اگه اهل تاریخ و ماجراجویی هستی، آماده باش چون همین چند وقت پیش باستانشناسها تو منطقهی بوهمیا (که الان جزو جمهوری چک حساب میشه) یه شهر سلتی پیدا کردن که پر از سکههای طلا و نقره و کلی جواهرات و اشیای خفن بوده! خودت فکرشو بکن، یه شهر باستانی که حدود ۲۲۰۰ سال از عمرش میگذره و وسط خاک دفن شده بوده، حالا خودش رو نشون داده و همه رو هیجانزده کرده.
راستش داستان این کشف از اونجایی شروع شد که میخواستن تو شمال مرکزی چک و نزدیک شهر «هرادتس کرالووه» (Hradec Králové) یک اتوبان بکشن. طبق قانون اینجاها، قبل از اینکه هر جایی رو گودبرداری کنن، باستانشناسها میان و همه چی رو چک میکنن. این دفعه ولی با یه سورپرایز خیلی باحال مواجه شدن: شهر بزرگی به مساحت تقریبی ۲۵ هکتار (میشه اندازهی، مثلاً، ۴۷ تا زمین فوتبال آمریکایی!) که پر از آثار و اشیای باحال بوده، سر از خاک دراورده!
توش چه چیزایی پیدا کردن؟ خب بذار برات لیست کنم: چند صد تا سکه (که بعضیاش طلا بوده و بعضیاش نقره – تازه تعداد دقیقش هنوز مشخص نیست)، بیش از هزار تا جواهر مثل سنجاق سر برنزی و آهنی، تیکههایی از بازوبند، قطعات فلزی کمربند، مهرهی شیشهای و حتی ظرفهای سفالی خیلی لوکس. این ظرفای سفالی احتمالاً برای صادرات یا تجارت ساخته میشدن (تجارت یعنی داد و ستد و خرید و فروش با جاهای دیگه).
یه چیزی که خیلی جالب بود این بود که شهر اصلاً دیوار و حصار نداشته؛ یعنی مردمش اصلاً از حمله و جنگ نگران نبودن. این به احتمال زیاد نشون میده که اونجا محل رفتوآمد و تجارت بوده و مردمش حسابی بازرگان بودن و با خیلی جاها ارتباط داشتن. توی همین شهر، بقایای خونههایی که توش زندگی میکردن رو هم پیدا کردن، همینطور کارگاه تولیدی و حتی دست کم یه جای مذهبی یا پرستشگاه – منظور همون محل عبادت و مراسمهای مذهبیِ اون زمان هست.
این کشف رو Tomáš Mangel – یکی از استادای باستانشناسی دانشگاه هرادتس کرالووه – هدایت میکنه. اون گفته که این سایت مخصوص دوران فرهنگ La Tène بوده. حالا این «فرهنگ لاتِن» چی هست؟ بگذار خیلی ساده بگم: این یه دوره تاریخی (تقریباً از ۴۵۰ سال قبل از میلاد تا ۴۰ سال قبل از میلاد) تو عصر آهن اروپاست که بیشتر به قومهای سلت ربط داره. صنعت هنری و اشیای مخصوصشون هم حسابی خاص بوده، مثلاً طراحیهایی شبیه آدم یا حیوانات داشتن (Anthropomorphic Design یعنی همون طراحیهایی که شبیه آدم است).
حالا اصلاً کی تو این شهر زندگی میکردن؟ خب، خیلیها فکر میکنن این منطقه مال قبیله «بویی»ها (Boii) بوده، که از معروفترین سلتهای اروپایی بودن. ولی هنوز هیچ نوشته یا شواهدی پیدا نکردن که دقیقاً بگه این قبیله اونجا بودن یا نه. حتی اسم بوهمیا هم که خیلیا فکر میکنن از «بوییها» اومده، طبق حرف استاد Mangel، نمیتونیم مطمئن باشیم که ایندوتا مستقیم بهم وصلن یا نه. خلاصه فعلاً فقط میدونیم یه شهر سلتشین پر از دارایی و تجارت اونجا بوده، با یه عالمه داستان عجیب!
اما چرا این همه جواهر و چیزای باارزش پیدا کردن؟ داستانش به «مسیر کهربا» (Amber Route) یا همون راه تجارتی مربوط میشه که تو اون دورهی تاریخی از دریای بالتیک (همون دریای شمال اروپا) تا وسط اروپا ادامه داشته و کهربا و کالاهای باارزش دیگه رو جابهجا میکرده، یعنی این مردم احتمالاً تو تجارت کهربا حسابی نقش داشتن. کهربا هم همون صمغ فسیلشده درختانه که خیلی بهش علاقه داشتن و اغلب برای ساخت جواهر و اشیای تزئینی استفاده میشده.
از نظر سبک و مدل این شهر هم خیلی شبیه سایتهایی هست که کنار مسیر کهربا کشف شدن؛ مثلاً توی موزهها و گزارشهای دیگه هم از این دست شهرها پیدا کردن که نشون میده تجارت کهربا واقعاً موضوع مهم و بزرگی بین سلتها و ملتای اطرافشون بوده.
جالب اینجاست که از این کشفیات فعلاً دارن یه نمایشگاه تو موزه محلی برپا میکنن و قراره تو ایام تعطیلات زمستونی غرفهشم افتتاح بشه تا هر کی دوست داشت از نزدیک این اشیا رو ببینه.
در کل، این کشف خیلی کمک میکنه بفهمیم مردم اون دوره چطور زندگی میکردن، شهرهاشون چطور سازماندهی میشده، و اصلاً سبک سر و کله زدن با دنیا و تجارتشون چه شکلی بوده.
راستی اگه دوست داری بیشتر درباره سلتها بدونی، لازمه بدونی سلتها یه قوم اروپایی بودن که تو خیلی جاها مثل فرانسه (اونجاها بهشون گال میگفتن)، اسپانیا (سلتیبریانها) و همین جمهوری چک و مناطق دیگهی اروپای مرکزی زندگی میکردن.
خلاصه اگر یه روز گذرت به چک افتاد، حتماً یه سر به موزههای بوهمیا و به خصوص این سایت تازه کشف شده بزن. حتماً شگفتزده میشی 😉
منبع: +
