اگه جز اون دسته آدمهایی هستی که همیشه خستهان و فکر میکنی هیچ استراحتی حالتو خوب نمیکنه، بالاخره یه خبر خوب برات دارم! یه تیم از دانشمندا تو دانشگاه ایست انگلیا (University of East Anglia) و شرکت Oxford BioDynamics تونستن اولین تست خونی رو بسازن که میتونه سندرم خستگی مزمن (به انگلیسی Chronic Fatigue Syndrome یا همون CFS و گاهی هم با اسم Myalgic Encephalomyelitis که میشه ME/CFS میشناسنش) رو با دقت فوقالعاده ۹۶ درصدی تشخیص بده.
حالا این یعنی چی؟ سندرم خستگی مزمن یا همون ME/CFS یه بیماری واقعاً آزاردهندهست که دنیا رو برای میلیونها نفر سخت کرده. فقط تو بریتانیا بالای ۴۰۰ هزار نفر دارن باهاش دست و پنجه نرم میکنن! خیلی وقتا اینقدر تشخیصش سخت بوده که طرف سالها دکتر دکتر رفته، هزار مدل تست داده اما تهش بهش گفتن مریضی تو فقط توی ذهنته یا حتی جدی نگرفتنش. چون هیچ تست دقیقی نبود که بتونه قطعاً بگه CFS داری یا نه.
ولی الان با این تست خونی، انگار قراره قصه عوض شه! دانشمندا میگن تا الان، خیلیها یا هیچ تشخیصی نگرفتن یا باید کلی با تشخیص اشتباه سر و کله میزدن. ولی این تست جدید با این دقت بالا یعنی عملاً دیگه راه اشتباه رفتن کمتر میشه.
حالا این تست چطوری کار میکنه و چی تو خون آدم میگرده؟ ماجرا از این قراره که دانشمندها از یه تکنولوژی خفن به اسم EpiSwitch® 3D Genomics استفاده کردن. این تکنولوژی عملاً میره سراغ DNA سلولا و میفهمه که اون تاخوردگیها و پیچ و تابهای DNA که باعث میشن ژنها خاموش یا روشن بشن، تو آدمهای مبتلا به CFS چه فرقی با بقیه داره. یعنی میشه گفت هر انسانی حدود دو متر DNA تو هر سلولش داره که به شکل خیلی منظم تاخورده. این تاخوردهها مثل یه رمز پنهانی تو بدن ما رو همهچی تاثیر میذارن. دانشمندها فهمیدن که آدمای مبتلا به این بیماری یه الگوی خاص دارن که تو بقیه وجود نداره.
یه نکته خیلی مهم اینه که CFS یه بیماری ژنتیکی نیست که باهاش به دنیا بیای. یعنی هرکی ممکنه بهش مبتلا شه نه اینکه حتماً از مادرزاد همراهش باشه. واسه همین هم دنبال نشونههایی بودن به اسم نشانگرهای اپیژنتیکی (Epigenetic markers یعنی تغییراتی که تو دوران زندگی ایجاد میشن و میتونن ژنها رو روشن یا خاموش کنن)، نه صرفاً دنبال ژن خاص.
تست جدید رو روی نمونه خون ۴۷ نفر مبتلا به CFS و ۶۱ نفر سالم امتحان کردن و تونستن از رو همون الگوها بیماری رو با دقت تقریباً بینظیر ۹۶ درصدی تشخیص بدن! حتی اگه بخوای آمار جزئیتر بدونی: حساسیت تست ۹۲ درصد بوده (یعنی تقریباً همه مریضها رو درست گیر میاره) و ویژگی ۹۸ درصد (یعنی به ندرت آدم سالم رو اشتباهی مریض حساب میکنه).
جالب اینجاست که همین روش رو قبلاً برای تشخیص بیماریهایی مثل آرتریت روماتوئید، ALS و حتی سرطان پروستات استفاده کردن و موفق بوده.
این کشف فقط یه قدم بزرگ تو تشخیص نیست. چون به قول پروفسور دمیتری پشتژتسکی (که سرپرست تیم مطالعاتی بوده)، برای اولین بار داریم یه تست ساده خونی داریم که میتونه CFS رو درست شناسایی کنه و کل ماجرای تشخیص و درمان رو متحول کنه. علاوه بر این، بررسی راههای فعال شدن سیستم ایمنی بدن و التهاب تو این مریضها باعث میشه شاید در آینده درمانهای مخصوص هم براشون پیدا بشه.
حتی امید دارن از این تکنولوژی بشه برای تشخیص Long Covid (همون کرونا طولکشیده که بعضیها بعداز کرونا تا ماهها همچنان خسته و بیحال میمونن) هم استفاده کرد، چون نشونههاش خیلی شبیه CFS هست.
همه این کار زیر نظر دانشگاه East Anglia و شرکت Oxford BioDynamics و با همکاری London School of Hygiene & Tropical Medicine و Royal Cornwall Hospitals NHS Trust انجام شده و نتیجه تحقیقاتشون رو هم تو ژورنال Frontiers in Immunology چاپ کردن.
در کل، این کشف نه فقط میتونه حال خیلی از آدمهایی که همیشه خسته و ناامیدن رو بهتر کنه، بلکه ممکنه راه درمانها و مراقبتهایی رو باز کنه که کاملاً برای هر فرد شخصیسازی شدهست. انصافاً موقعیت هیجانانگیزیه و باید دید قراره این تست تو کلینیکها و آزمایشگاهها چقدر زود فراگیر شه. فعلاً یه امید واقعاً بزرگه!
منبع: +
