خب بیا با هم درباره یکی از داغترین موضوعهای تکنولوژی صحبت کنیم: کامپیوترهای کوانتومی. اگه اهل فناوری باشی، حتماً اسم کوانتوم رو شنیدی، ولی بذار یه توضیح کوچیک بدم: کامپیوتر کوانتومی یعنی یه مدل جدید از کامپیوترها که به جای اون صفر و یکهای قدیمی، با چیزی به اسم qubit یا بیت کوانتومی کار میکنه که میتونه کلی حالت مختلف بگیره. این یعنی سرعت و قدرتش اصلاً قابل مقایسه با کامپیوترای فعلی نیست!
حالا کار به جایی رسیده که قدرت تکنولوژی کوانتومی حتی میتونه مسیر رقابتهای جهانی رو هم تغییر بده. همین ده سال پیش کلی از دانشمندها فکر میکردن هنوز تا عملی شدنش راه زیاده، ولی الان پیشرفتهاش انقدر سریع شده که کشورها دارن واسه داشتن جدیدترین کامپیوترهای کوانتومی با هم رقابت میکنن.
تو منطقه نوردیک (سوئد، دانمارک، فنلاند و چندتا کشور دیگه) و به خصوص تو دانمارک، کلی تحقیقات خفن تو زمینه کوانتوم انجام شده و دانشمندای باهوشی روش کار کردن. اما یه مشکل دارن: دستشون به جدیدترین و قویترین مدلهای کامپیوتر کوانتومی—که بهشون میگن سیستمهای Level 2—نمیرسه. این Level 2 یعنی کامپیوتری که نه فقط چند تا بیت کوانتومی آزمایشی داره، بلکه واقعاً میشه روش پروژههای واقعی رو اجرا کرد.
حالا قراره این کمبود حل بشه! دو سازمان مالی بزرگ دنمارک (EIFO که مخفف صندوق سرمایهگذاری دانمارکه و Foundation Novo Nordisk که یه بنیاد قدرتمنده) با هم ۸۰ میلیون یورو (تقریبا ۹۳ میلیون دلار!) خرج میکنن تا پروژهای به اسم QuNorth رو کلید بزنن. هدف این پروژه اینه که قویترین کامپیوتر کوانتومی تجاری جهان رو بیارن به منطقه نوردیک و باهاش تکنولوژی منطقه رو ارتقا بدن.
اسم این کامپیوتر قراره «مگنه» باشه (Magne)—الهام گرفته از اسطورههای نورس و پسر ثور، اون کسی که قدرت شکستناپذیر داشته! یعنی حتی اسمش هم نشون میده چقدر باابهته.
ولی چرا مگنه اینقدر خاصه؟
بذار یکم وارد جزئیات بشیم: مگنه قراره جزو اولین کامپیوترهای کوانتومی کامل Level 2 باشه که برای کارهای جدی تجاری و دانشگاهی ساخته میشه. این سیستم از «لجیکال کیوبیت» استفاده میکنه؛ لجیکال کیوبیت یعنی بیتهایی که میتونن خطا رو تصحیح کنن و محاسبات پیچیده و مطمئن انجام بدن (در مقابل فیزیکال کیوبیت که ضعیفتر و اذیتکنتره!). مثلا مگنه با داشتن ۵۰ لجیکال کیوبیت در کنار بیش از ۱۲۰۰ کیوبیت فیزیکی میتونه پروژههای سنگین و پیشرفته رو هندل کنه، کاری که اکثر کامپیوترای امروزی از پسش برنمیان.
یه نکته جذاب: مگنه قراره «فولاستک» باشه، یعنی نه فقط سختافزار (کیوبیتها) بلکه سیستم عامل، نرمافزار، الگوریتم و وسایل کنترلی هم داره. خلاصه همه چیز آمادهست تا مستقیم بری سراغ حل مسائل علمی و صنعتی!
کیها پشت این ماجرا هستن؟
کار ساخت و تحویل سختافزار مگنه با شرکت Atom Computing هست (یه استارتاپ آمریکایی فوق تخصصی تو کوانتوم). کارهای نرمافزاری و سیستم عاملش رو هم مایکروسافت انجام میده و قراره سیستم Azure خودش مخصوص تکنولوژی کوانتومی Atom رو براش سفارشی کنه. (Azure همون فضای ابری مایکروسافته که کلی سرویس آنلاین میده، اما این یکی مخصوص کامپیوتر کوانتومیه.)
پروژه دقیقاً کی شروع میشه؟
قراره از اواخر ۲۰۲۵ شروع کنن به ساخت مگنه و اوایل ۲۰۲۷ این سیستم آماده بهرهبرداری بشه. برای پروژه، تیم QuNorth قراره یه مدیرعامل استخدام کنه، یه تیم ۱۰ نفره بسازه و ۴ تا موقعیت پژوهشی با همکاری مایکروسافت ایجاد کنه. مقر اصلی QuNorth و خود مگنه هم تو شهر کپنهاگن دانمارک خواهد بود.
هر کدوم از EIFO و بنیاد نُوو نوردیسک هم تقریباً ۴۰ میلیون یورو (یعنی ۴۶ میلیون دلار) رو برای استارت این پروژه اختصاص دادن.
خب ماجرا به همین جا ختم نمیشه! قرار شده پاییز ۲۰۲۵ QuNorth کل برنامه علمی و صنعتیش رو تو یکی از مهمترین رویدادهای کوانتومی نوردیک ارائه بده تا دستاوردهاش رو معرفی کنه.
آقای دکتر بن بلوم، مدیرعامل Atom Computing، گفته: تیمش از اینکه تکنولوژیشون رو میدن دست یه عالمه کاربر خفن تو این پروژه حسابی هیجانزدهست. چرا؟ چون این سیستم به دانشمندها و محققها اجازه میده تا عمیقترین مسائل الگوریتمهای کوانتومی و رفع خطاها رو بررسی کنن. تازه چون با همکاری مایکروسافت کار میکنن، این پروژه یه راهحل فول استک به صنعت و دانشگاه ارائه میده و مسیر نوآوری در کوانتوم واقعاً باز میشه.
خلاصه بگم: با ساخت مگنه، احتمال خیلی زیاد دانمارک و کل منطقه نوردیک تا سالها به یکی از قطبهای مهم کوانتوم دنیا تبدیل میشن و آینده کلی تکنولوژی از اینجا رقم میخوره! اگه به علوم کامپیوتر یا آینده فناوری علاقه داری، این پروژه رو دنبال کن—چون قراره اسم مگنه، QuNorth و کوپنهاگن رو همه دنیا بشنون.
منبع: +
