خب بیا یه خبر خیلی هیجانانگیز و جالب رو با هم مرور کنیم! یهو فکرشو بکن، یه گروه باحال از دایناسورها ۷۶ میلیون سال پیش راه افتادن و حسابی رد پاشون رو تو خاک گذاشتن و حالا دانشمندا این ردپاها رو پیدا کردن و فهمیدن که داستانش خیلی جالبه. بریم سراغ جزئیاتش که کیف کنیم!
همه چیز از یه پارک معروف تو آلبرتا کانادا شروع میشه. اسم اینجا “Dinosaur Provincial Park” ـه (یعنی پارک استان دایناسورها)، و حسابی معروفه چون کلی فسیل دایناسور اونجا پیدا شده. این پارک اصلاً کماهمیت نیست، چون جزو میراث جهانی یونسکو هم هست (میراث جهانی یعنی جاهایی که واسه همه دنیا مهمه و سازمان یونسکو مراقبشونه).
ولی با اینکه پارک پره از فسیل، یه چیزی همیشه کم بود: ردپا! یعنی تا همین اواخر هیچکس چیزی از ردپای دایناسور اونجا پیدا نکرده بود، یا دستکم کسی مطمئن نبوده. اما حالا قصه فرق کرده.
پژوهشگرها یه سایت جدید توی این پارک کشف کردن که ۲۹ متر مربع (یعنی تقریباً ۳۱۲ فوت مربع) رو کندن و بررسی کردن. چیزی که دیدن: چندتا ردپا کنار هم که واقعاً تاریخ رو زنده میکنه!
چی دیدن؟ رد پای ۱۳ تا دایناسور شاخدار (اینها همون Ceratopsian ـها هستن، یعنی دایناسورهایی که شاخ داشتن و معمولا تو فیلما اونا رو میبینیم که کلهشون بزرگه و شاخ دارن)، از حداقل ۵ تا حیوان مختلف که کنار هم راه میرفتن. وسط این گروه هم ردپای یه دایناسور زرهی (Ankylosaurid) پیدا کردن، یعنی همونایی که پوستشون خیلی سفت و زرهای بوده، مثل تانک!
حتی رد پای یه دایناسور گوشتخوار کوچیک هم پیداشده بود. این نشون میده که دایناسورها فقط از یه نوع نبودهن و گروهی با هم حرکت میکردند. به این میگن “multispecies herd” یعنی گلهای از چند نوع گونهی متفاوت.
پژوهشگرها وقتی اینا رو کنار هم دیدن، یاد گلههای امروزی آفریقا افتادن. مثلا همونطور که گورخرها و کلها با هم حرکت میکنن تا از شکارچیها در امان باشن، انگار دایناسورها هم همین کارو میکردن! این اولین باره که نشون میده دایناسورها احتمالاً با هم کار میکردن و دنبال محافظت از هم بودن.
“جک لاوگروو” که دیرینهشناس (یعنی دانشمندی که دربارهی موجودات قدیمی زمین تحقیق میکنه) موزه تاریخ طبیعی هست، گفته قبلاً فقط استخوانهای دایناسورها رو کنار هم پیدا میکردیم. این فقط بهمون میگفت که اونا کنار هم مردن یا جنازهشون جمع شده، ولی ردپا نشونه اینه که واقعاً با هم زندگی میکردن و همقدم بودن!
حالا این وسط ردپای دو تا تیرانوسور (Tyrannosaur) هم پیدا کردن که دوتایی کنار هم راه میرفتن! خود تیرانوسور رو که میشناسی؟ همون غول قاتلِ دایناسورها که تو همه کارتونها همیشه نقش وحشت رو داره. به گمون دانشمندا، این ردپاها شبیه یه صحنهی شکار بوده؛ یعنی ممکنه این تیرانوسورها داشتن گله رو تعقیب میکردن یا دنبال غذا بودن. هرچند کسی هنوز قطعاً نمیدونه که همزمان اونجا بودن یا تو زمانای مختلف ردپاشونو گذاشتن.
دکتر فیل بل (یکی از افراد اصلی این کشف) خودش گفته: “۲۰ ساله دارم اونجا استخون دایناسور جمع میکنم ولی هیچوقت به ردپاها توجه نکردم! اما اینا مثل این بود که گل بین انگشتای پا فشار خورده باشه و برام جالب شد!” گفته که دیدن همزمان این ردپای تیرانوسورها و بقیه، آدمو میندازه به فکر اینکه نکنه واقعاً اینا همونجا شکار و تعقیب اتفاق افتاده!
ولی خب فعلاً نمیتونیم صددرصد مطمئن باشیم که اینا همهش یه رویداد بودن و همزمان ردپاها ایجاد شد، یا شاید تو زمانای نزدیک به هم، اما جداجدا ردپاها افتادن. دانشمندا میگن هنوز باید بیشتر بررسی کنیم.
دکتر برایان پیکلز هم که تو دانشگاه ردینگ فعالیت میکنه، خودش گفته که راه رفتن روی جای پای دایناسورها بعد از ۷۶ میلیون سال حس بینظیریه! این تیم تونستن با همین روش کلی ردپاهای جدید تو پارک پیدا کنن و دارن هر روز از رفتار و زندگی قدیمی دایناسورها اطلاعات تازه کشف میکنن.
در نهایت، دکتر کالب براون از موزه رویال تایرل هم گفته: “این کشف نشون میده که هنوز کلی چیز درباره دایناسورها هست که باید کشف بشه! پارک دایناسور، با اینکه یکی از دقیقترین مکانهای دنیا برای دایناسورشناسهاست و بیش از صد سال مطالعه شده، ولی تازه داریم پتانسیل کامل ردپاهاش رو میفهمیم.”
خلاصه که این کشف باحال، فقط قدم دیگهای تو شناخت رفتارهای دستهجمعی و اجتماعمحور دایناسوراست و بهمون نشون میده چقدر جالب بوده زندگیشون! اگه دوست داشتی بیشتر بخونی، خود مقاله کاملش هم تو ژورنال PLOS One منتشر شده و آنلاین هست.
پس دفعه بعدی که به ردپای توی گل نگاه میکنی، شاید فکر کنی، ۷۶ میلیون سال پیش کی و چی جایی مشابهش رو کف زمین گذاشته بود… 😄
منبع: +
