تا حالا شده دقت کنی هر بار چین میاد یه قول درباره تغییرات اقلیمی (یعنی همون تغییرات بلندمدت دما و آبوهوای زمین) میده، همه کم حرفتر از اونی هستن که باید باشن؟ راستشو بخوای، این قولها اصلاً دستکم نگیر!
یه خاطره بامزه برات تعریف کنم: یکی از نویسندهها (مایلز آلن) سر یه کنفرانس اقلیمی، از یکی از نمایندههای چین پرسیده بود چرا شما بهجای اصطلاحات شیکتر مثل “خنثی بودن اقلیمی” یا “انتشار خالص صفر”، از “کربنخنثی تا ۲۰۶۰” استفاده کردین؟ جواب خیلی جالب بود: “چون میدونیم دقیقا یعنی چی!” یعنی عملاً نمیان قولی بدن که نه خودشون بفهمن، نه بخوان انجامش بدن!
چینیها معمولاً واقعاً کاری رو میگن که قصد انجامش رو دارن. واسه همین تعهد جدیدشون که قول دادن تا سال ۲۰۳۵ انتشار گازهای گلخانهای (یعنی گازهایی مثل CO2 که باعث گرمترشدن زمین میشن) رو بین ۷ تا ۱۰ درصد کم کنن، واقعاً معنی داره (حتی اگه خیلیها نسبت بهش هیجانزده نشدن!). این کار به عنوان بخشی از تعهداتشون تو “توافق پاریس” (قراردادی بینالمللی برای مقابله با تغییرات آبوهوایی) انگار یه نقطه جدی تو مبارزه با گرمایش زمینه.
حالا شاید بگی کشورهای دیگه چرا وعدههای بلندپروازانهتری نمیدن؟ آره، هدفهای بزرگ همیشه آدمو به حرکت وامیدارن (از اونایی که میگن “نور بالا بزن، شاید نصفشو گرفتیم!”). اما واقعیتش اینه که بحران اقلیمی فقط با آرزو حل نمیشه – یه نقشه اجرایی و منطقی میخواد. چین دقیقاً همین رو داره؛ یعنی فقط شعاری کار نمیکنه.
بهخصوص وقتی میبینی تو این چند سال چین تونسته قله انتشار گازهای آلایندهش رو بزنه، درصورتی که تازه ۵۰ ساله وارد صنعتی شدن درست و حسابی شده. تو همین مدت، مثل یه غول داره رهبر تولید انرژی بادی، خورشیدی و خودروهای برقی هم میشه.
یه مقاله جالب هم تو نشریه Nature Communications اومد، که اتفاقاً خیلی کمتر کسی بهش توجه کرد. تو این مقاله، یه تیم از دانشمندای اقلیم به رهبری جونتینگ ژونگ یه سناریو واقعگرایانه (یعنی مسیری که با واقعیت و تعهدات کشورها جور درمیاد) رو مدلسازی کردن. تیتر مقالهشون هم خیلی جسورانه بود: “سناریوی منطقی انتشار جهانی کربن برای رسیدن به ۲ درجه، هماهنگ با مسیر چین به سمت خنثی کربن”.
خلاصه مقالهشون اینه: انتشار دیاکسیدکربن در سطح جهان تو همین دهه به اوجش میرسه و اگه روال وعدهها پیش بره، تا سال ۲۰۷۰ به صفر خالص میرسیم (صفر خالص یعنی به اندازهای که تولید میکنی همون اندازه هم جذب یا حذف کنی). کسایی که فکر میکنن همهچی قراره خیلی سریع و طوفانی حل شه، شاید این براشون کُند به نظر بیاد؛ ولی این مدل شاید واقعبینانهتر باشه. طبق این مدل، افزایش دمای جهانی تا انتهای قرن فقط کمی بیشتر از ۲ درجه میشه و بعدش حتی زیر دو درجه هم برمیگرده.
