۱۰ تا ۱۵ میلیون سال پیش درست شدن؛ یعنی وقتی که رودخونهها و جویبارها آب رو وارد سنگها کردن و کمکم تونلها و راهروهای غار رو کندن. اینا رو بهش فرایند کارست میگن که یعنی تشکیل غار از طریق نفوذ آب و حل کردن سنگها.
راستی، غار ماموت تا همین امروز هم پر از فسیل ماهیها و موجودات دریاییه. باور کن تا حالا بالای ۷۰ جورگونه دریایی قدیمی کشف شده که همشون رفته بودن تو دیوارهها و لایههای سنگی این غار گیر افتاده بودن. هر بار که یه تیکه جدید از غار رو کشف میکنن یا یه فسیل دیگه بیرون میکشن، دانشمندها کیف میکنن چون کلی سرنخ از زندگی قدیمیا و اکوسیستمای دریایی اون دوران پیدا میکنن.
جنس سنگی که کوسهی Macadens olsoni از توش بیرون اومد رو Ste. Genevieve (سن ژنوویه) صدا میکنن که یکی از تشکیلات سنگی معروف همون کربونیفره (Carboniferous؛ یعنی دورهای حدود ۳۵۹ تا ۲۹۹ میلیون سال پیش تو زمینشناسی، که حسابی زیستمتنوع بوده!).
مدیر پارک ملی غار ماموت به اسم بارکلی تریمبل، گفته: «این کشف واقعاً درک ما رو از زندگی دریایی باستانی عوض میکنه و نشون میده که چقدر مهمه این میراث طبیعی و تاریخ طبیعتمون رو حفظ و بررسی کنیم.» راست هم میگه. هر کشفی که اینجا اتفاق میافته، یه پل میزنه بین گذشته و امروز و به دانشآموزا و مردم کلی چیز یاد میده.
خلاصه اگه از دایناسور و غولهای باستانی خوشت میاد، بدون که غار ماموت تو دل خودش پر از گنجینههای ناشناختهست. تازه کارهای دیرینهشناسی (یعنی مطالعه فسیل جانورا و گیاهای خیلی قدیمی) تو همچین جاهایی خیلی باحاله؛ هربار میتونن یه داستان جدید از عمق تاریخ زمین دربیارن!
پس دفعه بعد که حرف از کوسهها زدی، فقط به کوسه سفید فکر نکن! شاید یکی مثل Macadens olsoni، با دندونای مارپیچی و قد ۳۰ سانتیش، یه روز تأثیر خیلی بزرگی تو طبیعت داشته که ما تازه داریم میفهمیمش.
منبع: +
