یه خبر داغ و البته نگرانکننده: دانشمندها اخیراً یه تحقیق مفصل انجام دادن و فهمیدن که قطب جنوب (همین آنتارکتیکا که کلی یخ داره و صحنه فیلمهای خرس قطبیه!) داره وارد یه دوران بحرانی و عجیب میشه! یعنی یخهاش و کل اکوسیستم اونجا تو خطرن و این فقط مشکل برای خود قطب جنوب نیست؛ کلاً میتونه دنیا رو به هم بریزه.
تحقیقی که از دانشگاه ملی استرالیا (ANU)، دانشگاه نیو ساوت ولز (UNSW) و کلی مرکز پژوهشی بزرگ دیگه تو استرالیا و همکاری دانشمندهایی از چندین کشور بوده، یه عالمه داده جمع کرده. طبق حرفشون، تغییرات ناگهانی و خیلی بزرگی تو یخها و اقیانوس و موجودات قطب داره اتفاق میفته؛ و نکته اینه که همه اینها به هم وصله! یعنی مثلاً اگه یخها آب بشن، اقیانوس تغییر میکنه و حیوانات هم آسیب میبینن، و بالعکس.
یه نمونه مهمش، “ورقه یخی غرب آنتارکتیکا” (WAIS) هست که خیلی جدیه! اگه این یکی کاملاً داغون شه و بریزه (یعنی خراب یا نابود بشه)، سطح آب دریاها ممکنه تا سه متر (!) بیاد بالاتر. یعنی چه خبره؟ شهرهای ساحلیِ همه دنیا دیگه اوضاعشون به هم میریزه. فکر کن مثلاً کلی شهر زیر آب میره.
راستی، وقتی یخهای شناور دور آنتارکتیکا آب بشه، اوضاع وخیمتر هم میشه. چون این یخها مثل یه سپر دفاعی هستن جلوی موجهای خفن اقیانوسی – اگه نباشن، موجها ممکنه یخهای دیگه رو راحت بشکنن. تازه، کمتر شدن یخ روی سطح آب باعث میشه نور خورشید راحتتر جذب شه و خود قطب جنوب بیشتر گرم بشه؛ این یعنی یه سیکل بد که هی اوضاع رو بدتر میکنه.
دکتر نریلی آبرام، رئیس علمی بخش قطب جنوب استرالیا، گفته: همین حالا تغییرات سریع و ناجوری داریم میبینیم و اگه گرمایش جهانی حتی یه ذره بیشتر بشه، اوضاع خیلی بدترم میشه. مثلاً “گرمایش جهانی” یعنی دمای کل کره زمین هی داره میره بالا، اونم بخاطر گازهای گلخانهای مثل دیاکسید کربن که از دودکش ماشین و کارخانهها میره هوا.
پروفسور متیو انگلند از UNSW هم میگه: “این تغییرات، عواقبش فقط برای قطب نیست، استرالیا و جاهای دیگه هم خیلی ضربه میخورن. سطح آب بالا میاد، اقیانوس جنوب گرمتر و کماکسیژنتر میشه و دیگه نمیتونه دیاکسید کربن رو جذب کنه—نتیجه: گرمایش بیشتر برای همه، حتی خود استرالیا!”
حالا فکر نکنید داستان فقط به آب و یخ ختم میشه. حیوانات بیچاره قطب هم تو خطر جدی هستن. معروفترینشون، پنگوئن امپراتور! بچههای پنگوئن امپراتور تا ضدآب نشدن، باید روی یخهای پایدار بمونن تا رشد کنن؛ اما چون یخها زودتر از موعد آب میشن، کلی از این جوجهها هر سال میمیرن یا کلاً کل کلونی (یعنی جمعیتشون) از دست میره. تو این ده سال اخیر چند بار این فاجعه تکرار شده.
حتی کریلها (همون موجودات کوچولوی غذا برای نهنگ و پنگوئن و فک)، گونههای دیگر پنگوئن و فک، و فیتوپلانکتونها (این کوچولوهای سبزرنگ که پایه زنجیره غذایی دریا هستن) هم از گرما و اسیدیشدن آب آسیب میبینن.
یه خطر دیگه هم هست: ممکنه “گردش عمیق آبهای جنوبگان” به کل به هم بخوره. یعنی چی؟ خب یه چرخش خاصی هست که مواد مغذی کف دریا رو میاره بالا. اگه این نباشه، اکوسیستم دریایی کلاً به فنا میره چون موجودات سطح آب از این مواد تغذیه میکنن.
دکتر آبرام گفت: حتی معاهدات بینالمللی فعلی مثل سیستم معاهده قطب جنوب که برای حفظ این منطقه نوشته شدن هم کافی نیست. تنها راه اینه که خیلی جدی گازهای گلخانهای رو کم کنیم و دمای جهانی رو تا حد امکان زیر ۱.۵ درجه سانتیگراد نگه داریم، وگرنه همه این فاجعهها ادامه پیدا میکنه.
این تحقیق بزرگ رو دانشمندهایی از استرالیا، آفریقای جنوبی، سوئیس، فرانسه، آلمان و بریتانیا انجام دادن. مرکز ACEAS این کار رو با همکاری جاهای دیگه رهبری کرده. مقالهشون هم تو مجله معتبر Nature چاپ شده (اونایی که دوست دارن اصلش رو بخونن میتونن سرچ کنن).
خلاصه: بحران آنتارکتیکا یه هشدار جدیه — هم برای آب و هوا، هم برای حیوانات، هم برای کل دنیا. حالا وقتشه واقعاً برای کنترل گرمایش زمین و حفاظت از قطب جنوب یه فکر اساسی بکنیم!
منبع: +
