خب بیاید یه تحقیقی که روی بچههای دبستانی آلمانی انجام شده رو با هم بررسی کنیم. قضیه این بود که محققها میخواستن بفهمن وقتی بچهها به چیزی گوش میدن و باید سریع جواب بدن، آیا هر چی سریعتر جواب بدن، جوابشون هم درستتره یا نه؟ و اصلا این کار، میتونه به ما نشون بده که پروسه شنیداری تو ذهنشون چقدر خوب و بهینه کار میکنه یا نه.
کل آزمایش با ۴۸۰ تا بچه دبستانی (کلاس اول تا چهارم) انجام شد. دو مدل کار داشتن: یا باید یه سری کلمه رو دستهبندی میکردن (اسمش هست «semantic categorization»، یعنی به طور معنیدار گروهبندی کردن کلمات)، یا باید بررسی میکردن که یه جمله واقعا درست هست یا نه (اینم میگن «sentence verification»، یعنی باید راست و دروغ بودن جمله رو تشخیص بدن). تعداد بچههایی که تو گروه اول بودن ۲۰۵ نفر بود و تو گروه دوم ۲۷۵ نفر.
اومدن برای هر دو گروه هم دقتشون رو اندازه گرفتن هم مدت زمانی که برای جواب دادن صرف میکردن (به این میگن response time، یعنی زمان واکنش). بعدشم با یه مدل آماری خاص به اسم «generalized linear mixed models» (این مدلها یه جوریاند که میتونن تو محاسبات، هم تفاوت بین بچهها رو لحاظ کنن، هم سختی هر سوال رو)، همه دیتاها رو بررسی کردن. حتی اثرات فردی (مثلاً هوش یا مهارت هر بچه) و سخت بودن یا آسون بودن آیتمها رو هم تو محاسبات آوردن.
نتیجه چی شد؟ هر چی بچهها سریعتر جواب میدادن، احتمال اینکه جوابشون درست باشه بیشتر بود! مخصوصا اگه اون بچه خودش تو فهمیدن متن و شنیدن، قویتر باشه یا اینکه اون سؤال خیلی سخت نباشه.
در کل چی میشه برداشت کرد؟ این که فقط صرف دقت، نشوندهنده همه ماجرا نیست. سرعت پاسخگویی هم کلی اطلاعات میده درباره اینکه مغز بچهها چقدر سریع و باهوش میتونه معنیها رو تشخیص بده (به این میگن «cognitive efficiency»، یعنی بازده شناختی یا همون کارایی ذهن تو حل مسأله). پس اگه میخوایم بفهمیم یه بچه تو شنیداری چقدر مهارت داره، فقط به درصد درست بودن جوابها نگاه نکنیم—زمان واکنش هم خیلی مهمه و میتونه تصویر کاملتری بهمون بده!
خلاصهش اینکه: آزمونهای شنیداری و معنیشناسی (semantic tasks) میتونن وقتی دقیقتر باشن که هم به دقت و هم سرعت بچهها نگاه کنیم. چون با این کار میفهمیم کدوم بچه واقعا ذهنش خوب داره کار میکنه و تو فهمیدن جملات و کلمات، سرعت عمل بالایی داره!
منبع: +