نکته مهم اینه که نویسندهها مخصوصاً جایگاه چین رو جدا بررسی کردن. تو مدل اینا، انتشار دیاکسیدکربن چین تو چند سال آینده به اوج میرسه و تا ۲۰۶۰ حسابی میاد پایین. متان (Methane – گازی خیلی قویتر ولی کمدوامتر از CO2) هم از همین حالا باید کم بشه. چین بزرگترین منتشرکننده متان دنیاست (بیشترشم از معادن زغالسنگ درمیاد).
حالا باید دید واقعاً اون وعده کاهش ۷ تا ۱۰ درصدی چین تا ۲۰۳۵ تا چه حدش مربوط به کم کردن متانه؟ و چقدرش CO2؟ بد نیست دولت چین و دانشمنداش روشنتر توضیح بدن هر گاز چه نقشی تو این کاهش داره؛ چون تاثیرش برای باقی دنیا خیلی مهمه.
یه نکته باحال دیگه این مقاله این بود که دانشمندای چینی گفتن نقش جنگلکاری و تغییر کاربری زمین تو برنامههای بلندمدتشون خیلی کمه! این درحالیکه چین الان شدیداً روی جنگلکاری مانور میده. واقعاً هدفشون چیه؟ این فقط واسه الان موقته یا دارن یه جور حذف کربن با استفاده از زمین (Land-based CO₂ removal یعنی جذب دیاکسیدکربن با جنگل و کشاورزی) رو جدیتر تو برنامههاشون میارن؟
البته چین برای آینده کلی رو انرژیهای تجدیدپذیر (یعنی انرژیهایی مثل باد و خورشید که تموم نمیشن) حساب کرده، اما باید بتونه کربنِ تولیدشده رو هم تو مقیاس وسیع ذخیره کنه (Storage of captured carbon – یعنی گرفتن دیاکسیدکربن از کارخونه و نیروگاه و نگه داشتنش تو زیرزمین یا جاهای دیگه). بزرگترین سوال اینه که چطور میخواد همه اینا رو عملی کنه!
برای همین، وقتی رئیسجمهور شی تو حرفاش دائماً میگه “سعی میکنیم حتی بهتر عمل کنیم”، اصلاً حرف سادهای نیست. بقیه دنیا هم بدشون نمیاد چین حتی بیشتر از وعدههاش عمل کنه!
جای تعجب داره که اون مقاله علمی با این همه اهمیت، تقریباً توی رسانهها دیده نشد. درست همزمان با اعلام تعهد جدید چین چاپ شده بود، تو یکی از معتبرترین نشریات علمی دنیا بود، حتی یکی از نویسندههاش تو کمیته بیندولتی تغییرات اقلیم (IPCC یعنی نهاد علمی جهانی برای بررسی تغییرات آبوهوا) نقش مهمی داره. اما اکثر توجه کارشناسا رفته بود سمت یه گزارش انتقادی که وزارت انرژی آمریکا درباره تاثیرات گازهای گلخانهای در آمریکا داده بود؛ گزارشی که نه علمی بود، نه شفاف، و کلی انتقاد بهش شد و خلاصه بیشتر تیترها رو گرفت!
توهمین حین، یعنی زمانی که دومین آلاینده بزرگ (آمریکا) فقط سر یه پرونده بحث میکرد، بزرگترین آلاینده جهان داشت یه سناریوی جدی و عملی پیشنهاد میکرد و تقریباً هیچکس جدی نگرفتش.
در نهایت باید بگم که تعهدات چین فقط شعار تو خالی نیست – واقعاً قصد داره انجامشون بده. و باور کن هر وقت چین وارد این بازی میشه، خیلی کشورهای دیگه هم پشت سرش راه میفتن. واسه همین هم بهتره کارهایی مثل مقاله ژونگ و همکاراش رو جدیتر بگیریم تا هم نقش چین رو بفهمیم هم شانس بقیه دنیا برای کنترل گرمایش زیر دو درجه.
مثل حرف رئیسجمهور چین: باید هم کشورها، هم دانشمندها و هم کسایی که بحث آبوهوا رو دنبال میکنن حواسشون باشه که حواشی حواسشون رو پرت نکنه – چون تغییرات اقلیمی شوخی نداره و کار جدی میخواد، نه فقط بحث و شعار!
منبع: +
